Một cuộc thi đã mở rộng tới mọi miền
Cuộc thi ảnh vùng biên là sân chơi nhiếp ảnh nghệ thuật hai năm một lần, ghi lại thiên nhiên, văn hóa, đời sống và con người dọc các tuyến biên giới đất liền của Việt Nam. Ở lần tổ chức thứ tư, cuộc thi cho thấy sức hút vượt khỏi giới nhiếp ảnh chuyên nghiệp: gần 16.000 tác phẩm của 4.221 tác giả đến từ đủ 34 tỉnh, thành đã được gửi về. Quy mô ấy đáng chú ý không chỉ vì con số lớn, mà còn vì góc nhìn vùng biên đang được mở rộng tới cán bộ, chiến sĩ, giáo viên, công nhân, học sinh và những người yêu nhiếp ảnh thuộc nhiều lứa tuổi. Không gian sáng tác trải dài qua 22 tỉnh giáp biên giới Việt Nam – Trung Quốc, Việt Nam – Lào và Việt Nam – Campuchia. Với một đề tài thường được nhìn qua lăng kính địa lý hay an ninh, sự đa dạng người chụp giúp cuộc thi có cơ hội kể thêm những câu chuyện gần gũi về đời sống thường ngày.
Cuộc thi lần thứ tư nhận 16.000 tác phẩm từ 4.221 tác giả thuộc 34 tỉnh, thành, tăng hơn năm lần so với kỳ đầu tiên năm 2020.
21 tác phẩm được trao giải
Tối 30/10, tại Quảng Ninh, lễ trao giải và triển lãm cuộc thi ảnh nghệ thuật cấp quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ tư được tổ chức. Ban giám khảo trao 21 giải ở hai thể loại ảnh đơn và ảnh bộ, gồm 2 giải nhất, 4 giải nhì, 5 giải ba và 10 giải khuyến khích. Hai giải nhất thuộc về Triệu Văn Lịch với ảnh đơn “Ba Quảng – Một góc biên cương hùng vĩ” và Giang Sơn Đông với bộ ảnh “Thương từng tấc đất biên cương”. Các tác phẩm nhiếp ảnh đoạt giải cho thấy cuộc thi coi trọng cả khoảnh khắc đơn lẻ lẫn cách kể chuyện bằng chuỗi hình. Giữa hàng nghìn bài dự thi, việc tôn vinh 21 tác phẩm tạo nên điểm nhấn của sự kiện, nhưng giá trị của cuộc thi còn nằm ở bức tranh rộng hơn mà triển lãm đưa tới công chúng.
Hai giải nhất được trao cho Triệu Văn Lịch với ảnh “Ba Quảng – Một góc biên cương hùng vĩ” và Giang Sơn Đông với bộ ảnh “Thương từng tấc đất biên cương”.
Dấu ấn địa phương trong những khuôn hình
Các kết quả được ghi nhận ở địa phương giúp những tác phẩm đoạt giải gắn với cộng đồng sáng tác cụ thể. Tại Quảng Ninh, Vũ Văn Thành giành giải ba với bộ ảnh “Mùa nước tràn”; Dương Phương Đại nhận giải khuyến khích với ảnh đơn “Trải nghiệm nghề vẽ sáp ong trên vải thổ cẩm”. Cần Thơ cũng có tác phẩm được trao giải khuyến khích: “Mô hình lúa xen khóm”, của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cần Thơ. Những đề tài này đưa người xem từ cảnh sắc thiên nhiên đến sinh kế, nghề thủ công và cách người dân thích ứng với môi trường sống. Đó là điểm mạnh của ảnh nghệ thuật vùng biên: thay vì chỉ mô tả đường biên như một đường kẻ trên bản đồ, tác phẩm đặt con người và công việc hằng ngày vào trung tâm câu chuyện.
Tác giả Quảng Ninh Vũ Văn Thành đoạt giải ba, còn Dương Phương Đại nhận giải khuyến khích; tác phẩm “Mô hình lúa xen khóm” của Cần Thơ cũng được trao giải khuyến khích.
Triển lãm kể chuyện về con người và chủ quyền
Triển lãm ảnh vùng biên có ý nghĩa khi nhiếp ảnh nghệ thuật được dùng để kết nối vẻ đẹp cảnh quan với những giá trị lịch sử, văn hóa và chủ quyền. Các khuôn hình phản ánh lao động, sản xuất, sinh hoạt văn hóa, tình đoàn kết giữa các dân tộc, đồng thời khắc họa cán bộ, chiến sĩ bám địa bàn, giữ gìn an ninh trật tự và bảo vệ chủ quyền quốc gia. Cách kể chuyện ấy giúp chủ đề biên giới bớt trừu tượng: người xem có thể nhìn thấy cộng đồng, bản sắc và nhịp sống cụ thể phía sau khái niệm lãnh thổ. Ban tổ chức cũng đề nghị đưa giá trị các tác phẩm tới cơ sở, trường học, lực lượng vũ trang và cộng đồng. Đây là hướng đi cần thiết, bởi triển lãm sẽ có sức lan tỏa hơn khi hình ảnh không dừng lại trong không gian trưng bày mà trở thành chất liệu giáo dục lòng yêu nước và trách nhiệm bảo vệ biên cương.
Cuộc thi hướng tới tôn vinh thiên nhiên, giá trị lịch sử – văn hóa, đời sống và con người vùng biên, đồng thời khẳng định chủ quyền lãnh thổ và lan tỏa hình ảnh Việt Nam hòa bình, hữu nghị, hợp tác, phát triển.
Những khuôn hình cần được đưa tới gần công chúng
Lễ trao giải và triển lãm diễn ra tại Quảng Ninh tối 30/10, do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Thành ủy Quảng Ninh và các cơ quan liên quan tổ chức. Tầm vóc của một cuộc thi toàn quốc được thể hiện qua số lượng tác giả, tác phẩm; còn ý nghĩa lâu dài phụ thuộc vào việc công chúng có cơ hội tiếp cận những câu chuyện ấy hay không. Vì vậy, đề xuất đưa triển lãm tới trường học, cơ sở và cộng đồng đáng được xem là phần tiếp nối quan trọng, chứ không chỉ là hoạt động bên lề. Khi ảnh nghệ thuật vùng biên được nhìn thấy rộng rãi, câu chuyện về văn hóa, lao động và chủ quyền có thể trở nên gần gũi, dễ nhớ hơn. Thành công của cuộc thi vì thế không chỉ nằm ở 21 giải thưởng, mà còn ở khả năng biến những khuôn hình thành sự quan tâm bền bỉ dành cho con người và vùng đất biên cương.
Ban tổ chức khuyến nghị phổ biến tác phẩm tại cơ sở, trường học, lực lượng vũ trang và cộng đồng để góp phần giáo dục lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và trách nhiệm bảo vệ chủ quyền biên giới.
