Từ một chiếc váy final walk đến câu hỏi lớn về đạo đức sáng tạo
Tranh chấp thiết kế thời trang giữa các nhà thiết kế Việt nhái nhau là hiện tượng những mẫu trang phục, ý tưởng và concept trình diễn bị cho là sao chép hoặc vay mượn quá mức từ đồng nghiệp, khiến cộng đồng đặt câu hỏi về ranh giới giữa cảm hứng và đạo nhái, cũng như về đạo đức nghề nghiệp và bản quyền sáng tạo thời trang trong nước. Vụ việc Đỗ Long – Lê Thanh Hoà là ví dụ điển hình cho sự nhập nhằng ấy. Trong tháng 10, cả hai lần lượt giới thiệu thiết kế custom made cho màn final walk của Kỳ Duyên tại Miss Universe Vietnam và Như Vân tại Miss Global. Ngay sau đó, một tài khoản trên Threads tố NTK Đỗ Long nhiều lần “vay mượn” ý tưởng, dẫn chứng từ chiếc đầm thiên nga trắng của Như Vân bị cho là giống thiết kế mà Lưu Diệc Phi từng mặc của Lê Thanh Hoà. Câu chuyện nhanh chóng vượt khỏi phạm vi một chiếc váy, trở thành cuộc tranh luận về danh dự và chuẩn mực nghề.
Chiếc đầm thiên nga và những điểm giao thoa đáng ngờ
Tâm điểm tranh cãi nằm ở chiếc đầm đuôi cá mang cảm hứng thiên nga mà Đỗ Long thiết kế cho Như Vân trong đêm final walk Miss Global. Mẫu váy được giới thiệu là độc bản, với phom đuôi cá ôm sát, thêu đính kết 3D tạo khối, cùng phần choàng xếp ly như đôi cánh thiên nga dang rộng. Trong mắt người tố cáo, hình ảnh ấy gợi nhớ đến chiếc đầm đuôi cá ánh bạc mà Lê Thanh Hoà từng thực hiện cho Lưu Diệc Phi, nổi bật với kỹ thuật draping tỉ mỉ và các đường cut-out tinh tế ở eo, ngực, lưng trần. Khi hai thiết kế đều nhắm tới hình tượng phụ nữ quyền lực, thanh khiết, sự trùng lặp về mood và biểu tượng khiến công chúng dễ liên tưởng đến nhà thiết kế Việt nhái ý tưởng. Chưa dừng lại ở đó, cư dân mạng còn chỉ ra sự giống nhau về cảm hứng hoàng hôn giữa bộ sưu tập "Rhythm" của Đỗ Long và "Like The Sunshine" của Lê Thanh Hoà, từ bảng màu đến concept trình diễn. Những điểm giao thoa liên tiếp làm nghi ngờ càng dày đặc.
Phản pháo của Đỗ Long: bảo vệ danh tiếng nhưng làm lộ khoảng trống nhận thức
Đứng trước cáo buộc nhà thiết kế Việt nhái, Đỗ Long chọn đối đầu trực diện. Anh khẳng định chiếc đầm của Như Vân là bản phát triển từ thiết kế cũ từng làm cho Thùy Tiên tại chung kết Miss Grand Vietnam 2022, đồng thời đính kèm hình ảnh làm bằng chứng. Cách lập luận này cho thấy anh muốn chứng minh mình có hệ thống sáng tạo riêng, không phụ thuộc đồng nghiệp. Tuy nhiên, phát ngôn gây chú ý nhất lại là câu: "Ở Việt Nam anh chưa đủ hot hay sao mà phải copy các bạn trong nước vậy em, mà anh Hòa còn chơi với anh, nếu có học hỏi anh sẽ học từ nước ngoài em nhé". Câu nói vừa là lời khẳng định vị thế, vừa vô tình phơi bày một tư duy phổ biến: sao chép từ "nước ngoài" dường như được xem là chấp nhận được hơn việc giống người trong nước. Khi anh chỉ trích tài khoản ẩn danh tự đặt mình làm "fashion police" nhưng che giấu danh tính, cuộc tranh luận chuyển hướng từ chuyên môn thiết kế sang vấn đề đạo đức giao tiếp và văn hoá tranh luận trong giới mốt.
Khoảng trống bản quyền sáng tạo thời trang và trách nhiệm cộng đồng
Điều đáng nói là tranh chấp thiết kế thời trang này không diễn ra trong khoảng trống, mà xuất hiện đúng lúc các sàn diễn như Vietnam NextGen Fashion Era 2 đang cố gắng giới thiệu một thế hệ tài năng mới. Khi những gương mặt gạo cội như Đỗ Long và Lê Thanh Hoà bị réo tên vì nghi vấn nhái, thông điệp gửi tới lớp trẻ là gì? Hiện tại, sau phản hồi ban đầu, cả hai nhà thiết kế đều chưa có thêm động thái chính thức. Điều đó cho thấy ngành thời trang vẫn thiếu những cơ chế rõ ràng để xử lý cáo buộc, phân định ranh giới giữa cảm hứng chung và đạo nhái. Việc cư dân mạng ẩn danh liên tục soi chi tiết, đối chiếu các bộ sưu tập hoàng hôn "Rhythm" và "Like The Sunshine" phản ánh nhu cầu giám sát đạo đức từ cộng đồng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: ai đủ chuyên môn và thẩm quyền để kết luận? Khi chưa có khung bản quyền sáng tạo thời trang mạnh mẽ, mọi tranh cãi dễ trôi về cảm tính, nơi danh dự cá nhân bị tổn thương nhưng chuẩn mực chung vẫn mơ hồ.
Kết luận: Muốn hết nghi vấn nhái, phải bắt đầu từ chuẩn mực rõ ràng
Vụ việc Đỗ Long – Lê Thanh Hoà không chỉ là câu chuyện một chiếc váy final walk, mà là tấm gương soi toàn ngành. Khi nhà thiết kế phải dùng thiết kế cũ của chính mình để chứng minh không sao chép, còn cộng đồng thì dựa vào cảm nhận thị giác để buộc tội, chúng ta thấy rõ khoảng trống chuẩn mực. Phát ngôn "ở Việt Nam anh chưa đủ hot hay sao" không chỉ gây tranh cãi vì cái tôi, mà vì nó cho thấy sự thiếu nhạy cảm với vấn đề đạo nhái trong bối cảnh nhà thiết kế Việt nhái đang trở thành từ khoá nhức nhối. Nếu ngành thời trang muốn bước vào một "next gen" đúng nghĩa, cần đối diện thẳng với câu hỏi về bản quyền sáng tạo thời trang, xây dựng quy chuẩn đạo đức rõ ràng, và khuyến khích đối thoại minh bạch thay vì công kích ẩn danh. Chỉ khi đó, tài năng mới có đất phát triển, còn danh tiếng sẽ được bảo vệ bằng hệ thống, không phải bằng những lời phản pháo cảm tính.
