Lệnh hạn chế nhắm vào hệ thống liên bang
Lệnh cấm DeepSeek là biện pháp yêu cầu các cơ quan hành pháp liên bang dân sự gỡ sản phẩm của công ty này cùng những dịch vụ bên thứ ba dựa trên công nghệ của họ khỏi hệ thống công nghệ thông tin và danh mục mua sắm. Ngày 19/10, Bộ An ninh Nội địa Mỹ đưa ra yêu cầu này, mở rộng phạm vi từ ứng dụng trực tiếp sang cả sản phẩm tích hợp công nghệ DeepSeek. Đây là một hàng rào an ninh cho khu vực công, không phải lệnh cấm toàn quốc đối với mọi người dùng. Phạm vi áp dụng tập trung vào các cơ quan liên bang dân sự, không bao gồm người dân và doanh nghiệp tư nhân trên toàn nước Mỹ. Vì vậy, tác động trực tiếp lên DeepSeek tại Mỹ sẽ khác nhau giữa cơ quan chính phủ và thị trường dân sự; không nên diễn giải quyết định này thành việc mọi người ở Mỹ đều bị cấm sử dụng công cụ.
Washington viện dẫn rủi ro dữ liệu và an ninh mạng
Lý do Mỹ đưa ra không chỉ là nguồn gốc của DeepSeek mà còn là cách dữ liệu có thể được xử lý khi công cụ được dùng trong hệ thống chính phủ. Washington lo ngại thông tin nhạy cảm có thể bị chuyển tới Trung Quốc, tạo điều kiện thu thập dữ liệu về cá nhân hoặc cơ quan nhà nước; nước này cũng nêu nguy cơ mã độc và lỗ hổng bảo mật. Những lo ngại đó là căn cứ được viện dẫn cho biện pháp phòng ngừa, chứ không đồng nghĩa đã xác nhận dữ liệu của cơ quan liên bang bị chuyển giao. Đây là phân biệt quan trọng: chính phủ có lý do để đặt ngưỡng thận trọng cao với hệ thống công quyền, nhưng cáo buộc rủi ro vẫn cần được tách bạch khỏi bằng chứng về một vụ xâm phạm cụ thể. Việc bao gồm sản phẩm bên thứ ba cũng buộc nhà cung cấp công nghệ phải biết rõ công cụ và mô hình AI nào đang vận hành trong sản phẩm dự thầu.
Bắc Kinh phản đối, cảnh báo về lợi ích doanh nghiệp
Trung Quốc phản ứng nhanh và gay gắt. Ngày 20/10, Bộ Thương mại nước này tuyên bố “vô cùng bất mãn và kiên quyết phản đối” quyết định của Washington, yêu cầu Mỹ chấm dứt các biện pháp mà Bắc Kinh cho là sai trái và dỡ bỏ hạn chế mang tính phân biệt đối xử. Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mao Ninh cáo buộc Mỹ mở rộng khái niệm an ninh quốc gia quá mức, chính trị hóa khoa học, công nghệ và thương mại; bà khẳng định Bắc Kinh sẽ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Trung Quốc. Lập trường này phản ánh mối lo rằng các biện pháp an ninh có thể trở thành rào cản thị trường và làm suy giảm danh tiếng doanh nghiệp AI Trung Quốc. Bắc Kinh nói sẽ theo dõi tình hình, thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích, đồng thời kêu gọi duy trì đối thoại song phương về AI.
DeepSeek trở thành một mặt trận trong cạnh tranh AI
Lệnh cấm và phản ứng của Trung Quốc không diễn ra riêng lẻ: chúng nằm trong căng thẳng Mỹ Trung ngày càng gắn với an ninh dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ và vị thế công nghệ. Cùng thời điểm Bắc Kinh phản đối quyết định về DeepSeek, nước này cũng chỉ trích các biện pháp của Mỹ nhằm vào năm thực thể Trung Quốc với cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại trong lĩnh vực AI. Vì thế, tranh luận không chỉ xoay quanh một ứng dụng, mà còn là cuộc giằng co về cách xác định rủi ro và giới hạn tiếp cận công nghệ. Mỹ có quyền bảo vệ hệ thống công quyền, nhưng các lệnh hạn chế sẽ thuyết phục hơn nếu dựa trên tiêu chí minh bạch, nhất quán và có thể kiểm chứng. Ngược lại, việc Bắc Kinh gọi biện pháp là phân biệt đối xử không thể thay thế câu trả lời rõ ràng về bảo vệ dữ liệu. Kết luận trước mắt: đây là giới hạn trong khu vực liên bang, đồng thời là dấu hiệu cho thấy cạnh tranh AI Mỹ–Trung sẽ tiếp tục tác động đến doanh nghiệp và nhà cung cấp công nghệ.
