Bếp than, nồi gang và thông điệp mạnh mẽ từ một tập thi
Nồi gang nấu ăn, bếp than truyền thống và phương pháp nấu xưa là cách dùng dụng cụ, lửa và thời gian theo kiểu gia đình ngày trước để tạo nên hương vị và cấu trúc món ăn gắn với ký ức tập thể, thay vì hoàn toàn dựa vào thiết bị hiện đại hay kỹ thuật công nghiệp. Trong tập “Hương miền sông nước” của Top Chef Việt Nam, 12 đầu bếp mùa 4 được chia thành ba đội để nấu một mâm cơm miền Tây gồm món ăn chơi, món chính, cơm và canh, với nguyên liệu là tôm càng xanh, cá lóc, cá lăng, cá bông lau trắng do giám khảo khách mời Dương Quốc Nam mang đến. Đây không chỉ là một thử thách ẩm thực miền Tây, mà là phép thử xem các đầu bếp dám quay về bếp xưa đến mức nào trong bối cảnh bếp thi hiện đại đầy thiết bị thép sáng bóng.
Chef Thế Sơn: Khi nồi gang của mẹ trở thành vũ khí thi đấu
Điểm bẻ lái cảm xúc của tập thi nằm ở quyết định mang nồi gang nấu ăn và dùng bếp than truyền thống của mẹ vào bếp Top Chef của Chef Thế Sơn. Anh nấu cơm khoai lang nóng hổi bằng đúng nồi gang và bếp than anh đã quen từ nhỏ. Đây là lựa chọn đi ngược xu hướng: thay vì nồi điện hay bếp cảm ứng, anh tin vào ngọn lửa than cháy âm ỉ, vào khả năng giữ nhiệt dày dặn của nồi gang – những thứ khó điều khiển nhưng đổi lại là lớp cháy cạnh, độ tơi và mùi khói rất khó giả lập bằng thiết bị mới.
Giám khảo Nguyễn Thị Kim Oanh chấm 10/10 cho phần cơm của Thế Sơn và xem đó là chiến thắng không chỉ trong thử thách mà còn trong cách anh nghĩ về mẹ mình. Một câu nói xứng đáng để trích dẫn là: “Khi cơm được nấu ngon, những món ăn đi kèm cùng kỷ vật xưa cũ sẽ là điểm cộng thành tích”. Trong bối cảnh chương trình, câu chuyện nồi gang cũ kỹ bỗng thành vũ khí thi đấu cho thấy ban giám khảo đã sẵn sàng đặt giá trị cho ký ức và kỹ thuật gia đình, chứ không chỉ cho trang thiết bị đắt tiền.
Mâm cơm miền Tây: từ món ăn dân dã đến “mâm cơm đỉnh cao”
Tập thi “Hương miền sông nước” không phải sân chơi của nguyên liệu xa xỉ. Tôm càng xanh, cá lóc, cá lăng, cá bông lau trắng – những thứ vốn quen thuộc trong ẩm thực miền Tây – được giao vào tay các đầu bếp với yêu cầu giữ tinh thần truyền thống nhưng vẫn tạo dấu ấn riêng. Đội của Chef Nhật Phong, với Khắc Linh, Chiến Thắng và Thế Sơn, đã làm đúng tinh thần đó: từ gỏi tép đồng bồn bồn dùng nước dừa, tắc và rau thơm khiến giám khảo nhận xét ban đầu tưởng vị Âu nhưng khi ăn lại rất Việt, đến tôm rim dừa với phần vỏ tôm bạc rim “đã cái nư” như cách người miền Tây miêu tả.
Đỉnh điểm là khi giám khảo khách mời Dương Quốc Nam đánh giá mâm cơm của Thế Sơn là một mâm cơm “đỉnh cao” dù nguyên liệu không đắt tiền và cho biết ông sẵn sàng chi 5 triệu đồng cho một mâm cơm bốn người. Câu nhận xét ấy phá vỡ suy nghĩ rằng chỉ món ăn dùng nguyên liệu xa xỉ mới xứng đáng với mức giá cao. Ở đây, giá trị đến từ cách các món kết nối, hỗ trợ, nâng đỡ nhau và câu chuyện gia đình đằng sau mâm cơm. Mâm cơm miền Tây vốn dân dã bỗng được định vị lại, ngang hàng với những bữa fine dining trong mắt giới chuyên môn.
Khi Top Chef nghiêng về bếp xưa: một sự lựa chọn văn hóa
Sự chiến thắng của đội Chef Nhật Phong – Khắc Linh – Chiến Thắng – Thế Sơn trong tập 3 Top Chef Việt Nam 2026 cho thấy ban giám khảo đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: phương pháp nấu xưa không phải là món đồ để trưng bày hoài niệm, mà là tiêu chí đánh giá hương vị, kỹ thuật và sự hiểu món. Khi một thí sinh như Chef Triệu Quốc Thành phải dừng cuộc chơi, chương trình cũng ngầm nhắc rằng thiếu kết nối giữa món ăn, thiếu câu chuyện và thiếu chiều sâu văn hóa thì kỹ thuật hiện đại cũng không đủ cứu vãn.
Ở tầng sâu hơn, việc chấp nhận nồi gang nấu ăn và bếp than truyền thống trong bếp thi hiện đại là một lựa chọn văn hóa: khuyến khích đầu bếp bước ra khỏi bếp inox lạnh lẽo để đi về những bếp nhà đầy khói, nơi họ học cách canh lửa bằng mắt, đo thời gian bằng mùi thơm. Khi giám khảo nhấn mạnh rằng một mâm cơm ngon không chỉ nằm ở từng món riêng lẻ mà ở khả năng kết nối, hỗ trợ lẫn nhau và câu chuyện gia đình phía sau, Top Chef đã đứng về phía những người tin rằng ẩm thực miền Tây – và nói rộng hơn là ẩm thực Việt – chỉ thật sự đạt “đỉnh cao” khi đứng trên nền ký ức của cha ông.
