Thế hệ sinh viên AI Việt Nam: Không chỉ giỏi lý thuyết, mà phải giải được bài toán thực tế
Sinh viên AI Việt Nam là thế hệ trẻ đang vừa học tập vừa trực tiếp phát triển các giải pháp trí tuệ nhân tạo cho doanh nghiệp, đời sống và nghiên cứu, được kiểm chứng qua hackathon AI Đông Nam Á, cuộc thi tác nhân AI toàn quốc và các hội thảo quốc tế về thị giác máy, cho thấy họ không dừng ở lý thuyết mà liên tục đưa sản phẩm vào các bối cảnh sử dụng thực tế trong kinh tế số, chăm sóc sức khỏe và robot tự hành. Trong vài năm gần đây, câu chuyện thành tích không còn là các bộ điểm GPA đẹp, mà là những demo chạy ổn, những hệ thống có người dùng thật. Đó là sự thay đổi chất lượng: từ người học công nghệ sang người làm công nghệ. Và nếu nhìn vào các dự án đoạt giải, có thể thấy một điểm chung rõ rệt – sinh viên chủ động đặt câu hỏi "AI sẽ giải quyết vấn đề cụ thể nào?" trước khi nghĩ đến thuật toán.
Robot Make in Vietnam: Khát vọng của người thủ khoa và tham vọng công nghệ dài hạn
Ở nhóm sinh viên mê robot, hình ảnh Vũ Đăng Khoa – thủ khoa Công nghệ thông tin nhưng chọn đi làm robot tự hành từ năm ba – là một biểu tượng của tinh thần "học để làm được việc". Việc Khoa sớm thực tập rồi trở thành Embedded Software Engineer tại một công ty robot và sau đó nhận thêm vị trí ở mảng ô tô thông minh cho thấy lộ trình rất khác với mẫu sinh viên chỉ chăm chăm vào điểm số. Quan trọng hơn, Khoa đặt mục tiêu phát triển robot Make in Vietnam đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, thay vì chỉ gia công cho người khác. Đây là tham vọng cần được khích lệ: nếu Việt Nam muốn có sản phẩm robot mang thương hiệu riêng, thì chính sinh viên phải được tin tưởng giao việc từ sớm và được coi là lực lượng R&D chứ không chỉ là "thực tập sinh". Song song với công việc, Khoa vẫn xác định tiếp tục học lên cao để đào sâu Embedded Systems, Robotics và Autonomous Systems, cho thấy tầm nhìn dài hạn của một kỹ sư muốn đi đường xa chứ không chạy nước rút lấy danh hiệu.
Hackathon AI Đông Nam Á: Thành tích quốc tế đến từ khả năng hiểu người dùng
Tại một hackathon AI Đông Nam Á quy mô hơn 3.000 AI builders, hơn 400 dự án và hơn 70 chuyên gia quốc tế tham gia, sinh viên Việt Nam không chỉ góp mặt mà còn vươn lên nhóm dẫn đầu. Đội OneTeam gồm hai sinh viên FPT cùng đồng đội đã vượt qua 3.000 sinh viên đến từ 50 quốc gia để giành Top 1 hạng mục Built with AWS với dự án "AWS-Powered Agentic Ordering for KFC Vietnam". Điểm đáng nói không phải là tên công nghệ, mà là việc họ dùng trợ lý AI KFCBot để giải quyết đúng nỗi khó của người dùng: đặt món ngay trong Zalo, WhatsApp thay vì phải tải thêm ứng dụng, với quy trình chỉ mất 3–5 giây. Dự án được đánh giá cao nhờ khả năng kết nối giữa công nghệ AI và tính ứng dụng trong thực tế, cho thấy sinh viên Việt đã hiểu rằng điểm mấu chốt của tác nhân AI ứng dụng không phải độ "ngầu" của mô hình, mà là việc nó giúp ai làm việc gì tốt hơn. "Agentic AI Build Week 2026 là một trong những hackathon về Agentic AI lớn nhất Đông Nam Á" là lời nhắc rằng sân chơi giờ không còn quanh quẩn trong nước nữa.
Tác nhân AI cho doanh nghiệp: Khi hơn 500 sinh viên cùng thử sức với bài toán vận hành
Nếu hackathon khu vực tập trung vào sản phẩm hướng người dùng cuối, thì sân chơi MIS Talent trong nước lại đẩy sinh viên vào bài toán doanh nghiệp. Đêm chung kết diễn ra sau hành trình của 144 đội với hơn 500 sinh viên cả nước cùng thiết kế các tác nhân AI ứng dụng cho quản trị, phân tích dữ liệu, tự động hóa quy trình và nâng cao chất lượng ra quyết định. Điểm nổi bật là cuộc thi ép người chơi phải nghĩ như người làm kinh doanh: đề bài mô phỏng tình huống thực tế, buộc sinh viên kết hợp kiến thức hệ thống thông tin, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và quản trị doanh nghiệp thành giải pháp có tính khả thi. Thay vì mô hình trên giấy, yêu cầu là AI Agent phải chạy được trong môi trường doanh nghiệp, hỗ trợ nhân sự, giảm thao tác lặp và đưa ra gợi ý ra quyết định bằng dữ liệu. Theo một trưởng khoa tham gia tổ chức, trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, năng lực làm chủ công nghệ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh nguồn nhân lực. Nói cách khác, đây không chỉ là cuộc thi, mà là nơi thử sức xem sinh viên có sẵn sàng trở thành "đồng đội" của doanh nghiệp hay chưa.
Nghiên cứu AI đa phương thức và tương lai giải pháp chăm sóc người già
Ở chiều nghiên cứu, câu chuyện của nhóm sinh viên UET với đề tài học đa phương thức bền vững cho dữ liệu cảm xúc không hoàn hảo cho thấy sức cạnh tranh học thuật rõ ràng. Họ đặt câu hỏi rất thực tế: dữ liệu văn bản, hình ảnh, âm thanh trong đời sống thường thiếu, nhiễu, hỏng; liệu mô hình AI có còn hoạt động ổn định khi dữ liệu không hoàn hảo? Từ đó, nhóm đề xuất phương pháp BALM để giữ hiệu quả nhận diện cảm xúc kể cả khi các nguồn dữ liệu thiếu hụt không đều. Thành quả là công bố tại hội thảo CVPR – một trong những sự kiện hàng đầu thế giới về thị giác máy và nhận dạng mẫu. Hướng nghiên cứu này không dừng ở phòng thí nghiệm: nó có thể ứng dụng vào phân tích cảm xúc, chăm sóc sức khỏe thông minh, hỗ trợ xe tự hành, robot, giám sát an ninh và các hệ thống AI đa cảm biến. Hiện tại, nhóm chưa vội thương mại hóa mà tiếp tục phát triển ý tưởng, chia sẻ dữ liệu, mã nguồn để các khóa sau kế thừa và mở rộng sang các bài toán mới. Nếu được nối dài, đây là nền tảng tốt cho những giải pháp chăm sóc người già bằng AI – nơi dữ liệu thực tế luôn thiếu và lệch.
