Vì sao người dùng phải nghiêm túc với mỹ phẩm hợp pháp
Hành động thực thi quy định mỹ phẩm là tập hợp các biện pháp kiểm tra, thu hồi, xử phạt và yêu cầu giải trình do cơ quan quản lý y tế thực hiện nhằm ngăn chặn mỹ phẩm không phép, quảng cáo sai sự thật và hồ sơ kỹ thuật thiếu sót, qua đó bảo vệ an toàn sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng trong quá trình lựa chọn, sử dụng sản phẩm làm đẹp hằng ngày. Khi nhìn vào loạt động thái mới đây, có thể thấy các vi phạm không còn là chuyện lẻ tẻ, mà đã chạm tới cả khâu sản xuất, hồ sơ pháp lý lẫn quảng cáo. Điều đáng lo hơn là nếu người mua vẫn tin vào lời giới thiệu hào nhoáng mà bỏ qua bước kiểm tra mỹ phẩm hợp pháp, rủi ro dị ứng, nhiễm độc, mất tiền oan sẽ tiếp tục lặp lại.
Từ kem trộn 3,5 tấn ở Gia Lai đến hồ sơ PIF thiếu ở Hà Nội
Vụ tạm giữ gần 3,5 tấn kem dưỡng trắng toàn thân (kem trộn) tại một cơ sở sản xuất ở Gia Lai là lời cảnh báo trực diện về mỹ phẩm không phép. Lực lượng chức năng phát hiện 3.447 kg kem trộn không có phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm, cùng máy móc và nguyên liệu phục vụ sản xuất bị tạm giữ. Đây là hình mẫu điển hình của sản xuất chui: không tiêu chuẩn, không minh bạch, nhưng lại dễ dàng tràn lên mạng xã hội với vỏ bọc “hàng handmade” hay “siêu trắng nhanh”. Ở một cực khác, Hà Nội yêu cầu thu hồi và tiêu hủy 5 sản phẩm của hai nhãn P’CELL và Juviskincare vì hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) không đầy đủ. Điều này cho thấy: ngay cả doanh nghiệp có đăng ký vẫn có thể vi phạm nếu xem nhẹ nghĩa vụ hồ sơ kỹ thuật.
Vi phạm quảng cáo mỹ phẩm: lời hứa công nghệ cao có đáng tin?
Một dạng rủi ro khác nằm ở vi phạm quảng cáo mỹ phẩm. Trường hợp sản phẩm Candid của Công ty Cổ phần Skinetiq cho thấy cách các cụm từ “công nghệ bọc retinol đa lớp”, “retinol có công nghệ bọc vi nang (encapsulated)” được tận dụng để tạo ấn tượng “khoa học” với người mua. Cơ quan quản lý đã yêu cầu doanh nghiệp giải trình, cung cấp tài liệu khoa học, chuyên môn hoặc tài liệu hợp pháp khác chứng minh cơ sở cho những tuyên bố này. Đây là bước đi cần thiết: nếu công nghệ không được chứng minh, quảng cáo đã vượt quá giới hạn cho phép. Một câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “Doanh nghiệp phải báo cáo danh sách sản phẩm, số tiếp nhận phiếu công bố, phạm vi, thời gian, hình thức quảng cáo để cơ quan quản lý xem xét, đánh giá theo quy định”. Người tiêu dùng không nên xem những cụm từ công nghệ là bằng chứng chất lượng, mà phải xem chúng có thật sự được kiểm chứng hay không.
Làm sao kiểm tra mỹ phẩm hợp pháp trước khi mua?
Thực tế cho thấy, không cơ quan nào có thể kiểm soát từng lọ kem nếu người dùng không chủ động kiểm tra mỹ phẩm hợp pháp. Bước đầu tiên là yêu cầu và tra cứu phiếu công bố sản phẩm: số tiếp nhận phải trùng khớp với tên sản phẩm, đơn vị chịu trách nhiệm và nhà sản xuất như trong tài liệu công bố với cơ quan quản lý. Với sản phẩm có quảng cáo “công nghệ” đặc biệt, hãy tự hỏi: có tài liệu khoa học, thử nghiệm, kiểm nghiệm đi kèm hay chỉ là khẩu hiệu? Tránh xa hàng trôi nổi, kem trộn, mỹ phẩm không ghi rõ nguồn gốc – đó thường là dấu hiệu mỹ phẩm không phép giống như vụ kem trộn ở Gia Lai. Nếu thấy sản phẩm bị cơ quan y tế thông báo thu hồi hoặc có vấn đề về PIF, cần dừng sử dụng ngay và liên hệ nơi bán để trả lại.
Người tiêu dùng nên làm gì ngay lúc này?
Các động thái từ cơ quan y tế ở nhiều địa phương gửi đi một thông điệp rõ ràng: trách nhiệm không chỉ nằm ở doanh nghiệp và nhà quản lý, mà còn ở lựa chọn của từng người mua. Trước mắt, nếu bạn đang dùng sản phẩm thuộc các nhãn P’CELL hoặc Juviskincare, hãy kiểm tra tên sản phẩm, so với thông báo thu hồi, và ngừng sử dụng nếu trùng khớp, đồng thời trả lại nơi đã mua theo hướng dẫn. Đối với mọi loại mỹ phẩm khác, hãy chủ động xây dựng “thói quen phòng vệ”: luôn kiểm tra phiếu công bố sản phẩm, đọc kỹ nhãn và thành phần, cảnh giác với quảng cáo thổi phồng, và hỏi lại người bán về hồ sơ pháp lý khi thấy điều gì đó bất thường. Các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm cũng được yêu cầu rà soát, dừng ngay việc kinh doanh, sử dụng các sản phẩm bị thu hồi và thực hiện trả lại cho đơn vị cung ứng theo quy định. Nếu người dùng đồng loạt nói không với hàng sai phạm, thị trường sẽ buộc phải sạch hơn.
