ERAS® là gì và vì sao Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc?
Chương trình ERAS® (Enhanced Recovery After Surgery) là một phác đồ chăm sóc phẫu thuật dựa trên bằng chứng khoa học, tối ưu toàn bộ hành trình trước, trong và sau mổ nhằm giảm tác động bất lợi của phẫu thuật, rút ngắn thời gian nằm viện, giảm biến chứng và giúp bệnh nhân sớm trở lại sinh hoạt bình thường. Đây không phải một “mẹo” hồi phục nhanh, mà là thay đổi toàn diện cách hệ thống y tế tổ chức chăm sóc sau mổ. Khi bệnh viện đầu tiên tại Việt Nam trở thành đối tác chính thức của Encare AB để triển khai ERAS phục hồi sớm, câu hỏi không còn là “có nên áp dụng” mà là “bao giờ các bệnh viện khác theo kịp”. Nếu không, bệnh nhân Việt sẽ tiếp tục chịu cảnh phẫu thuật hồi phục chậm, nằm viện dài ngày và đối mặt nhiều biến chứng đáng lẽ có thể phòng tránh.
FV tiên phong ERAS®: Bước nhảy vào mạng lưới phẫu thuật toàn cầu
Việc một bệnh viện tại Việt Nam trở thành bệnh viện đối tác đầu tiên của Encare AB (Thụy Điển) để triển khai chương trình Phục hồi sớm sau phẫu thuật ERAS® không chỉ là câu chuyện thương hiệu, mà là bước đặt chân vào mạng lưới 140 bệnh viện tại 34 quốc gia với hơn 130.000 ca phẫu thuật theo ERAS được ghi nhận trên hệ thống EIAS từ năm 2010. Đồng thời, bệnh viện này gia nhập mạng lưới hợp tác của Encare gồm 22 bệnh viện tại 11 quốc gia châu Á – Thái Bình Dương, nơi tiêu chuẩn quốc tế phẫu thuật được đo bằng dữ liệu chứ không bằng khẩu hiệu. Một phát biểu đáng chú ý là: “Việc triển khai Chương trình Phục hồi sớm sau phẫu thuật (Enhanced Recovery After Surgery – ERAS®) phù hợp với chiến lược định vị ‘Chuẩn mực Y khoa quốc tế’ của Bệnh viện FV”. Nói cách khác, ai muốn nói về tiêu chuẩn quốc tế phẫu thuật thì phải chấp nhận bị so sánh trên cùng một bảng dữ liệu.
ERAS® thay đổi gì trong thực tế chăm sóc trước – trong – sau mổ?
Điểm mạnh của ERAS phục hồi sớm là biến những thực hành rời rạc thành một lộ trình có cấu trúc, đo lường được. Tại bệnh viện tiên phong, nhiều nguyên tắc hỗ trợ phẫu thuật hồi phục nhanh vốn đã tồn tại trong thực hành lâm sàng, nhưng hợp tác với Encare giúp chúng được chuẩn hóa bằng hướng dẫn thống nhất, đào tạo liên chuyên khoa và hệ thống theo dõi tuân thủ cùng kết quả điều trị. Chương trình được triển khai trước tiên ở phẫu thuật đại trực tràng và thay khớp háng, khớp gối, với mỗi ê-kíp gồm bác sĩ phẫu thuật, điều dưỡng, chuyên gia dinh dưỡng, vật lý trị liệu và điều phối viên. Quan trọng hơn, ERAS® bắt đầu trước khi bệnh nhân vào phòng mổ: từ dinh dưỡng, vận động trước phẫu thuật đến kiểm soát đau, ăn uống, vận động và tự chăm sóc sau mổ, bệnh nhân được xem là một phần chủ động của quá trình hồi phục thay vì chỉ nằm chờ chăm sóc.
Dữ liệu nói gì: ít biến chứng hơn, xuất viện sớm hơn, chi phí hợp lý hơn
Nếu không có số liệu, ERAS® sẽ chỉ là một khẩu hiệu đẹp. Nhưng phân tích tổng hợp trên JAMA Network Open năm 2024 cho thấy ERAS® giúp giảm trung bình gần 2 ngày nằm viện và giảm khoảng 29% nguy cơ tương đối của biến chứng so với chăm sóc thông thường. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng phẫu thuật hồi phục nhanh không phải “xu hướng” mà là chuẩn mực mới. Tại Việt Nam, chương trình hợp tác ERAS® có thời hạn 3 năm, với việc truy lại ít nhất 50 ca phẫu thuật trước khi triển khai để so sánh, sau đó tiếp tục ghi nhận các ca mới nhằm đánh giá trước – sau ERAS® dựa trên dữ liệu thực tế. Theo lãnh đạo bệnh viện, chương trình này không chỉ giúp bệnh nhân tiết kiệm chi phí nhờ rút ngắn thời gian nằm viện mà còn tối ưu độ an toàn theo đúng định vị Chuẩn mực Y khoa Quốc tế. Khi chi phí y tế ngày càng là gánh nặng, rút ngắn nằm viện bằng khoa học là lựa chọn hợp lý nhất.
Từ phòng mổ SuperPATH đến tương lai phẫu thuật Việt Nam
ERAS® sẽ khó phát huy trọn vẹn nếu kỹ thuật mổ vẫn xâm lấn lớn, gây tổn thương mô rộng. Tại một bệnh viện khác, ca thay khớp háng toàn phần bằng kỹ thuật SuperPATH – đường mổ ít xâm lấn, bảo tồn các cấu trúc phần mềm quanh khớp – cho thấy xu hướng kỹ thuật đang đi cùng hướng với chăm sóc sau mổ hiện đại. Ca mổ này được thực hiện trong khuôn khổ hội thảo quốc tế “Những tiến bộ trong phẫu thuật khớp háng và khớp gối” diễn ra hai ngày 17–18/10/2026, quy tụ 13 chuyên gia từ 6 nền y tế với 18 báo cáo chuyên môn. Theo chuyên gia cố vấn, ưu điểm của SuperPATH là giúp quá trình hồi phục nhanh hơn, người bệnh có thể đi lại sau 24 giờ phẫu thuật nếu sức khỏe cho phép. Khi kỹ thuật ít xâm lấn kết hợp với phác đồ ERAS phục hồi sớm, viễn cảnh bệnh nhân thay khớp xuất viện sớm, tập phục hồi chức năng theo chương trình cá thể hóa và sớm trở lại lao động không còn là điều xa vời.
