Xe điện không còn là lựa chọn bên lề
Xe máy điện là phương tiện hai bánh sử dụng động cơ điện và năng lượng lưu trữ trong pin, ngày càng được người Việt chọn cho nhu cầu đi lại hằng ngày nhờ chi phí vận hành, sự tiện dụng và trải nghiệm êm ái. Trong chín tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiêu thụ 973.247 xe máy điện, tăng 90,5% so với cùng kỳ năm trước. Xe điện chiếm 32,2% tổng lượng xe hai bánh bán ra, tức gần một phần ba thị trường. Cùng kỳ, tổng doanh số xe máy và scooter đạt 3.021.373 chiếc, tăng 25,9%. Chênh lệch giữa mức tăng của xe điện và toàn thị trường cho thấy đây không còn là một ngách nhỏ: lực cầu đang dịch chuyển rõ rệt. Mốc gần một phần ba đáng chú ý không chỉ vì quy mô, mà còn bởi nó đặt xe điện vào vị trí có thể định hình cuộc cạnh tranh chính của ngành.
Vì sao người mua bắt đầu đổi lựa chọn?
Đà tăng có cơ sở từ những cân nhắc rất đời thường, chứ không chỉ từ thông điệp bảo vệ môi trường. Người đi xe trong đô thị có thể coi trọng khả năng vận hành êm, sự thuận tiện khi di chuyển và việc chủ động theo dõi chi phí năng lượng. Trải nghiệm của chị Đỗ Thu Huyền, người chọn VinFast Evo để đi lại ở Hà Nội, cho thấy các yếu tố ấy có sức nặng: xe nhỏ gọn phù hợp đường phố đông và ngõ hẹp, vận hành êm, còn việc sạc giúp chị chủ động hơn so với thường xuyên ghé cây xăng. Những ưu điểm này không xóa bỏ băn khoăn về pin, quãng đường hay thói quen sạc; chính người dùng cũng cần tính lịch trình và dung lượng pin. Song khi nhu cầu đi lại chủ yếu ở nội thành, xe điện đã trở thành phương án thực tế để cân nhắc, thay vì một lựa chọn xa lạ.
VinFast áp sát Honda, nhưng cuộc đua chưa ngã ngũ
Doanh số VinFast là điểm nhấn cạnh tranh rõ nhất: lượng xe điện hai bánh đăng ký của hãng tăng 152,1% so với cùng kỳ, đưa thương hiệu lên vị trí thứ hai toàn thị trường, sau Honda. Mức tăng này giúp VinFast thu hẹp khoảng cách với đối thủ, nhưng chưa đồng nghĩa với việc đã vượt qua lợi thế dẫn đầu của Honda. Honda vẫn đứng đầu và tăng 8,4%; Yamaha tăng 23,2%, còn Yadea tăng 53,4%. Đáng chú ý, hai thương hiệu chuyên xe điện đã góp mặt trong nhóm bốn hãng dẫn đầu, một dấu hiệu cho thấy cán cân xe hai bánh đang đổi khác. Trên phạm vi toàn cầu, VinFast cho biết đã bàn giao 714.006 xe máy điện và xe đạp điện trong chín tháng, tăng 204% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, số liệu bàn giao toàn cầu và đăng ký tại Việt Nam đo những phạm vi khác nhau, không nên đánh đồng.
Tăng trưởng chỉ bền khi người mua còn được chọn
Chính sách giao thông xanh và các biện pháp quản lý xe dùng động cơ đốt trong để giảm ô nhiễm đô thị đang tạo thêm động lực cho thị trường xe điện. Nhưng không nên xem tốc độ tăng hiện tại như bằng chứng rằng người mua đã đồng loạt từ bỏ xe xăng. Người tiêu dùng vẫn cần cân nhắc cách sạc, quãng đường, lịch trình và mẫu xe phù hợp; lựa chọn cũng mở rộng khi doanh nghiệp bổ sung nhiều kiểu dáng, tính năng và mức giá. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là xe điện chiếm bao nhiêu phần trăm, mà là các mẫu xe có đáp ứng được nhu cầu đa dạng hay không. Đà tăng của xe máy điện và bước tiến của VinFast là tín hiệu mạnh về sự chuyển dịch, nhưng cuộc đua vẫn phụ thuộc vào trải nghiệm và quyền lựa chọn của người mua. Gần một phần ba thị trường là bước ngoặt đáng kể, chưa phải lời tuyên bố kết thúc cuộc cạnh tranh.
