Từ cảnh báo khẩn đến kết quả xác minh
Vụ việc sinh viên Đồng Nai bịa chuyện bị bắt cóc là trường hợp một thông tin nguy hiểm được lan truyền như cảnh báo an toàn, trước khi công an xác định câu chuyện không có thật. Diễn biến này cho thấy vì sao cần phân biệt tin báo ban đầu với kết luận sau xác minh. Sáng 22/10, Trường Cao đẳng Công nghệ Quốc tế Lilama 2 phát đi thông báo khẩn về xe khách giả mạo thương hiệu lớn, cảnh báo sinh viên có thể bị chở đến khu vực giáp biên giới Campuchia. Cảnh báo nêu ra rủi ro nghiêm trọng, nên nhà trường có lý do để muốn bảo vệ sinh viên; nhưng việc phát tán thông tin trước khi kiểm tra với công an đã biến một câu chuyện chưa được xác thực thành nỗi lo lan rộng. Tối cùng ngày, Công an TP Đồng Nai xác định thông tin xe khách giả mạo chở sinh viên ra biên giới là không có thật, do nam sinh B.T.H. bịa đặt.
Động cơ của câu chuyện và tác động của nó
Theo thông tin làm việc với công an, H. thừa nhận đã bịa chuyện bị bắt cóc để xin gia đình cho sử dụng xe máy thay vì đi xe khách. Nguyên nhân được xác định là gia đình không đồng ý cho nam sinh dùng xe mô tô cá nhân đi học, nên H. dựng câu chuyện để đạt mục đích. Đây không phải một lời nói dối chỉ giới hạn trong phạm vi gia đình: khi được kể với nhà trường rồi chuyển thành cảnh báo công khai, nó có thể khiến phụ huynh, sinh viên và cộng đồng lo sợ về nguy cơ bắt cóc có tổ chức. H. nhận thức hành vi sai trái, cam kết không tái phạm và xin lỗi gia đình, nhà trường. Nhưng lời xin lỗi không xóa được hệ quả của việc tạo ra tin giả; bài học cần thiết là phải chịu trách nhiệm về thông tin mình đưa ra, nhất là khi thông tin ấy có thể kích hoạt cảnh báo an toàn.
Nhà trường sẽ xem xét xử lý sinh viên thế nào?
Hiệu trưởng Nguyễn Khánh Cường cho biết nhà trường sẽ xem xét xử lý nam sinh sau khi có kết luận chính thức từ công an; trước mắt, trường làm việc lại với H. để giáo dục về đạo đức và nhận thức. Đây là hướng đi phù hợp hơn việc vội vàng đưa ra hình thức kỷ luật khi quá trình xác minh chưa hoàn tất. Nhà trường cũng dự kiến tổ chức sinh hoạt toàn trường, hướng dẫn giáo viên chủ nhiệm trao đổi trong lớp và mở chuyên đề có công an xã tham gia tuyên truyền, giáo dục. Song trách nhiệm không dừng ở sinh viên. Trong thư xin lỗi, Ban giám hiệu thừa nhận đã nóng vội thông báo trên nhóm Zalo giáo viên mà chưa đề nghị công an xác minh; trường cho biết sẽ họp kiểm điểm để xác định trách nhiệm cá nhân và có hình thức xử lý. Vì vậy, việc xử lý cần công bằng: vừa nhắc nhở, giáo dục H., vừa sửa quy trình kiểm chứng thông tin của nhà trường.
Cảnh giác khi đi xe khách, nhưng phải kiểm chứng tin báo
Vụ việc không chứng minh rằng xe khách đi Vũng Tàu hay tuyến xe quanh trường có hành vi đưa sinh viên ra biên giới; cơ quan công an xác định câu chuyện xe giả mạo và bị bắt cóc là bịa đặt. Tuy nhiên, cảnh giác khi đi lại vẫn là lời khuyên thiết thực, miễn là không biến cảnh báo chưa kiểm chứng thành sự thật đã được xác nhận. Trường từng khuyến cáo sinh viên không lên xe nếu có dấu hiệu nghi vấn; nếu đã lên xe mà thấy xe đi lòng vòng, cần tìm cách xuống, báo cho người thân và thầy cô, đồng thời chia sẻ hành trình. Với nhà trường, trình tự đúng phải là tiếp nhận tin, báo cơ quan chức năng xác minh rồi mới phổ biến rộng rãi. Với sinh viên, không dựng chuyện để gây sức ép với gia đình là yêu cầu tối thiểu. Xử lý sinh viên vì thế nên gắn trách nhiệm cá nhân với bài học về truyền thông có trách nhiệm, thay vì chỉ dừng ở một lời xin lỗi.
