Vảy nến không giết người ngay, nhưng tự tiêm corticoid có thể đẩy bạn vào nguy kịch
Tự ý dùng corticoid đường tiêm hoặc uống để điều trị vảy nến là hành vi điều trị sai, có thể khiến tổn thương da lan rộng, bệnh chuyển sang thể nặng và gây suy tuyến thượng thận – một biến chứng nội tiết nguy hiểm, đòi hỏi nhập viện và điều trị lâu dài. Vảy nến là bệnh viêm da mạn tính, không thể chữa khỏi hoàn toàn, người bệnh phải sống chung với các đợt bùng phát, nguy cơ tổn thương khớp và áp lực tâm lý kéo dài. Khi mệt mỏi vì tái phát, nhiều người dễ tin vào lời quảng cáo “sạch vảy nến nhanh”, tự ý tiêm thuốc ở cơ sở không rõ chuyên môn. Vấn đề không nằm ở bản thân corticoid, mà ở việc dùng sai chỉ định, sai đường dùng và không có bác sĩ theo dõi. Cảm giác da láng mịn trong vài tuần có thể là khởi đầu cho một chuỗi vảy nến biến chứng mà người bệnh không lường trước.
Trường hợp người đàn ông 60 tuổi: từ vảy nến nhẹ đến suy tuyến thượng thận do thuốc
Câu chuyện của người đàn ông 60 tuổi mắc vảy nến gần 20 năm là lời cảnh báo rõ ràng nhất cho việc tự ý dùng corticoid. Ban đầu, ông được chẩn đoán vảy nến thể mảng, tổn thương khu trú và kiểm soát khá ổn định sau điều trị. Nhưng thay vì tái khám định kỳ, ông bỏ theo dõi và tự đi tiêm thuốc ở nơi khác. Sau tiêm, các mảng đỏ và bong vảy biến mất nhanh, khiến ông tin rằng đã tìm được “thuốc thần”. Không lâu sau, bệnh bùng phát dữ dội: da đỏ, dày, bong vảy lan khắp đầu, mặt, tay chân và thân mình, kèm ngứa và đau rát, ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt. Khi nhập viện, bác sĩ phát hiện ông bị suy tuyến thượng thận do thuốc, nghi do tiêm corticoid toàn thân – loại không được khuyến cáo dùng thường quy cho vảy nến thể mảng. Đây không chỉ là một ca bệnh đáng tiếc, mà là minh chứng cho cái giá của việc chạy theo hiệu quả nhanh mà bỏ qua an toàn lâu dài.
Suy tuyến thượng thận: biến chứng mà bệnh nhân vảy nến thường bỏ qua
Suy tuyến thượng thận do thuốc không phải khái niệm xa lạ trong da liễu, nhưng lại là biến chứng mà nhiều bệnh nhân vảy nến gần như không được cảnh báo. Kết quả thăm khám ở người đàn ông 60 tuổi cho thấy ông bị suy tuyến thượng thận do sử dụng corticoid toàn thân không phù hợp. Khi dùng corticoid liều cao, kéo dài, tuyến thượng thận bị “ngủ quên”, giảm sản xuất hormone, dẫn đến mệt mỏi, tụt huyết áp, rối loạn nước – điện giải và có thể đe dọa tính mạng nếu ngừng thuốc đột ngột. Theo các chuyên gia, việc dùng thuốc sai có thể gây dị ứng, tổn thương gan, thận, rối loạn điện giải và suy tuyến thượng thận. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: “Kết quả thăm khám và xét nghiệm còn phát hiện bệnh nhân bị suy tuyến thượng thận do thuốc, một biến chứng có thể xảy ra khi sử dụng corticoid toàn thân không đúng chỉ định hoặc kéo dài”. Người bệnh vảy nến cần hiểu rằng vảy nến biến chứng không chỉ nằm trên da; nó có thể âm thầm tấn công hệ nội tiết và cơ quan nội tạng.
Vì sao tự ý tiêm thuốc khiến vảy nến khó kiểm soát và dễ biến chứng?
Tự tiêm thuốc không rõ thành phần, đặc biệt là corticoid toàn thân, giống như chơi trò may rủi với sức khỏe. Trường hợp người bệnh 60 tuổi cho thấy sau tiêm, tổn thương da giảm nhanh nhưng sau đó tái phát dữ dội, lan rộng khắp cơ thể. Các bác sĩ cảnh báo, lạm dụng thuốc và điều trị không đúng chỉ định có thể khiến vảy nến tiến triển nặng, gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Điều trị không đúng cách làm bệnh khó kiểm soát, tổn thương lan rộng, thậm chí xuất hiện các thể vảy nến nặng như đỏ da toàn thân hoặc vảy nến thể mủ, kèm sốt, mệt mỏi và đau rát, khiến điều trị phức tạp hơn. Một số thuốc còn gây tác dụng phụ trên gan, thận và rối loạn điện giải. Vấn đề là, nhiều người bệnh sau nhiều năm sống chung với vảy nến dễ chán nản, tìm đến thuốc dân gian, thuốc truyền miệng, hoặc các mũi tiêm “bí mật” mà không hề biết mình đang đẩy bệnh từ mức độ nhẹ sang vảy nến biến chứng toàn thân.
Điều trị vảy nến an toàn: chậm mà chắc, không chạy theo “sạch da cấp tốc”
Thông điệp của Ngày Vảy nến Thế giới với chủ đề “Look Beyond My Skin” nhắc chúng ta nhìn xa hơn những mảng đỏ trên da, hướng tới điều trị vảy nến an toàn và lâu dài. Theo bác sĩ Quách Thị Hà Giang, điều trị vảy nến cần cá thể hóa theo mức độ bệnh, vị trí tổn thương, chất lượng sống và khả năng chi trả; các phương pháp gồm thuốc bôi, quang trị liệu, thuốc toàn thân, thuốc sinh học và thuốc điều trị đích. Để hạn chế biến chứng, người bệnh phải tuân thủ phác đồ, dùng thuốc đúng liều, đúng đường và tái khám theo lịch hẹn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý tiêm hoặc uống corticoid toàn thân, không tự ngừng hay đổi thuốc khi chưa có chỉ dẫn chuyên khoa. Đặc biệt, người đã dùng corticoid kéo dài không được dừng thuốc đột ngột mà cần được bác sĩ đánh giá và điều chỉnh phù hợp. Bên cạnh thuốc, chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt lành mạnh, giảm căng thẳng cũng giúp kiểm soát bệnh tốt hơn. Kết luận thẳng thắn: nếu bạn đang sống chung với vảy nến, hãy chọn an toàn thay vì hiệu quả “thần tốc”; một mũi tiêm không rõ ràng có thể đổi lấy nhiều năm điều trị biến chứng.
