Chỉ đạo đã rõ, mức hỗ trợ vẫn chờ từng địa phương
Điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là hệ thống lắp trên mái công trình để tạo điện phục vụ nhu cầu tại chỗ, qua đó giảm phần điện phải lấy từ lưới. Thủ tướng yêu cầu các tỉnh, thành phố sớm xây dựng chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt hình thức này; Văn phòng Chính phủ truyền đạt chỉ đạo ngày 22/10, gắn nhiệm vụ với mục tiêu bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027-2030. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng chưa đồng nghĩa mọi hộ gia đình sẽ được nhận cùng một khoản hỗ trợ. Chính sách địa phương mới quyết định cụ thể ai đủ điều kiện, hỗ trợ theo cách nào và cần làm thủ tục gì. Vì vậy, người dân nên xem chỉ đạo của Thủ tướng là mốc buộc địa phương phải hành động, không phải lời cam kết về một mức tiền chung áp dụng trên toàn quốc.
Thời hạn được nêu là hoàn thành trong tháng 12, đồng thời có nguồn diễn đạt là trước ngày 31/12. Với hộ đang cân nhắc đầu tư, điều cần theo dõi trước tiên là văn bản chính thức của tỉnh, thành nơi mình cư trú, thay vì dựa vào thông tin truyền miệng hoặc chính sách ở địa phương khác.
Vì sao phải thúc đẩy điện mặt trời tự tiêu ngay lúc này?
Yêu cầu này nằm trong kế hoạch bảo đảm đủ điện, tránh thiếu điện trong mọi tình huống và chuẩn bị nguồn cung cho những năm tới. Phát triển điện mặt trời tự tiêu được xác định là giải pháp cấp bách cho nhu cầu điện năm 2027; định hướng rộng hơn là tăng nguồn cung giai đoạn 2027-2030. Theo số liệu Bộ Công Thương được dẫn trong nguồn, tính đến giữa tháng 9 mới có Bắc Ninh và Lai Châu ban hành chính sách hỗ trợ hộ gia đình. Khoảng trống đó lý giải vì sao chỉ đạo đặt thời hạn cho toàn bộ địa phương: nếu chính sách chậm hoặc thiếu hướng dẫn, mục tiêu tăng hệ thống lắp đặt khó chuyển thành lựa chọn thực tế cho hộ dân.
Chỉ đạo cũng khuyến khích điện mặt trời mái nhà tại cơ quan, công sở và cơ sở sản xuất, kinh doanh, chứ không chỉ ở hộ gia đình. Bộ Công Thương được giao hoàn thành trước ngày 30/10 việc giao chỉ tiêu cho các địa phương, gồm số lượng hệ thống và thời điểm dự kiến vận hành; khu vực miền Bắc được lưu ý đặc biệt. Đây là phần việc song song, nhưng hộ gia đình vẫn cần căn cứ vào chính sách hỗ trợ thực tế tại địa bàn mình.
Mức hỗ trợ khác nhau: đừng lấy tỉnh này làm chuẩn cho tỉnh khác
Các chính sách đã có cho thấy mức và nhóm thụ hưởng có thể rất khác nhau. Bắc Ninh hỗ trợ tối đa 1 triệu đồng cho mỗi kWp công suất lắp đặt, nhưng không quá 3 triệu đồng mỗi hộ; hộ lắp thêm pin lưu trữ có thể được hỗ trợ thêm tối đa 3 triệu đồng. Lai Châu hỗ trợ tối đa 50 triệu đồng cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và người dân ở khu vực chưa có điện lưới khi lắp hệ thống điện mặt trời cùng thiết bị đi kèm. Những con số này là ví dụ từ chính sách cụ thể, không phải mức sàn hay mức chung cho các tỉnh, thành khác.
Bởi vậy, trước khi ký hợp đồng lắp đặt, hộ dân nên kiểm tra văn bản địa phương về đối tượng đủ điều kiện, yêu cầu kỹ thuật, giấy tờ chứng minh và thời điểm tiếp nhận hồ sơ. Nguồn hiện có không khẳng định các điều kiện đó giống nhau giữa các nơi; suy đoán theo chính sách của Bắc Ninh hay Lai Châu có thể khiến người dân tính sai quyền lợi. Hãy hỏi cơ quan chức năng tại nơi cư trú và theo dõi hướng dẫn triển khai do địa phương công bố.
Theo dõi hướng dẫn, cân nhắc pin lưu trữ và nhu cầu sử dụng
Hỗ trợ điện mặt trời có thể giúp hộ gia đình cân nhắc khoản đầu tư, nhưng lợi ích sử dụng còn tùy cách dùng điện và quy định cụ thể. Chỉ đạo khuyến khích kết hợp hệ thống mái nhà với pin lưu trữ để giảm nhu cầu dùng điện lưới trong giờ cao điểm từ 17h30 đến 22h30 hằng ngày, trừ Chủ nhật. Bộ Công Thương cũng được giao nghiên cứu cơ chế thúc đẩy hệ thống lưu trữ, hoàn thành trong tháng 12. Đây là định hướng, không nên hiểu thành yêu cầu mọi hộ phải lắp pin hoặc chắc chắn được hỗ trợ phần thiết bị này.
Kết luận thực tế rất rõ: đừng chờ một mức hỗ trợ thống nhất toàn quốc, nhưng cũng đừng vội đầu tư chỉ dựa trên kỳ vọng sẽ được hoàn tiền. Hộ gia đình nên theo dõi thông báo của tỉnh, thành nơi cư trú từ nay đến hạn cuối tháng 12, đối chiếu điều kiện với nhu cầu sử dụng và chỉ quyết định sau khi có hướng dẫn chính thức. Chính sách địa phương mới là căn cứ xác định quyền lợi; đọc kỹ văn bản sẽ hữu ích hơn việc dựa vào những con số của nơi khác.
