Mật độ tấn công đã vượt ngưỡng báo động
Tấn công tàu Hormuz là các vụ bạo lực hoặc sự cố có chủ đích nhằm vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz và vùng biển lân cận, tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với biển Ả Rập. Trong tháng 10, 28 vụ tấn công được xác nhận hoặc báo cáo tại khu vực này; tổng số kể từ khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu ngày 28/2 là 113 vụ. Noam Raydan, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, nhận định tháng 10 ghi nhận số vụ tấn công tàu thuyền cao nhất từ trước đến nay. Đây không còn là chuỗi sự cố rời rạc: tần suất dồn dập biến rủi ro thành điều kiện thường trực đối với hãng tàu, thủy thủ đoàn và các bên bảo hiểm. Khi tuyến đường hẹp này bất ổn, hệ quả cũng vượt khỏi phạm vi an ninh khu vực.
Thủ đoạn mới làm suy yếu cảm giác an toàn
Điều đáng lo không chỉ là số vụ việc mà còn là cách thức tấn công. Ngày 29/10, một xuồng nhỏ tiếp cận tàu dầu Louise 1, gắn hai thiết bị nổ phía trên mớn nước, khiến vụ nổ gây hỏa hoạn trong buồng máy; theo thông tin được dẫn lại, con tàu thuộc sở hữu của một doanh nghiệp tại Dubai và bị tấn công bằng mìn áp mạn. Đây là vụ việc đầu tiên thuộc loại này kể từ tháng 6/2019, khi tàu Nhật Bản và Na Uy bị tấn công tương tự. Mìn áp mạn đáng sợ bởi phương tiện nhỏ có thể áp sát tàu đang chạy rồi rút đi, khiến việc bảo vệ tàu giữa vùng biển đông đúc trở nên khó khăn. Mỹ tuyên bố các tuyến hàng hải chính đã được rà phá thủy lôi, nhưng tuyên bố ấy không loại bỏ nguy cơ từ thiết bị nổ gắn trực tiếp lên thân tàu.
Tàu dầu và tàu khí đốt đều nằm trong tầm rủi ro
Các vụ việc trong tháng cho thấy mối đe dọa không nhắm vào riêng một phân khúc vận tải. Ngày 22/10, một tàu chở dầu đang rời Hormuz bị vật thể lạ không xác định đánh trúng gần Oman; tàu vẫn tiếp tục được hành trình. UKMTO cũng ghi nhận một vụ tấn công nhằm vào tàu chở khí đốt trong khoảng thời gian từ ngày 22 đến 24/10. Khi cả tàu dầu bị tấn công lẫn tàu chở khí đốt đều trở thành mục tiêu hoặc đối tượng sự cố, chủ tàu khó có thể xem rủi ro là vấn đề riêng của một loại hàng hóa. UKMTO cảnh báo mức độ đe dọa vẫn nghiêm trọng và khả năng có thêm vụ tấn công rất cao. Cơ quan này khuyến cáo tàu thuyền đi lại thận trọng, đồng thời báo cáo hoạt động đáng ngờ trong lúc nhà chức trách điều tra.
Rủi ro hàng hải sẽ lan tới chuỗi cung ứng
An ninh hàng hải tại Hormuz không chỉ là chuyện bảo vệ tàu; đó còn là điều kiện để năng lượng, phân bón và thực phẩm tiếp tục lưu thông. Các cảnh báo về gián đoạn tuyến biển đã đặt ra nguy cơ đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, còn Ngoại trưởng Anh Ed Miliband nói các cuộc tấn công đang góp phần đẩy giá năng lượng, thực phẩm và lạm phát tăng. Bối cảnh đối đầu càng làm triển vọng khó đoán: Mỹ tăng cường triển khai lực lượng và tiếp tế tới Trung Đông khi khả năng mở chiến dịch không kích mới nhằm vào Iran đang đến gần. Trong khi đó, dữ liệu độc lập cho thấy lưu lượng qua Hormuz thấp hơn đáng kể so với trước xung đột; UKMTO vẫn cảnh báo khả năng xảy ra thêm tấn công. Kết luận cần rõ ràng: tuyên bố rà phá thủy lôi hay hộ tống tàu không thể thay thế giảm leo thang. Chừng nào các vụ tấn công còn gia tăng và phương thức đánh còn thay đổi, hoạt động thương mại qua Hormuz vẫn mong manh.
