Khảo sát chung Toán – Văn – Anh là gì và vì sao quan trọng?
Khảo sát chung Toán – Ngữ văn – Tiếng Anh của Hà Nội là mô hình kiểm tra, đánh giá tập trung với đề chung, thời điểm chung cho nhiều khối lớp, nhằm tạo một thước đo thống nhất về kết quả học tập và là bước chuẩn bị để đổi mới tuyển sinh lớp 10 theo hướng xét tuyển dựa trên quá trình học và rèn luyện của học sinh. Hà Nội đang nghiên cứu lộ trình đổi mới tuyển sinh lớp 10 theo hướng giảm áp lực, bảo đảm công bằng, khách quan. Trong năm học 2026-2027, thành phố dự kiến tổ chức khảo sát chung ở các khối 5, 9, 10, 11 và 12, trước mắt với 3 môn Ngữ văn/Tiếng Việt, Toán, Tiếng Anh. Đây không phải là một kỳ thi mới, mà là phép thử để xây dựng “mặt bằng” đánh giá chung, khắc phục sự khác nhau giữa các trường và tạo nền tảng cho xét tuyển lớp 10 trong tương lai.
Giảm áp lực thi cử: giảm môn thi chưa đủ, phải đổi cách đánh giá
Trọng tâm của đổi mới tuyển sinh lớp 10 Hà Nội không chỉ là bớt hay thêm một môn thi, mà là thay đổi triết lý đánh giá: từ “một kỳ thi quyết định tất cả” sang nhìn vào cả quá trình học tập và rèn luyện. Dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất tuyển sinh trung học phổ thông công lập chỉ còn 2 môn thi Toán và Ngữ văn, với 120 phút cho Ngữ văn và 90-120 phút cho Toán. Bỏ môn thi thứ ba có thể giúp giảm một phần áp lực ôn luyện, nhưng chính phụ huynh đã chỉ ra rằng nếu số chỗ học công lập vẫn hạn chế, áp lực cạnh tranh vào trường “hot” sẽ không mất đi mà chỉ chuyển từ 3 môn sang 2 môn. Nói cách khác, giảm môn thi là cần nhưng không đủ; phải song song mở rộng trường lớp, cải thiện phân luồng và xây dựng hệ thống đánh giá đáng tin cậy thì mới thực sự giảm áp lực thi cử.
Khảo sát chung 2026-2027: Bước đệm để xét tuyển lớp 10
Điểm then chốt của khảo sát chung 2026-2027 là tạo ra một “thước đo chung” cho toàn thành phố để trong tương lai có thể xét tuyển lớp 10 dựa trên kết quả học tập và rèn luyện ở cấp trung học cơ sở. Trong năm học này, Sở Giáo dục và Đào tạo dự kiến tổ chức khảo sát, đánh giá chung đề, chung đợt cho các khối 5, 9, 10, 11, 12, tập trung trước mắt vào 3 môn Ngữ văn/Tiếng Việt, Toán, Tiếng Anh. Quan trọng hơn, ngành giáo dục khẳng định mục tiêu cuối cùng là giảm áp lực cho học sinh, bảo đảm công bằng và khách quan trong tuyển sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục. Đây là bước chuẩn bị thận trọng, từng bước, không phải thay đổi đột ngột phương thức tuyển sinh, mà là quá trình thử nghiệm và hoàn thiện dữ liệu đánh giá trước khi tiến tới bỏ thi, xét tuyển lớp 10 trên diện rộng.
Phụ huynh và học sinh nên kỳ vọng điều gì?
Điều phụ huynh mong đợi nhất không chỉ là giảm áp lực thi cử, mà còn là sự ổn định và minh bạch của chính sách tuyển sinh lớp 10 Hà Nội. Nhiều gia đình khẳng định họ không ngại đổi mới nếu con em thực sự được giảm áp lực, miễn là lộ trình được công bố sớm để học sinh có thời gian chuẩn bị và không phải sống trong cảm giác “đến gần kỳ thi mới biết mình thi kiểu gì”. Ở phía nhà trường và Sở, mục tiêu được nhấn mạnh là giảm áp lực nhưng không làm giảm tính khách quan, công bằng của kỳ tuyển sinh. Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng, yêu cầu đặt ra là vừa đổi mới tuyển sinh, vừa mở rộng, phân bổ hợp lý mạng lưới trường lớp để cơ hội học công lập được tăng lên. Nếu không đi đồng thời hai hướng này, mọi thay đổi về thi – dù là thi tuyển hay xét tuyển – sẽ khó tạo ra khác biệt thực chất.
Từ kỳ thi “sống còn” tới hệ thống đánh giá đa chiều
Khi Hà Nội nói đến xét tuyển lớp 10 dựa trên kết quả học tập và rèn luyện, điều đó đồng nghĩa với việc mỗi điểm số trên học bạ sẽ dần có “trọng lượng” thực sự, chứ không chỉ là con số đẹp để yên lòng phụ huynh. Tuy nhiên, chính các cơ quan quản lý cũng thừa nhận kết quả đánh giá tại từng nhà trường hiện còn khác nhau về cách thức và mức độ. Vì vậy, việc xây dựng mặt bằng đánh giá chung là điều kiện tiên quyết để không biến xét tuyển thành “cuộc chơi” thiếu công bằng. Lộ trình đổi mới tuyển sinh hiện nay cho thấy một hướng đi hợp lý: vừa tiếp tục thi tuyển với số môn được xem xét giảm, vừa thí điểm khảo sát chung, nghiên cứu kiểm tra trên máy tính, từng bước chuẩn hóa dữ liệu đánh giá. Nếu làm được, Hà Nội có cơ hội biến kỳ thi vào lớp 10 từ cuộc đua căng thẳng thành một mắt xích tự nhiên trong suốt quá trình học tập của học sinh.
