Xe máy điện đang chuyển từ lựa chọn ngách thành xu hướng
Xe máy điện là phương tiện hai bánh sử dụng động cơ điện thay cho động cơ đốt trong, và tại Việt Nam, phân khúc này đã trở thành một phần đáng kể của lượng xe mới bán ra. Trong chín tháng đầu năm 2026, doanh số xe máy điện đạt 973.247 chiếc, tăng 90,5% so với cùng kỳ; xe điện chiếm 32,2% tổng lượng xe hai bánh mới, tương đương gần một trong ba chiếc. Đây không còn là một xu hướng có thể gạt sang bên lề. Toàn thị trường xe máy tăng 25,9%, lên 3.021.373 xe, nên đà tăng của xe điện vượt xa nhịp mở rộng chung. Con số ấy cho thấy lựa chọn của người mua đang đổi khác, dù chưa thể kết luận xe xăng sắp biến mất. Với người tiêu dùng, danh mục xe điện ngày càng đa dạng mở rộng thêm lựa chọn bên cạnh các mẫu xe chạy xăng vốn quen thuộc.
VinFast tăng tốc, khoảng cách với Honda thu hẹp
Cục diện cạnh tranh mới thể hiện rõ nhất ở tốc độ tăng trưởng. Honda vẫn đứng đầu thị trường, nhưng doanh số chỉ tăng 8,4% so với cùng kỳ, thấp hơn cả mức tăng 25,9% của toàn ngành. Trong khi đó, doanh số xe điện hai bánh VinFast tăng 152,1%, đưa hãng lên vị trí thứ hai toàn thị trường. Đây là bước tiến đáng chú ý, nhưng không đồng nghĩa VinFast đã ngang sức Honda về quy mô: thứ hạng thứ hai và tốc độ tăng cao chưa xóa được lợi thế mà hãng Nhật Bản xây dựng qua nhiều thập kỷ. Điều đáng quan tâm là đà tăng của VinFast cho thấy thị trường đã mở cửa cho một đối thủ nội địa chuyên về xe điện. Khi xe máy điện VinFast có thêm chỗ đứng, sức ép lên Honda không chỉ nằm ở doanh số hiện tại mà còn ở khả năng giữ chân người mua trong những năm tới.
VinFast tăng doanh số 152,1% và đứng thứ hai, trong khi Honda giữ ngôi đầu với mức tăng 8,4%. Khoảng cách đang chịu sức ép, nhưng đây là cuộc đua về khả năng thích ứng chứ chưa phải sự thay đổi hoàn tất của vị thế dẫn đầu.
Chính sách và lựa chọn sản phẩm thúc đẩy chuyển dịch
Đà chuyển sang xe điện không xuất hiện trong khoảng trống. Các chính sách nhằm giảm ô nhiễm không khí đô thị đang góp phần thúc đẩy xu hướng này, trong khi phương án hạn chế xe máy chạy xăng tại một số khu vực trung tâm Hà Nội đã được chuẩn bị. Cùng lúc, VinFast mở rộng danh mục xe máy điện và xe điện kiểu scooter, giúp người mua có thêm lựa chọn thay thế xe dùng động cơ đốt trong. Tác động thực tế không chỉ là thêm sản phẩm trên thị trường: người dùng có thêm lý do để cân nhắc loại phương tiện phù hợp với nhu cầu đi lại trong đô thị. Tuy vậy, tăng trưởng nhanh không tự động giải quyết mọi câu hỏi về thói quen sử dụng hay mức độ phù hợp với từng người. Điều đã thay đổi là xe điện giờ đây chiếm tỷ trọng đủ lớn để các hãng xe truyền thống phải tính đến, thay vì xem đây là phân khúc nhỏ.
Cuộc đua kế tiếp là tốc độ điện hóa
Số liệu hiện tại đặt ra thách thức chiến lược cho Honda: doanh số vẫn tăng, nhưng chậm hơn toàn thị trường và thấp xa tốc độ của xe điện lẫn VinFast. Điều đó chưa chứng minh vị trí dẫn đầu của Honda đã lung lay không thể đảo ngược; nó cho thấy phần tăng trưởng mới đang nghiêng về phân khúc điện. Yamaha tăng 23,2% và đứng thứ ba, còn Yadea tăng 53,4%, xếp thứ tư, đưa hai thương hiệu tập trung vào xe điện vào nhóm bốn hãng dẫn đầu. Bởi vậy, VinFast và Honda không chỉ cạnh tranh bằng thứ hạng hiện tại mà còn bằng khả năng theo kịp sự thay đổi trong lựa chọn của khách hàng. Sau nhiều thập kỷ phát triển xe xăng, tốc độ Honda thích ứng với điện hóa sẽ là yếu tố quan trọng cho năng lực cạnh tranh giai đoạn tới. Kết luận: thị trường xe máy Việt Nam đang đổi chiều, nhưng người dẫn đầu tương lai sẽ được quyết định bởi việc ai đáp ứng tốt hơn nhu cầu mới.
