Leica Q: chiếc máy ảnh cố định đang tái định nghĩa thành công của Leica
Leica Q là dòng máy ảnh cố định full-frame với ống kính tích hợp, thiết kế gợi nhớ Leica M, nhưng được tối ưu để dễ sử dụng hơn, hướng đến người dùng quen chụp bằng smartphone và muốn bước lên trải nghiệm nhiếp ảnh cao cấp mà không phải xây dựng hệ thống ống kính. Trong một buổi trình bày tại Wetzlar nhân dịp ra mắt Leica SL3-P, Phó chủ tịch phụ trách marketing toàn cầu của Leica, Andrea Pacella, tiết lộ rằng dòng Leica Q đang là sản phẩm bán chạy nhất của hãng, vượt cả những chiếc rangefinder Leica M vốn đã xây dựng nên danh tiếng thương hiệu.
Điểm gây bất ngờ không chỉ nằm ở chỗ Leica Q là dòng máy ảnh cố định Leica bán chạy nhất, mà còn ở quy mô chênh lệch: theo Pacella, trung bình Leica Q bán gấp đôi, thậm chí hơn, so với toàn bộ hệ thống máy ảnh Leica M rangefinder. Ở một hãng vốn được tôn vinh vì máy ảnh Leica M, điều này giống như một cú lật ngôi vương. Và chính cú lật này đang buộc Leica phải suy nghĩ lại về cách thiết kế, định vị và ưu tiên cho tương lai sản phẩm của mình.
Vì sao Leica Q bán chạy hơn cả dòng M rangefinder?
Thành công của Leica Q không phải ngẫu nhiên mà là kết quả của một chuỗi quyết định bị xem là liều lĩnh ngay từ ngày đầu. Ý tưởng tung ra một máy ảnh compact cao cấp trong bối cảnh máy ảnh nhỏ gọn bị điện thoại thông minh lấn át từng bị xem là mạo hiểm. Nhưng Leica đã dựa trên một hiểu biết quan trọng: người dùng hiện đại đã quen với góc nhìn tương đương 28mm trên điện thoại – chính là tiêu cự mà Leica chọn cho Leica Q đầu tiên.
Pacella thừa nhận nội bộ Leica ban đầu phản đối việc chọn 28mm, vì lịch sử hệ máy ảnh Leica M vốn tôn vinh ống kính 35mm. Tuy nhiên, việc đồng nhất góc nhìn với smartphone giúp những người không quen khái niệm khẩu độ, ISO hay lịch sử nhiếp ảnh cảm thấy tự tin khi áp mắt vào ống ngắm. Từ xa, Leica Q trông như một máy ảnh Leica M, nhưng lại dễ dùng hơn rất nhiều: ống kính Summilux tích hợp, cảm biến full-frame, khẩu độ lớn cho phép tách bokeh mà smartphone không thể bắt chước. Ở góc độ trải nghiệm, Leica Q giống như cánh cửa nhanh chóng dẫn người dùng phổ thông vào thế giới Leica mà không phải học lại toàn bộ triết lý rangefinder.
Leica Q System: thành công thương mại và định nghĩa lại "máy ảnh cố định Leica"
Khi một dòng sản phẩm được chính hãng gọi là "biggest seller" trong danh mục máy ảnh số, đó không còn là hiện tượng nhất thời mà là trụ cột kinh doanh. Hệ Leica Q System hiện gồm nhiều biến thể của Q3, với các lựa chọn tiêu cự khác nhau và cả phiên bản Monochrom chuyên chụp đen trắng. Pacella cho biết Leica bán hết tất cả máy Leica Q System mà hãng có thể sản xuất và chưa từng cân nhắc tăng ca hay nhân đôi ca sản xuất để đẩy số lượng.
Điều thú vị là Leica vẫn giữ quan điểm ưu tiên hình ảnh thương hiệu hơn là chạy theo sản lượng. Họ công khai cho rằng chiếc máy này đắt và muốn giữ mức giá premium thay vì tăng sản xuất rồi phải giảm giá. Cùng lúc đó, các phiên bản Monochrom được Pacella mô tả như "một hành động tri ân" dành cho khách hàng cốt lõi, vì Leica không làm chúng để chạy số lượng và hoàn toàn có thể đạt cùng doanh số nếu chỉ sản xuất máy ảnh màu. Ở đây, Leica Q System đang giữ vai trò kép: vừa là dòng máy ảnh cố định Leica mang lại doanh số lớn, vừa là sân chơi để hãng thể hiện những quyết định táo bạo.
Rangefinder Leica M còn ý nghĩa gì khi Q bán gấp đôi?
Với nhiều người, máy ảnh Leica M và khái niệm rangefinder Leica là linh hồn của thương hiệu. Chính hệ Leica M rangefinder đã tạo nên danh tiếng Leica trong lịch sử. Công ty cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng họ từng quyết đoán không bỏ rangefinder ngay cả khi thị trường những năm 1970 chuyển mạnh sang SLR và các nhà sản xuất Nhật Bản tràn ngập thị trường. Dù M5 thất bại, Leica vẫn duy trì sản xuất, giữ máy móc, giữ kỹ năng, để rồi khi phong trào phim hồi sinh, họ "là những người duy nhất" còn sẵn sàng phục vụ.
Việc Leica Q bán gấp đôi hoặc hơn toàn bộ hệ máy ảnh Leica M không có nghĩa Leica sẽ quay lưng với rangefinder. Ngược lại, nó làm rõ hai tầng khách hàng khác nhau: một bên là những người tìm đến trải nghiệm cổ điển, có ý thức mạnh về công cụ; bên kia là nhóm ưu tiên sự tiện lợi của máy ảnh cố định Leica, nhưng vẫn muốn chất lượng và danh tiếng Leica Q System. Thành công thương mại của Leica Q cho phép Leica tiếp tục "chịu chơi" với những dòng ít mang lại số lượng như Monochrom hay máy phim, vì hãng có nguồn lực tài chính từ Q System để bù đắp.
Tương lai chiến lược: Leica bước vào kỷ nguyên hậu-M?
Trong buổi lễ ra mắt SL3-P tại Wetzlar, hãng đã nhân cơ hội chia sẻ nhiều hơn về vị trí của Leica Q trong chiến lược dài hạn và cho biết họ đang suy nghĩ rất kỹ về bước tiếp theo của hệ Q3 vì đây là dòng sản phẩm cực kỳ quan trọng. Lịch sử của Leica luôn gắn với những quyết định táo bạo: từ việc đặt cược vào máy ảnh cầm tay của Oskar Barnack hơn một thế kỷ trước, tới việc giữ dây chuyền máy phim khi cả thị trường quay lưng. Những quyết định này tạo nên một "tinh thần Leica" mà Pacella khẳng định là ăn sâu trong DNA hãng.
Nhìn từ hiện tại, Leica Q bán chạy giống như một phép thử cho kỷ nguyên mới: kỷ nguyên mà Leica không chỉ là biểu tượng rangefinder Leica, mà còn là nhà sản xuất máy ảnh cố định full-frame có sức hút với thế hệ lớn lên cùng smartphone. Họ không phóng đại sản lượng và không chạy theo cuộc đua giá rẻ; thay vào đó là chiến lược giữ sản xuất ở mức có kiểm soát để không phá vỡ hình ảnh cao cấp. Nếu Leica tiếp tục giữ vững cân bằng giữa táo bạo và trung thành với di sản, Leica Q System có thể trở thành cầu nối dài lâu giữa thế giới Leica M huyền thoại và một tương lai nơi Leica vẫn khác biệt trong biển máy ảnh số.
