Ung thư không phải lúc nào cũng đau: hiểu đúng về dấu hiệu ung thư sớm
Dấu hiệu ung thư sớm là những biểu hiện cơ thể khá mờ nhạt, nhiều khi giống bệnh lý thông thường như khàn tiếng, viêm mũi, rát họng, mệt mỏi hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ, nhưng thực chất có thể là tín hiệu ban đầu của một khối u ác tính ở thanh quản, vòm họng, gan hay các cơ quan khác nếu kéo dài và không đáp ứng với điều trị thường quy. Vấn đề là chúng ta có xu hướng bỏ qua, tự mua thuốc hoặc chờ “tự khỏi”, khiến cơ hội phát hiện ung thư sớm bị trôi qua một cách lặng lẽ. Khi đó, ngay cả kỹ thuật điều trị hiện đại cũng khó cứu vãn tổn thương đã lan rộng trong cơ thể. Thay vì tin rằng ung thư luôn đi kèm đau dữ dội và sụt cân nhanh, người trưởng thành cần học cách nghi ngờ những triệu chứng dai dẳng bất thường dù nhỏ.
Khàn tiếng kéo dài: tiếng nói bị méo có thể là tiếng chuông báo ung thư thanh quản
Khàn tiếng kéo dài không phải lúc nào cũng chỉ là viêm thanh quản “vặt”. Trường hợp người đàn ông 50 tuổi khàn tiếng suốt 4 tháng, uống thuốc không cải thiện, về Việt Nam kiểm tra mới phát hiện ung thư thanh quản giai đoạn sớm đã cho thấy điều đó. Nội soi cho thấy tổn thương dạng u sùi trên dây thanh, sinh thiết xác định ung thư biểu mô tại chỗ và sau mổ là ung thư biểu mô vảy xâm nhập độ 2, giai đoạn T1. Đây là ví dụ điển hình cho việc khàn tiếng kéo dài hơn 4 tuần, không rõ nguyên nhân, là dấu hiệu ung thư thanh quản cần được xem xét nghiêm túc. Ung thư thanh quản thường gặp ở vùng đầu cổ, ngoài khàn tiếng còn có khó nuốt, nuốt đau, đau lan lên tai, ho kéo dài, khó thở, thở rít hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Càng phát hiện sớm, bác sĩ càng có thể vừa kiểm soát ung thư vừa bảo tồn khả năng nói, nuốt.
Viêm mũi, rát họng ở người trẻ: đừng để ung thư vòm họng núp bóng “cảm cúm mùa”
Một chàng trai 26 tuổi đi khám viêm mũi, rát họng mới phát hiện ung thư vòm họng giai đoạn cuối, tế bào ác tính đã di căn. Trước đó, anh tự mua thuốc điều trị nghẹt mũi, ù tai suốt 2 tháng vì nghĩ chỉ là viêm mũi thông thường. Đây chính là tấn bi kịch điển hình khi dấu hiệu ung thư sớm bị đánh đồng với bệnh hô hấp lành tính. Vòm họng là vị trí sâu, khối u khó nhìn thấy bằng mắt thường, nên ung thư vòm họng được gọi là “kẻ sát nhân thầm lặng”, 70% bệnh nhân chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã tiến triển, làm tỷ lệ tử vong tăng cao. Theo tiến sĩ Tang Linquan, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể tăng từ 40% lên gần 90% nếu chẩn đoán sớm. Người trẻ bị viêm mũi, rát họng dai dẳng, nghẹt mũi, ù tai, hôi miệng bất thường cần được khám sâu, nội soi mũi họng thay vì kéo dài việc tự uống thuốc.
U gan âm thầm: chỉ khám sức khỏe định kỳ mới “soi” ra kẻ ẩn mình
Gan là cơ quan có khả năng bù trừ tốt nên u gan thường không gây đau bụng hay sụt cân rõ ràng ở giai đoạn sớm. Trường hợp bệnh nhân 44 tuổi chỉ tình cờ phát hiện u gan khi khám sức khỏe định kỳ, dù hoàn toàn không đau bụng, không sút cân, chỉ số AFP ở mức bình thường 2 U/ml, là minh chứng rất thuyết phục. Chụp cắt lớp vi tính mới ghi nhận khối u kích thước 48x77 mm tại hạ phân thùy 4. Nhờ phát hiện sớm, người bệnh được phẫu thuật nội soi cắt trọn khối u, bảo tồn tối đa phần gan lành, hạn chế tổn thương cấu trúc quan trọng và hồi phục tốt sau mổ. Ngược lại, phẫu thuật mở truyền thống với đường rạch dài 20–25 cm gây tổn thương cơ thành bụng lớn, đau nhiều, hồi phục kéo dài. Khuyến cáo rõ ràng là người dân nên duy trì khám sức khỏe định kỳ 6–12 tháng một lần, đặc biệt siêu âm ổ bụng, và người có nguy cơ cao như viêm gan B, C, xơ gan, uống nhiều rượu bia càng phải tầm soát định kỳ.
Đừng chờ ung thư “gõ cửa”: hành động từ những tín hiệu nhỏ
Điểm chung của các câu chuyện trên là ung thư đã gửi tín hiệu cảnh báo nhưng người bệnh hoặc bỏ qua, hoặc trì hoãn khám chuyên khoa. Khàn tiếng kéo dài hơn 4 tuần, đặc biệt khi điều trị thông thường không cải thiện, phải được xem là dấu hiệu ung thư sớm ở thanh quản và đi khám Tai Mũi Họng ngay. Viêm mũi, rát họng, nghẹt mũi, ù tai ở người trẻ nếu dai dẳng, kèm theo mùi hôi bất thường trong khoang miệng, cần nội soi vòm họng để loại trừ ung thư. Khám sức khỏe định kỳ, nhất là siêu âm ổ bụng, là cách duy nhất để phát hiện các u gan âm thầm khi cơ thể chưa có triệu chứng rõ ràng. Thay vì chờ đến lúc đau dữ dội, sụt cân gấp thì mới lo đi khám, hãy coi việc lắng nghe cơ thể và tầm soát sớm là “bảo hiểm” cho chính mạng sống của mình. Ung thư đáng sợ, nhưng phát hiện ung thư sớm luôn là cơ hội để hạn chế tổn thương và nâng cao tỷ lệ điều trị thành công.
