Trẻ nuốt vật lạ: Nguy hiểm bắt đầu từ những thứ tưởng vô hại
Trẻ nuốt vật lạ là tình huống trẻ vô tình hoặc cố ý đưa các vật nhỏ như thìa nhựa, đồ chơi, viên bi, kẹp tóc vào đường tiêu hóa hoặc đường thở, gây nguy hiểm sặc cổ họng, tổn thương niêm mạc, tắc ruột và có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Không ít cha mẹ nghĩ rằng trong nhà mình chẳng có gì nguy hiểm, nhưng chính thìa ăn sữa chua, món đồ chơi quen thuộc hay vật trang trí nhỏ lại là “thủ phạm” điển hình. Tai nạn do dị vật ở trẻ em là tình huống cấp cứu khá thường gặp, xuất hiện ở đường thở, đường tiêu hóa, mũi, tai hoặc trực tràng. Nếu người lớn chỉ lơ là vài phút, hậu quả có thể là một ca nội soi cấp cứu, thậm chí phẫu thuật.
Thìa nhựa, dụng cụ ăn uống: Kẻ thủ âm thầm trên bàn ăn
Một bé gái 20 tháng tuổi ở Hà Nội được đưa vào cấp cứu chiều 4/8 tại một bệnh viện tuyến trung ương sau khi nuốt phải dị vật là mảnh thìa nhựa khi đang ăn sữa chua. Do đang mọc răng, bé cắn mạnh khiến thìa nhựa gãy đôi; các mảnh vỡ theo đường tiêu hóa đi xuống dạ dày mà không gây sặc nên bé không ho, không khó thở. Chính vì không có dấu hiệu rầm rộ, cha mẹ rất dễ chủ quan. Nội soi cho thấy niêm mạc thực quản bé bị viêm, trầy xước do cọ xát với dị vật, trong dạ dày có nửa chiếc thìa kích thước khoảng 2,5 x 2 cm. Các bác sĩ nhận định mảnh thìa sắc có thể gây xước, chảy máu, thậm chí thủng thực quản hoặc dạ dày, tắc ruột nếu không được lấy sớm. Đây không phải chuyện hiếm, mà là lời nhắc thẳng thắn: thìa nhựa cứng, giòn không an toàn cho trẻ nhỏ.
Đồ chơi nhỏ, vật lạ: Sự tò mò của trẻ và ranh giới cấp cứu
Một bé trai 5 tuổi được đưa đến phòng khám Cấp cứu nhi tại một cơ sở y tế ở Ninh Bình trong tình trạng đau tức, khó chịu vùng hậu môn – trực tràng, do tự nhét một viên đạn đồ chơi hình trụ vào hậu môn nhưng không thể lấy ra. X-quang cho thấy dị vật nằm trong trực tràng, bé phải được chuyển tới khoa Tiêu hóa – Gan mật để nội soi can thiệp gắp dị vật. Viên đạn đồ chơi kích thước khoảng 3 x 1 cm, bề mặt trơn, chất liệu mềm nên may mắn chưa gây rách niêm mạc. Tuy nhiên, bác sĩ cảnh báo nếu là vật cứng, góc cạnh như mảnh lego, kẹp tóc, đinh ốc, nguy cơ rách niêm mạc, thủng trực tràng, thủng đường tiêu hóa gây viêm phúc mạc là cực kỳ cao. Tai nạn từ đồ chơi tưởng nhỏ nhưng luôn là tình huống cấp cứu và có thể vượt xa khả năng xử lý tại nhà.
Nhận diện nguy hiểm sặc cổ họng và dấu hiệu cấp cứu
Không phải mọi trường hợp trẻ nuốt vật lạ đều có biểu hiện ầm ĩ, nhưng khi dị vật rơi vào đường thở, nguy hiểm sặc cổ họng xuất hiện ngay: trẻ ho sặc, tím tái, khó thở hoặc không phát ra tiếng khóc. Ngược lại, như bé 20 tháng tuổi nuốt mảnh thìa nhựa, vì dị vật đi xuống đường tiêu hóa nên bé không ho, không sặc, vẫn thở bình thường. Điều này khiến cha mẹ dễ lầm tưởng “không sao”, trong khi dị vật sắc đang âm thầm cọ xát, gây viêm, xây xát niêm mạc và có nguy cơ thủng. Bất kỳ dấu hiệu nào như đau bụng, nôn, đau hậu môn – trực tràng, khó chịu vùng ngực, khó thở, ho kéo dài sau khi trẻ cầm đồ nhỏ đều phải coi là cảnh báo đỏ. Khi nghi ngờ, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được nội soi hoặc xử trí, thay vì chờ đợi dị vật “tự ra”.
Chiến lược phòng ngừa trẻ em và cách xử trí khi tai nạn xảy ra
Phòng còn quan trọng hơn chữa, và trách nhiệm nằm ở cách người lớn tổ chức môi trường sống. Với dụng cụ ăn, bác sĩ khuyên cha mẹ chọn thìa, dĩa, bát làm từ silicone chuyên dụng, bền, khó gãy, tránh thìa nhựa cứng, giòn dễ vỡ. Trẻ ăn phải luôn có người lớn ngồi cạnh, không vừa ăn vừa chạy nhảy, không để trẻ ngậm thìa để chơi. Với an toàn đồ chơi, cần loại bỏ đồ có chi tiết nhỏ, sắc, tháo rời, đặc biệt với trẻ dưới 3 tuổi; chọn đồ chơi phù hợp lứa tuổi và thường xuyên kiểm tra hỏng hóc. "Sự quan tâm, giám sát của gia đình và việc lựa chọn đồ chơi phù hợp với lứa tuổi là yếu tố quan trọng giúp phòng tránh những sự cố đáng tiếc ở trẻ nhỏ". Khi trẻ nghi ngờ nuốt hoặc nhét dị vật, cha mẹ không tự móc, không ép trẻ nuốt cơm, uống nhiều nước vì có thể đẩy dị vật sâu hơn. Nếu trẻ có dấu hiệu sặc hoặc tím tái, cần thực hiện vỗ lưng, ép ngực/Heimlich khi được hướng dẫn, đồng thời đưa trẻ tới bệnh viện ngay.
