Đường sắt và cảng biển vào trọng tâm hợp tác
AIIB đầu tư Việt Nam là hướng hợp tác huy động vốn và hỗ trợ triển khai các dự án hạ tầng, năng lượng phục vụ mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Đây không chỉ là câu chuyện tìm thêm nguồn tài chính: lựa chọn dự án và khả năng biến ưu tiên thành kế hoạch khả thi sẽ quyết định giá trị của quan hệ này. Sáng 10/11, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc tiếp Đoàn Ban Giám đốc AIIB. Trong trao đổi, Việt Nam đề nghị ngân hàng quan tâm đến các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, tuyến Hà Nội – Đồng Đăng, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và hạ tầng cảng biển. Việc nêu rõ cả hành lang kết nối lẫn các dự án đô thị cho thấy ưu tiên không dừng ở xây dựng công trình đơn lẻ; mục tiêu là hình thành mạng lưới giao thông có khả năng kết nối rộng hơn.
Hai cuộc làm việc, một ưu tiên hạ tầng chiến lược
Cuộc tiếp cấp Chính phủ diễn ra sau một buổi làm việc tại Bộ Tài chính chiều 04/11. Hôm đó, Thứ trưởng Trần Quốc Phương trao đổi với bà Kim-See Lim, Giám đốc đầu tư AIIB, bà Xiaolan Wang, Giám đốc Vùng Mekong của ngân hàng, cùng đoàn công tác về tình hình và định hướng mở rộng hợp tác. Đặt cạnh nhau, hai cuộc làm việc cho thấy vấn đề không chỉ là đề xuất dự án, mà còn là cách phối hợp giữa Chính phủ, Bộ Tài chính và AIIB để xây dựng danh mục có thể triển khai. Bộ Tài chính nhìn nhận AIIB là đối tác có tiềm năng trong huy động nguồn lực cho hạ tầng chiến lược Việt Nam, tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng. Tuy nhiên, kết quả hợp tác đến nay còn khiêm tốn so với tiềm năng; nhiều cơ quan trong nước vẫn cần hiểu rõ hơn điều kiện tài trợ, quy trình và cách thức làm việc của ngân hàng. Vì vậy, chia sẻ thông tin và chuẩn bị dự án là khâu thiết yếu, không phải thủ tục bên lề.
Nhu cầu vốn mở rộng sang năng lượng và hạ tầng mới
Ưu tiên giao thông nằm trong một nhu cầu rộng hơn. Việt Nam tập trung phát triển đường sắt, cảng hàng không, cảng biển và hạ tầng năng lượng; đồng thời cần nguồn lực cho đô thị, kết nối vùng, tăng trưởng xanh, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung điện, trong khi hạ tầng số và trung tâm dữ liệu mở ra thêm những hướng hợp tác. Như vậy, trọng tâm tài trợ đang mở rộng từ giao thông sang các điều kiện nền tảng của tăng trưởng. AIIB cho biết mức tham gia vào dự án khu vực công tại Việt Nam còn hạn chế, dù ngân hàng đã có hoạt động với khu vực tư nhân; ngân hàng muốn mở rộng sang đường sắt đô thị, hạ tầng số và năng lượng. Đây là khoảng trống hợp tác đáng chú ý. Nhu cầu lớn của Việt Nam gặp kế hoạch tăng gấp đôi quy mô cho vay của AIIB trong năm năm tới, nhưng quy mô vốn chỉ có ý nghĩa khi dự án được chuẩn bị tốt và phù hợp điều kiện tài trợ.
Từ đề xuất đến danh mục dự án có thể triển khai
Bước tiếp theo cần là một danh mục đầu tư dài hạn, thay vì để các cuộc trao đổi dừng ở việc xác nhận nhu cầu. Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị hai bên khẩn trương xây dựng danh mục cho giai đoạn năm năm, cụ thể hóa thành các dự án ưu tiên có khả năng triển khai sớm. Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh việc tiếp tục phối hợp, trao đổi thông tin và chuyển định hướng thành chương trình, dự án thiết thực. Điều này đặt ra yêu cầu thực tế cho cả hai phía: Việt Nam cần làm rõ thứ tự ưu tiên, mức độ sẵn sàng và cách tổ chức dự án; AIIB cần hướng dẫn điều kiện, quy trình tài trợ và hỗ trợ xuyên suốt chu trình dự án. Nếu làm được, đề nghị đầu tư đường sắt và đầu tư cảng biển có thể trở thành những lĩnh vực hợp tác cụ thể, đồng thời mở đường cho tài trợ năng lượng và hạ tầng mới. Kết luận là cơ hội đã hiện diện, nhưng hiệu quả sẽ được đo bằng dự án được chuẩn bị và triển khai, không phải số cuộc gặp.
