Quy mô lớn đòi hỏi cách điều hành khác
Siêu trường học sinh là mô hình hợp nhất nhiều cơ sở thành một đầu mối quản lý, trong đó quy mô lớp học, địa bàn hoạt động và số người học vượt xa phạm vi điều hành thông thường. Tại phường Nha Trang, trường tiểu học sau sắp xếp có một trường chính, 12 phân hiệu và 5 điểm trường, với 287 lớp cùng hơn 10.500 học sinh. Toàn địa bàn có ba cơ sở giáo dục công lập với 22.042 trẻ em, học sinh và 1.476 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Gần hai tháng sau sắp xếp, chính quyền địa phương đã báo cáo tỉnh về tình hình hoạt động và những vướng mắc phát sinh. Những con số này cho thấy hợp nhất không chỉ là đổi tên hay gom đầu mối: nó tạo ra một bài toán quản lý trường quy mô lớn, nơi quy trình điều hành phải theo kịp khoảng cách giữa các cơ sở và nhu cầu của hàng nghìn học sinh.
Phân tán cơ sở khiến quản lý dễ quá tải
Thách thức lớn nhất không nằm ở con số học sinh riêng lẻ, mà ở việc cùng một ban giám hiệu phải chịu trách nhiệm trên nhiều địa điểm. Tại phường Nam Nha Trang, một hiệu trưởng tiểu học quản lý 232 lớp, hơn 9.600 học sinh ở 8 cơ sở; cấp trung học cơ sở có 182 lớp, hơn 8.200 học sinh tại 6 địa điểm. Một số cơ sở cách nhau 5-7 km, còn các điểm mầm non có nơi cách nhau 6-10 km, khiến việc họp, kiểm tra, sinh hoạt chuyên môn và xử lý sự cố mất thêm thời gian. Phó hiệu trưởng phụ trách phân hiệu có thể hỗ trợ, nhưng không thay thế trách nhiệm của hiệu trưởng. Khi hồ sơ nhân sự, tài chính, tài sản và an toàn dồn về một đầu mối, thời gian dành cho dự giờ, bồi dưỡng giáo viên và cải tiến chất lượng có nguy cơ bị co hẹp.
Lợi ích điều phối chưa xóa được áp lực hạ tầng
Sắp xếp trường học có thể giúp thống nhất kế hoạch giáo dục và điều tiết giáo viên giữa các cơ sở, qua đó hạn chế tình trạng nơi thiếu, nơi thừa. Tại trường tiểu học ở phường Nha Trang, 100% học sinh học hai buổi mỗi ngày; việc dạy tiếng Anh và Tin học cho học sinh lớp 1, lớp 2 được triển khai toàn trường. Hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và dạy học cơ bản vẫn được duy trì, không gián đoạn sau sắp xếp. Nhưng kết quả ấy chưa thể che lấp chênh lệch về cơ sở vật chất trường học: nhiều phòng học và bếp ăn ở các phân hiệu xuống cấp, điều kiện giữa các điểm không đồng đều. Trường trung học cơ sở còn thiếu giáo viên một số môn, trong khi kế toán và văn thư phải xử lý khối lượng hồ sơ lớn. Nếu thiếu nhân lực hỗ trợ và kế hoạch nâng cấp có trọng tâm, lợi ích của điều phối tập trung khó chuyển thành trải nghiệm đồng đều cho học sinh.
Giữ ổn định trước mắt, đánh giá để điều chỉnh
Sau gần hai tháng vận hành, chính quyền các địa phương đã rà soát tổ chức, hoạt động và tác động đến chất lượng giáo dục giai đoạn 2026-2030 theo yêu cầu của tỉnh Khánh Hòa. Báo cáo tại Nam Nha Trang ghi nhận 20 trường công lập được sắp xếp thành 3 trường, giảm 17 đầu mối, tương đương 85%. Từ những bất cập về quy mô và năng lực quản trị, địa phương đề xuất khảo sát phương án tăng tổng số trường lên 7-8 đơn vị; đây mới là định hướng, chưa phải quyết định chia tách. Trong khi đó, phường Nha Trang dự kiến giữ mô hình hiện hành đến hết năm học 2026-2027, đồng thời nâng cấp cơ sở vật chất và phân định rõ trường chính điều phối, phân hiệu chịu trách nhiệm vận hành. Sau năm học này, địa phương sẽ đánh giá quản trị, chất lượng giáo dục và an toàn trường học. Hướng đi hợp lý không phải giữ hay chia tách bằng mọi giá, mà là chứng minh mô hình nào bảo đảm tốt nhất việc học và an toàn của trẻ.
