Thuế Canada gỗ: cú đánh trực diện vào tủ gỗ nhập khẩu Việt Nam
Thuế Canada gỗ bổ sung 25% đối với một số mặt hàng tủ gỗ nhập khẩu và tủ lavabo có xuất xứ Việt Nam là một biện pháp tự vệ thuế tạm thời, nhằm bảo vệ ngành sản xuất tủ nội địa Canada trước nguy cơ chuyển hướng thương mại và có thể kéo dài tối đa đến giữa tháng 2/2027, làm thay đổi đáng kể cấu trúc xuất khẩu nội thất gỗ của Việt Nam. Biện pháp tự vệ thuế này cho thấy Canada không còn xem tủ gỗ và tủ lavabo là dòng hàng bình thường, mà là nhóm sản phẩm chiến lược phải chặn đà nhập khẩu bằng chi phí bổ sung rõ ràng. Điều đáng nói là Việt Nam không nằm trong danh sách được miễn trừ, trong khi khoảng 90 nước đang phát triển khác được hưởng ngoại lệ, đặt doanh nghiệp Việt vào vị thế kém cạnh tranh một cách rõ rệt.
Vì sao Canada siết nhập khẩu tủ gỗ và rủi ro kéo dài tới 3 năm
Điểm đáng lo không chỉ là mức thuế 25% mà là lý do phía sau: Canada công khai nói biện pháp tự vệ thuế tạm thời nhằm đối phó khó khăn của ngành sản xuất tủ trong nước, đặc biệt rủi ro "chuyển hướng thương mại" làm hại nhà sản xuất nội địa. Khi một thị trường dùng lập luận bảo vệ sản xuất trong nước, đó thường không phải động thái nhất thời mà là tín hiệu sẵn sàng đi xa hơn. Thực tế, biện pháp này gắn trực tiếp với cuộc điều tra chính thức của Tòa án Thương mại Quốc tế Canada (CITT) đối với tủ gỗ, tủ lavabo, sàn gỗ cứng và tủ đựng bằng gỗ chế biến, khởi xướng từ tháng 4 và dự kiến kết luận trước ngày 15/1. Nếu CITT xác nhận có thiệt hại nghiêm trọng, Canada hoàn toàn có thể chuyển sang biện pháp tự vệ chính thức với thời hạn lên tới 3 năm, nghĩa là doanh nghiệp Việt không thể chờ “qua cơn bão” mà phải chủ động tái cấu trúc thị trường.
Mỹ dựng hàng rào thuế, Canada siết tự vệ: xuất khẩu nội thất Việt phải đổi chiến lược
Cú sốc từ thuế Canada gỗ không diễn ra trong khoảng trống; nó chồng lên bối cảnh Mỹ đang dựng hàng rào thương mại với sản phẩm gỗ Việt Nam. Ngày 16/7, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) ban hành kết luận cuối cùng điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với gỗ dán cứng và gỗ dán trang trí nhập khẩu từ Việt Nam, duy trì mức thuế chống bán phá giá chung 84,95% cho toàn bộ doanh nghiệp. Đây là lời nhắc thẳng thừng rằng mô hình dựa quá nhiều vào xuất khẩu nội thất sang Mỹ là rủi ro lớn. Một nhóm doanh nghiệp xuất khẩu linh kiện, cấu kiện tủ bếp bị ảnh hưởng trực tiếp, bởi chỉ các bộ tủ lắp ráp hoàn chỉnh, đóng gói đủ cấu kiện, phụ kiện và hướng dẫn sử dụng bán cho người tiêu dùng cuối mới được loại trừ khỏi phạm vi điều tra. Còn các lô hàng linh kiện riêng lẻ vẫn có thể bị coi là gỗ dán chịu thuế AD/CVD, buộc doanh nghiệp phải trả lời câu hỏi: tiếp tục “đánh cược” vào thị trường khó đoán, hay thiết kế lại sản phẩm và thị trường theo hướng an toàn hơn.
Thị trường Trung Quốc gỗ: điểm sáng không nên biến thành phụ thuộc mới
Trong khi Mỹ và Canada tăng áp lực, thị trường Trung Quốc gỗ nổi lên như điểm sáng giúp doanh nghiệp Việt “thở”. Xuất khẩu gỗ và sản phẩm từ gỗ sang thị trường lớn thứ hai này trong 7 tháng đầu năm tăng 46%, nâng tỷ trọng doanh thu lên khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ. Theo báo cáo dựa trên số liệu hải quan, riêng dăm gỗ xuất khẩu 6 tháng đạt gần 7,8 triệu tấn, Trung Quốc chiếm 68,6% tổng lượng, và giá xuất khẩu sang đây tăng hơn 22% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nếu coi Trung Quốc là “phao cứu sinh” duy nhất, ngành gỗ Việt dễ lặp lại sai lầm đã gặp với Mỹ: lệ thuộc quá mức vào một thị trường có thể thay đổi chính sách nhanh chóng. Động lực từ dăm gỗ là quan trọng, nhưng dăm gỗ chủ yếu ở chuỗi giá trị thấp; nếu không song song đẩy mạnh xuất khẩu nội thất, sản phẩm chế biến sâu, lợi nhuận và sức chống chịu của ngành sẽ bị giới hạn dài hạn.
Doanh nghiệp nội thất gỗ Việt cần làm gì trong 200 ngày và sau đó
Khoảng tối đa 200 ngày áp dụng biện pháp tự vệ thuế của Canada không nên được xem là thời gian “chịu trận”, mà là giai đoạn phải hành động. Trước hết, doanh nghiệp cần rà soát cấu trúc sản phẩm tủ gỗ nhập khẩu, phân loại rõ nhóm chịu thuế, nhóm ngoại lệ và tính toán lại giá bán, hợp đồng để tránh bị động. Song song, kinh nghiệm từ vụ việc ở Mỹ cho thấy cách thiết kế sản phẩm, phương thức đóng gói quyết định việc có rơi vào phạm vi điều tra hay không: với gỗ dán, chỉ bộ tủ hoàn chỉnh mới được loại trừ, còn linh kiện rời dễ bị áp thuế. Đây là lời cảnh báo để doanh nghiệp Việt không tiếp tục xuất khẩu cấu kiện “lửng lơ” mà cần hoàn thiện sản phẩm, xây dựng nhãn hiệu nội thất rõ ràng. Về thị trường, ngoài Trung Quốc, ngành gỗ nên chủ động khai thác các nước vẫn tăng trưởng như Nhật Bản, Anh hay Malaysia, thay vì chờ Mỹ và Canada nới lỏng. Càng sớm đa dạng hóa, chi phí chuyển hướng càng thấp.
