Từ đối thoại chính sách đến hợp tác thực chất
Diễn đàn Hợp tác kinh tế và thương mại Việt Nam – EU là cuộc gặp thường niên giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hai bên, nhằm trao đổi chính sách, kết nối thương mại và đầu tư, đồng thời tìm hướng hợp tác trước những thay đổi của thị trường. Ngày 4/11 tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, Hội đồng Kinh doanh EU-ASEAN và Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tổ chức kỳ diễn đàn năm 2026. Với chủ đề “Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới”, sự kiện hướng tới tăng cường đối thoại chính sách và thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư giữa hai bên.
Giá trị của diễn đàn Việt Nam EU không nằm ở việc lặp lại cam kết, mà ở khả năng đưa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp vào cùng một cuộc trao đổi về rào cản, tiêu chuẩn và cơ hội thị trường. Sự tham dự của đại diện ngoại giao, hiệp hội, tổ chức quốc tế cùng doanh nghiệp Việt Nam và châu Âu tạo điều kiện để đối thoại gắn với nhu cầu thực tế. Đây cũng là dịp chia sẻ kinh nghiệm, thực tiễn tốt và bài học thành công giữa các doanh nghiệp.
Kinh tế xanh cần vốn, công nghệ và cơ chế triển khai
Đặt kinh tế xanh vào trung tâm hợp tác là lựa chọn có tính thực tiễn: chuyển đổi năng lượng, công nghiệp sạch và tài chính xanh đều cần nguồn lực, công nghệ và khả năng phối hợp giữa khu vực công với doanh nghiệp. Việt Nam khuyến khích đối tác châu Âu tham gia hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và đầu tư vào các dự án chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng và kinh tế tuần hoàn.
Một hướng hợp tác được nhấn mạnh là cụ thể hóa hỗ trợ tài chính và chuyển giao công nghệ trong khuôn khổ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), đồng thời phát triển cơ chế huy động vốn dài hạn đủ hấp dẫn và có sự tham gia của nhiều bên. Đây là phép thử quan trọng: tuyên bố về tăng trưởng xanh chỉ tạo khác biệt khi đi kèm dự án khả thi, cơ chế phối hợp rõ ràng và năng lực triển khai tại doanh nghiệp.
Chuỗi giá trị mới là thước đo năng lực cạnh tranh
EVFTA tạo nền tảng thuận lợi cho trao đổi thương mại, nhưng lợi thế thuế quan không thể thay thế năng lực cạnh tranh dài hạn. Thách thức được nêu tại diễn đàn là EU đang thúc đẩy các hiệp định thương mại tự do với nhiều đối tác, khiến sức ép cạnh tranh tăng lên và ưu đãi hiện có không thể được xem là lợi thế bền vững.
Vì vậy, chuỗi giá trị mới không nên chỉ được hiểu là thêm nhà cung cấp hoặc mở rộng sản lượng. Trọng tâm là xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện, tự chủ hơn, nâng chuẩn phát triển và tăng vị thế của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Động lực tăng trưởng đang dịch chuyển từ ưu đãi thuế quan sang giá trị gia tăng, tiêu chuẩn, tính bền vững và khả năng thích ứng. Muốn tận dụng hợp tác Việt Nam EU, doanh nghiệp cần coi các yêu cầu này là năng lực cốt lõi, không phải việc tuân thủ để đối phó.
Kết luận: biến quan hệ đối tác thành kết quả
Diễn đàn diễn ra khi quan hệ Việt Nam – EU bước vào giai đoạn Đối tác chiến lược toàn diện, trong khi EVFTA tiếp tục là nền tảng cho kết nối thương mại và đầu tư. Nhưng tầm vóc quan hệ chỉ có ý nghĩa nếu tạo ra hợp tác cụ thể: dự án xanh có thể triển khai, chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu và doanh nghiệp nâng được giá trị sản phẩm.
Thông điệp đáng chú ý của sự kiện là tăng trưởng xanh và chuỗi giá trị mới cần được xem như hai phần gắn chặt: chuyển đổi xanh đặt ra chuẩn mực mới, còn liên kết chuỗi giúp doanh nghiệp biến chuẩn mực ấy thành năng lực cạnh tranh. Đối thoại chính sách vì thế cần tiếp tục mở đường cho hợp tác thực chất, thay vì dừng ở những mục tiêu chung.
