Không phải chuyện “cho vui”: Giao xe máy cho con là hành vi pháp lý đầy rủi ro
Giao xe máy cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe là hành vi vi phạm pháp luật, có thể dẫn tới xử phạt hành chính, khởi tố hình sự và khiến cha mẹ, chủ xe phải chịu trách nhiệm pháp lý về mọi hậu quả giao thông mà con em gây ra. Hành vi này không chỉ là thiếu an toàn mà còn là sự coi thường quy định về độ tuổi, điều kiện điều khiển phương tiện, biến chiếc xe máy từ phương tiện đi lại thành nguy cơ gây tai nạn cho chính con và người tham gia giao thông xung quanh. Ở nhiều gia đình, câu chuyện “cho con tập lái”, “cho đi học cho tiện” bằng xe máy trẻ em đã trở thành thói quen. Nhưng thói quen này đang mâu thuẫn trực diện với luật. Điều 59 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định: người dưới 16 tuổi tuyệt đối không được điều khiển bất kỳ loại xe mô tô nào. Thanh niên từ 16 đến dưới 18 tuổi chỉ được lái xe dưới 50cc hoặc xe điện công suất không quá 4kW. Mọi sự “linh hoạt” của cha mẹ đều tiềm ẩn rủi ro pháp lý.
Cha mẹ chịu trách nhiệm pháp lý: từ phạt tiền giao xe đến khởi tố hình sự
Điểm nhiều cha mẹ dễ chủ quan là nghĩ rằng vi phạm chỉ dừng ở mức “bị nhắc nhở”. Thực tế, khung xử phạt đã siết rất mạnh. Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định: cá nhân là chủ xe mô tô, xe gắn máy giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển có thể bị phạt từ 8 đến 10 triệu đồng. Đây là mức phạt tiền giao xe cao gấp nhiều lần so với trước, khi cá nhân chỉ bị phạt từ 800.000 đến 2 triệu đồng. Trong khi đó, người từ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển xe trên 50cc hoặc xe điện công suất từ 4kW trở lên bị phạt từ 400.000 đến 600.000 đồng. Người từ 14 đến dưới 16 điều khiển xe mô tô bị cảnh cáo. Nhưng điều cần lưu ý là trách nhiệm pháp lý cha mẹ không dừng ở mức tiền; nếu việc giao xe dẫn tới hậu quả nghiêm trọng, cha mẹ có thể bị khởi tố hình sự theo Điều 264 Bộ luật Hình sự. Câu hỏi không còn là “bị phạt bao nhiêu”, mà là “có chấp nhận rủi ro vào hồ sơ lý lịch tư pháp của mình hay không”.
Hai vụ án ở Phú Thọ, Ninh Bình: bài học đắt giá về sự chủ quan của cha mẹ
Hai vụ việc tại Phú Thọ và Ninh Bình là lời cảnh báo rõ ràng: giao xe máy cho con chưa đủ tuổi có thể đẩy cha mẹ vào vòng tố tụng. Ngày 8/7/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với bà Bùi Thị Thon (sinh năm 1988) về tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ” theo khoản 1 Điều 264 Bộ luật Hình sự. Trước đó, bà Thon đã giao xe mô tô cho con trai sinh năm 2010, biết rõ con chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe; vụ tai nạn sau đó khiến bạn của con tử vong do chấn thương sọ não. Ngày 6/6/2026, Công an tỉnh Ninh Bình khởi tố bà Phạm Thị Bắc về cùng tội danh sau khi giao xe mô tô trên 50cc cho con trai sinh năm 2009. Người con không giảm tốc độ, thiếu quan sát, gây thương tích 74% cho người đi đường. Ở vụ này, con trai cũng bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ”. Những con số thiệt hại không chỉ là phần trăm tổn thương cơ thể mà còn là tương lai pháp lý của cả cha mẹ lẫn con.
Từ vi phạm hành chính đến án tù: mức độ nghiêm trọng cha mẹ hay đánh giá sai
Điều 264 Bộ luật Hình sự không coi mọi hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện là tội phạm ngay lập tức; trách nhiệm hình sự gắn với hậu quả mà người được giao xe gây ra. Tuy nhiên, ngưỡng hậu quả này không hề “nhỏ”. Người giao xe có thể bị truy cứu khi biết rõ người nhận xe chưa có giấy phép lái xe hoặc không đáp ứng điều kiện điều khiển mà vẫn để tham gia giao thông, rồi sau đó làm chết một người; gây thương tích cho một người với tỷ lệ từ 61% trở lên; gây thương tích cho từ hai người với tổng tỷ lệ từ 61% đến 121%; hoặc gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đến dưới 500 triệu đồng. Với khung cơ bản, hình phạt có thể là phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm; nếu hậu quả nghiêm trọng hơn, mức án có thể tăng lên tới 7 năm tù. Cần thẳng thắn: khi cha mẹ giao xe máy trẻ em cho con chưa đủ điều kiện, họ đang đặt cược bằng chính tự do cá nhân của mình. Phạt tiền chỉ là phần nổi; án tù mới là rủi ro mà nhiều người không lường trước.
Cha mẹ cần làm gì: chọn an toàn thay vì tiện, chọn tuân thủ thay vì “linh hoạt”
Những vụ việc vừa qua cho thấy trách nhiệm pháp lý cha mẹ không chỉ được đặt ra khi có tai nạn thảm khốc; ngay cả khi chưa đủ căn cứ xử lý hình sự, hành vi giao xe cho người không đủ điều kiện vẫn bị xử phạt hành chính. Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã tăng mạnh mức phạt đối với chủ xe giao phương tiện cho người không đủ điều kiện từ 8 đến 10 triệu đồng, đồng thời nhấn mạnh vai trò của gia đình trong việc lựa chọn phương tiện phù hợp, không để con điều khiển xe khi chưa đủ điều kiện và thường xuyên nhắc nhở con tuân thủ luật giao thông. Theo quy định, học sinh dưới 16 tuổi không được phép sử dụng bất kỳ xe mô tô nào, còn người dưới 18 không được lái xe trên 50cc hoặc xe điện công suất quá 4kW. Thay vì chiều theo mong muốn “tự lập” bằng xe máy trẻ em, cha mẹ cần xem lại: đi bộ, xe đạp, xe buýt, bố mẹ đưa đón hoặc sắp xếp đi chung là những lựa chọn an toàn hơn nhiều so với rủi ro khởi tố hình sự. Kết luận đơn giản: đừng giao chìa khóa xe máy cho con khi luật chưa giao quyền đó cho trẻ.
