Dung Quất bước vào giai đoạn nền móng: vì sao tiến độ san lấp mang tính bản lề?
Nhà máy lọc dầu Dung Quất và dự án NCMR NMLD là tổ hợp lọc – hóa dầu then chốt trong khu kinh tế Dung Quất, chịu trách nhiệm một phần lớn nguồn cung xăng dầu trong nước, đồng thời định hình vai trò của khu vực miền Trung trong an ninh năng lượng và phát triển công nghiệp nặng của quốc gia.
Điểm đáng chú ý nhất lúc này không phải là một lễ khởi công hoành tráng, mà là hình ảnh hàng trăm kỹ sư, công nhân PETROCONS vẫn bám công trường trong kỳ nghỉ Quốc khánh để san lấp mặt bằng dự án NCMR NMLD Dung Quất. Đây là giai đoạn tưởng chừng thuần kỹ thuật, nhưng thực chất mang tính bản lề: nếu nền móng không sạch, phẳng, đúng cao độ, toàn bộ chuỗi EPC phía sau sẽ bị kéo chậm, kéo theo thời điểm nhà máy đạt công suất lọc dầu mới. Việc hơn 75% khối lượng san lấp được hoàn thành chỉ sau 7 tháng cho thấy quyết tâm không muốn đánh mất thêm một mùa cao điểm xăng dầu nào vào tay nhập khẩu.
Từ “trái tim” lọc dầu đến trung tâm công nghiệp Dung Quất
Nhà máy lọc dầu Dung Quất vốn được xem là “trái tim” của khu kinh tế Dung Quất, không chỉ vì ý nghĩa tiên phong mà còn vì tỷ trọng nguồn cung xăng dầu mà nhà máy đảm nhiệm. Việc nhà máy hiện đáp ứng khoảng 30–35% nhu cầu xăng dầu cả nước cho thấy bất kỳ nâng cấp nào tại đây đều tác động trực tiếp tới túi tiền người tiêu dùng, hoạt động vận tải, sản xuất và cả chi phí điện.
Quanh trái tim lọc dầu này, một trung tâm công nghiệp đã hình thành với các dự án luyện kim, năng lượng, logistics, kéo khu kinh tế Dung Quất ra khỏi vai trò "vùng trũng" miền Trung để trở thành địa phương tự cân đối ngân sách. Cảng nước sâu, hạ tầng giao thông và sự đồng hành của chính quyền đã biến nơi đây thành điểm đến của hàng trăm dự án, bao gồm các lĩnh vực từ năng lượng, điện tử đến cơ khí chế tạo. Nói cách khác, tiến độ xây dựng của dự án NCMR không chỉ quyết định công suất lọc dầu, mà còn là nhịp tim của cả một cực tăng trưởng công nghiệp.
PETROCONS tăng tốc xuyên lễ: cam kết tiến độ hay bài kiểm tra sức chịu đựng?
Gói thầu san lấp mặt bằng do PETROCONS đảm nhận có khối lượng đào đắp hơn 2,7 triệu m3 đất đá trong thời gian 10 tháng, với giá trị hợp đồng ở mức hàng trăm tỷ đồng. Việc khởi công từ ngày 2/2 và nhanh chóng hoàn thành hơn 75% khối lượng vào đầu tháng 9 cho thấy nhà thầu đang chạy đua với thời gian để bàn giao mặt bằng cho giai đoạn EPC. “PETROCONS đang tăng tốc thi công hạng mục san lấp mặt bằng Dự án NCMR NMLD Dung Quất, với hơn 75% khối lượng đã hoàn thành sau 7 tháng triển khai” là một câu khẳng định tiến độ rất hiếm khi xuất hiện trong các dự án năng lượng quy mô lớn.
Điều khiến nhiều người chú ý là tiến độ xây dựng được duy trì xuyên lễ Quốc khánh, với gần 100 kỹ sư, công nhân cùng thiết bị nặng đóng chốt trên hiện trường. Đây vừa là biểu hiện cam kết hoàn thành đúng hạn, vừa là bài kiểm tra sức chịu đựng của hệ thống thi công trước các khó khăn về nguồn đất, vật liệu. PETROCONS buộc phải triển khai nhiều mũi thi công đồng thời, tìm mỏ đất bổ sung, vì nếu giai đoạn san lấp trễ, mọi ưu thế về thiết kế, công nghệ của dự án NCMR sẽ chỉ nằm trên giấy.
Công suất nâng cấp và tác động tới an ninh năng lượng
Điểm mấu chốt của dự án NCMR NMLD Dung Quất không chỉ là một nhà máy lớn hơn, mà là một nhà máy thông minh hơn về cơ cấu nguyên liệu và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu là nâng công suất chế biến từ 148.000 thùng dầu thô mỗi ngày lên 171.000 thùng/ngày, tăng thêm 23.000 thùng/ngày, đồng thời nâng cao khả năng xử lý linh hoạt nhiều loại dầu thô trong nước và quốc tế. Đó là những thùng xăng dầu giúp giảm phụ thuộc nhập khẩu trong các giai đoạn thị trường biến động, khi các cú sốc giá dễ dàng lan vào mọi hoạt động kinh tế.
Không kém phần quan trọng, dự án còn đặt mục tiêu nâng chất lượng sản phẩm xăng, dầu diesel và nhiên liệu phản lực Jet-A1 lên chuẩn Euro V, phù hợp lộ trình môi trường. Khi người dân và doanh nghiệp buộc phải chuyển sang nhiên liệu sạch hơn, nếu nguồn cung trong nước không đáp ứng được, chi phí sẽ đội lên do nhập khẩu. Ngược lại, một nhà máy lọc dầu Dung Quất vận hành đúng công suất nâng cấp sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trong nguồn cung năng lượng, giảm nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu cho hàng không, logistics và sản xuất công nghiệp.
Khi nào Dung Quất vận hành toàn công năng?
Dự án NCMR NMLD Dung Quất đã được phê duyệt là dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng, nghĩa là mọi bước chậm trễ đều mang tính hệ thống. Đến nay, các thông tin chính thức mới dừng ở tiến độ san lấp và chuẩn bị cho giai đoạn EPC, chưa có mốc thời gian cụ thể về ngày nhà máy đạt công suất nâng cấp. Tuy vậy, qua việc duy trì tiến độ thi công xuyên lễ, chủ động xử lý vướng mắc mỏ đất, có thể thấy thông điệp rõ ràng: không ai muốn để cơ hội nâng cấp công suất lọc dầu trượt khỏi khung thời gian ưu đãi chính sách, cũng như nhu cầu thị trường đang tăng.
Câu hỏi "khi nào công suất mới hoạt động toàn công năng" vì thế vẫn còn mở, nhưng không phải là câu hỏi vô nghĩa. Nó là áp lực tích cực đặt lên chủ đầu tư, nhà thầu và cả chính quyền địa phương, buộc các bên phải giữ vững nhịp độ thi công, hoàn thiện hạ tầng logistics, chuyển đổi khu công nghiệp hiện hữu thành khu sinh thái, để Dung Quất không chỉ là trung tâm công nghiệp tỷ đô mà còn là nền tảng an ninh năng lượng dài hạn. Khi nền móng đã gần hoàn tất, dư luận có quyền chờ đợi một lộ trình vận hành cụ thể, minh bạch và gắn với lợi ích rõ ràng cho người dùng năng lượng.
