Tăng trưởng công nghiệp Việt Nam: từ chỉ số quốc gia tới sức nóng ở địa phương
Tăng trưởng công nghiệp Việt Nam là quá trình mở rộng quy mô, nâng cao sản lượng và chất lượng của các ngành sản xuất, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo, qua đó tạo thêm việc làm, gia tăng giá trị xuất khẩu và hình thành sức bật mới cho tăng trưởng GDP trong trung và dài hạn. Đến nay, bức tranh 8 tháng cho thấy công nghiệp đang đóng vai trò đầu tàu rõ rệt khi chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 7 tháng tăng 11,4% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong nhiều năm. Không chỉ là con số đẹp trên báo cáo, đà tăng này đang lan rộng khi sản xuất công nghiệp tăng tại cả 34 tỉnh, thành phố. Điều đó cho thấy động lực tăng trưởng không tập trung vào vài cực lớn mà đang hình thành mạng lưới công nghiệp rộng khắp, tạo nền cho mục tiêu tăng trưởng hai con số ở cấp quốc gia.
Cực tăng trưởng mới: Thanh Hóa, Phú Thọ, Nghệ An đua nhau tăng công nghiệp chế tạo
Điểm đáng chú ý của tăng trưởng công nghiệp Việt Nam năm nay là vai trò nổi lên của các địa phương ngoài hai đầu tàu truyền thống. Tại Thanh Hóa, hàng loạt dự án sản xuất chế tạo quy mô lớn đang bước vào giai đoạn hoàn thiện, như nhà máy sản xuất vải và nhà máy giấy bao bì tại Khu kinh tế Nghi Sơn, góp phần tạo thêm năng lực sản xuất và giá trị gia tăng cho công nghiệp tỉnh. Danh mục 51 dự án phấn đấu hoàn thành trong năm đã có 27 dự án đi vào hoạt động, và thêm 22 dự án dự kiến hoàn thành trong nửa cuối năm. Ở Phú Thọ, công nghiệp tiếp tục là động lực nổi bật khi IIP 8 tháng tăng 21,8%, riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 22,3% so với cùng kỳ. Nghệ An cũng cho thấy sự bứt phá với IIP tăng hơn 21% và công nghiệp chế biến, chế tạo tăng gần 26%. Diễn biến này cho thấy các tỉnh đang chuyển mình từ nền sản xuất dựa vào khai khoáng, gia công đơn giản sang nền tảng sản xuất chế tạo có hàm lượng công nghệ cao, tạo sức kéo bền vững hơn cho nền kinh tế.
Xuất nhập khẩu 2026: động lực kép từ cửa khẩu biên giới tới trung tâm công nghiệp
Nếu công nghiệp là động cơ thì xuất nhập khẩu 2026 là hộp số giúp tăng tốc. Tại khu vực biên giới phía Bắc, kim ngạch hàng hóa qua cửa khẩu Lào Cai trong 8 tháng đạt gần 1,6 tỷ USD, tăng 75% so với cùng kỳ; xuất khẩu tăng 162% còn nhập khẩu tăng 22%. Sự bùng nổ này phản ánh khả năng kết nối nhanh hơn giữa sản xuất trong nước và thị trường khu vực. Ở Hà Nội, xuất khẩu 8 tháng đạt 14,89 tỷ USD, tăng 8% so với cùng kỳ, cho thấy vai trò của thủ đô như một trung tâm dịch vụ, logistics và thương mại quốc tế. Phú Thọ cũng ghi nhận xuất khẩu và nhập khẩu tăng rất mạnh, với kim ngạch xuất khẩu ước đạt 37,3 tỷ USD, tăng hơn 61% và nhập khẩu khoảng 52 tỷ USD, gấp hai lần cùng kỳ. "Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 37,3 tỷ USD, tăng 61,35% so với cùng kỳ và đạt 94% kế hoạch năm". Đà tăng này cho thấy sản xuất chế tạo đã tìm được thị trường, còn xuất nhập khẩu đang đóng vai trò lực kéo quyết định cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Đầu tư công nghiệp và đầu tư công: nguồn lực lớn nhưng áp lực thực thi cực cao
Năm nay, nền kinh tế đứng trước "cơ hội vàng" khi nguồn lực dành cho đầu tư công được đẩy lên quy mô rất lớn, tạo dư địa cho phát triển hạ tầng và mở rộng không gian tăng trưởng. Nhưng quy mô vốn lớn đồng nghĩa áp lực giải ngân và chất lượng dự án cũng tăng. Phú Thọ thẳng thắn nhìn nhận, khả năng hấp thụ nguồn lực vẫn là điểm nghẽn và yêu cầu then chốt là đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công. Nghệ An coi đầu tư công là dư địa lớn còn lại để chinh phục mục tiêu tăng trưởng 10,5–11,5% và đã đặt các mốc giải ngân cụ thể: đến hết tháng 9 đạt 70%, 31/10 đạt 80%, 30/11 đạt 90% và 31/12 tối thiểu 95%. Cùng với đó, dòng vốn đầu tư công nghiệp, đặc biệt là FDI, đang tạo thêm năng lực sản xuất mới ở những lĩnh vực chế biến, chế tạo và điện tử, giúp chuyển dịch cấu trúc kinh tế theo hướng công nghiệp hóa hiện đại.
Bốn tháng nước rút: từ duy trì đà tăng sang tăng tốc để chạm mục tiêu hai con số
Sau nửa đầu năm với mức tăng GDP 8,18% cùng đà đi lên của hầu hết chỉ tiêu trong tháng 7 và tháng 8, nền kinh tế đã có nền tảng khá vững để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nhưng điều đó chỉ trở thành hiện thực nếu bốn tháng cuối năm thực sự là chặng nước rút tăng tốc. Nghệ An đã nhấn mạnh đây là giai đoạn quyết định khả năng hoàn thành mục tiêu tăng trưởng và coi "cỗ xe tam mã" công nghiệp – FDI – xuất khẩu là lực kéo chủ đạo, đi cùng việc khơi thông đầu tư công và tháo gỡ nhanh các điểm nghẽn thủ tục. Phú Thọ cũng chuyển trọng tâm điều hành từ "duy trì tăng trưởng" sang "tăng tốc", giao nhiệm vụ cụ thể cho từng sở, ngành, địa phương, đồng thời chuẩn bị các đề án phát triển logistics, khu thương mại tự do và dịch vụ số cho giai đoạn 2026–2030. Nếu các động lực từ sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, đầu tư công, FDI và tiêu dùng được phát huy mạnh hơn trong những tháng còn lại, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là tham vọng ngắn hạn mà còn là bước đệm cho một giai đoạn phát triển mới.
