Bổ sung bác sĩ là bước cần thiết, chưa phải đích đến
Luân phiên bác sĩ về trạm y tế là cách đưa nhân lực có kinh nghiệm từ bệnh viện đến hỗ trợ khám, xử trí ban đầu và quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng, đồng thời nâng năng lực cho đội ngũ đang làm việc ở cơ sở. Ngày 28-10, Sở Y tế TPHCM triển khai đợt đầu chương trình năm 2026, đưa 79 bác sĩ đa khoa và chuyên khoa đến 37 trạm y tế thiếu nhân lực trong thời gian một năm, thuộc kế hoạch gắn kết bệnh viện với trạm y tế giai đoạn 2026-2030. Đây là quyết định đúng hướng, bởi trạm y tế chỉ có thể trở thành điểm tựa cho người dân nếu có người đủ năng lực để khám và theo dõi bệnh. Tuy vậy, một đợt điều động chỉ tạo tác động bền vững khi chuyên môn được chuyển giao, chứ không dừng ở việc bổ sung bác sĩ trong thời gian ngắn.
Mục tiêu rộng hơn là củng cố chất lượng khám chữa bệnh ban đầu, tăng niềm tin của người dân với y tế cơ sở và giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên. Nhu cầu này càng rõ khi bệnh mạn tính gia tăng, dân số già hóa, còn nhiều người vẫn chọn đến bệnh viện lớn ngay cả với vấn đề có thể được thăm khám và theo dõi gần nhà. Nếu trạm y tế tiếp nhận được các nhu cầu phù hợp, người dân có thể tiếp cận chăm sóc sức khỏe thuận tiện hơn; bệnh viện tuyến trên cũng có thêm dư địa tập trung cho ca bệnh phức tạp.
Giá trị nằm ở việc làm được tại trạm
Bác sĩ luân phiên có thể tạo khác biệt trước hết bằng những việc sát với nhu cầu hằng ngày: khám bệnh, quản lý bệnh không lây nhiễm, xử trí cấp cứu ban đầu, tham gia phòng chống dịch và hướng dẫn đồng nghiệp tại trạm. Bác sĩ chuyên khoa cũng giúp mở rộng khả năng chăm sóc theo nhóm nhu cầu cụ thể. Chẳng hạn, chuyên môn sản phụ khoa có thể hỗ trợ theo dõi thai kỳ và sức khỏe bà mẹ, trẻ em; kinh nghiệm cấp cứu giúp đánh giá tình trạng nguy cấp và chuyển người bệnh đến đúng tuyến khi cần. Những năng lực này có ý nghĩa hơn số lượt khám đơn thuần, vì chúng có thể giúp phát hiện nguy cơ sớm và duy trì theo dõi liên tục.
Thành phố đặt mục tiêu mỗi trạm có ít nhất 5 bác sĩ trực tiếp chăm sóc người dân, nhưng con số nhân lực chỉ là điều kiện đầu vào. Người dân sẽ quay lại khi được khám phù hợp, có kế hoạch theo dõi rõ ràng và được chuyển viện kịp thời nếu vượt quá khả năng của trạm. Vì vậy, kết quả nên được nhìn qua chất lượng chăm sóc và mức độ tiếp cận, không chỉ qua số bác sĩ được phân công. Nếu thiếu thiết bị, thuốc men hoặc nhân viên đủ năng lực tiếp nhận kỹ thuật mới, bác sĩ tăng cường khó phát huy trọn vẹn chuyên môn.
Ba bên cùng chịu trách nhiệm để duy trì hiệu quả
Luân phiên có thời hạn không thể thay thế một hệ thống hỗ trợ thường xuyên. Giám đốc Sở Y tế TPHCM nhấn mạnh mô hình “kiềng ba chân”: Sở điều phối bệnh viện hỗ trợ chuyên môn, chính quyền địa phương bảo đảm điều kiện hoạt động, còn trạm y tế chủ động nâng năng lực và đổi mới cách chăm sóc. Sự phân công này cần đi kèm kế hoạch chung, trách nhiệm rõ ràng và dữ liệu theo dõi kết quả. Chính quyền địa phương cũng cần tạo môi trường làm việc phù hợp để bác sĩ yên tâm nhận nhiệm vụ; trạm y tế cần xác định nhu cầu chuyên môn thật sự, thay vì tiếp nhận hỗ trợ theo cách dàn trải.
Đào tạo thực hành, hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ từ xa cần được duy trì sau khi bác sĩ kết thúc thời gian luân phiên. Kỹ thuật mới chỉ hữu ích khi trạm có nhân lực tiếp nhận và điều kiện triển khai; quản lý bệnh mạn tính cũng cần phối hợp theo dõi giữa bệnh viện và cơ sở. Đợt đầu được kỳ vọng tạo hình mẫu để nhân rộng, nhưng việc mở rộng nên dựa trên những gì đã chứng minh được: người bệnh được phát hiện nguy cơ sớm hơn, bệnh mạn tính được quản lý tốt hơn và chuyển tuyến đúng lúc. Đưa bác sĩ về trạm là khởi đầu đáng giá; biến chuyên môn ấy thành năng lực thường trực mới là thước đo thành công.
