Trường Văn hóa Công an: Mô hình nhà trường – mái ấm mới cho trẻ em yếu thế
Trường Văn hóa Công an là mô hình trường nội trú kết hợp giáo dục phổ thông, rèn luyện kỷ luật và chăm lo an sinh xã hội, nhằm tạo một mái ấm an toàn nơi trẻ em yếu thế, nhất là trẻ em vùng khó và dân tộc thiểu số, được học tập, nuôi dưỡng và phát triển toàn diện cả tri thức, sức khỏe lẫn nhân cách trong môi trường ổn định, bao trùm và giàu tính nhân văn. Đây không phải một “đơn vị tổ chức cán bộ” thuần túy, mà là sự lựa chọn chính trị – xã hội mang tính chiến lược: gắn giáo dục trẻ em yếu thế với mục tiêu an ninh lâu dài. Việc lực lượng công an chủ động đứng ra tổ chức trường văn hóa công an cho thấy quan niệm mới: an sinh xã hội là nền tảng của an ninh quốc gia, và đầu tư cho dân tộc thiểu số học tập chính là phòng ngừa rủi ro từ gốc.
Trường Văn hóa CAND IV ở Tây Ninh: Biểu tượng cụ thể của chính sách an sinh – giáo dục
Một minh chứng rõ nét cho mô hình trường văn hóa công an là Trường Văn hóa Công an nhân dân IV vừa được công bố thành lập tại Tây Ninh vào chiều 24/8, do Bộ Công an phối hợp với UBND tỉnh tổ chức lễ công bố quyết định. Đây là trường tiểu học, THCS, THPT nội trú, đặt tại số 123 Trường Chinh, phường Tân Ninh, trên khuôn viên 5,6ha từng là trụ sở Công an tỉnh. Đáng chú ý, tổng kinh phí đầu tư xây dựng trường lên tới hơn 400 tỷ đồng, trong đó kinh phí cải tạo cơ sở vật chất khoảng 5,9 tỷ đồng. Trích dẫn lại để thấy tính cam kết: “Trường có trụ sở tại số 123 Trường Chinh, phường Tân Ninh, trên tổng diện tích 5,6ha… tổng kinh phí đầu tư xây dựng trường hơn 400 tỷ đồng”. Đó không phải một dự án biểu tượng, mà là sự tái phân bổ tài sản công để phục vụ thế hệ trẻ.
Điều đáng nói là ngay từ thiết kế, nhà trường đã được xác định là nơi dành cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số và con em gia đình chính sách. Nghĩa là, đối tượng trung tâm không phải con em khá giả ở đô thị mà là những mảnh đời dễ bị bỏ lại phía sau. Thiếu tướng Vũ Như Hà nhấn mạnh việc chọn địa điểm trường dựa trên nhu cầu thực tế, điều kiện ăn, ở, sinh hoạt và phong tục tập quán của học sinh trên địa bàn. Cách tiếp cận này cho thấy đây là mô hình giáo dục trẻ em yếu thế được thiết kế “từ dưới lên”, xuất phát từ bối cảnh vùng khó tiếp cận giáo dục, chứ không áp đặt một mô hình sẵn có. Đó là điểm khác biệt lớn so với nhiều dự án trường bán trú, nội trú mang tính phong trào trước đây.
Giáo dục gắn an sinh: vì sao mô hình Trường Văn hóa Công an mang tính chiến lược?
Điểm đáng bàn nhất của hệ thống trường văn hóa công an là sự kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục và an sinh xã hội. Ngay trong quyết định thành lập Trường Văn hóa CAND IV, mô hình này đã được xác định là “giáo dục, đào tạo gắn với thực hiện chính sách an sinh xã hội, tạo môi trường học tập, rèn luyện toàn diện cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số và con em gia đình chính sách”. Về bản chất, như một phát biểu khác đã nêu, an sinh xã hội là nền tảng của an ninh quốc gia; khi ngành công an nhận trách nhiệm chăm lo cho trẻ em cơ nhỡ, yếu thế, đó không chỉ là cử chỉ từ thiện mà là lựa chọn quản trị xã hội dài hạn.
Tư duy chiến lược nằm ở chỗ: nếu dân tộc thiểu số học tập tốt hơn, trẻ em vùng khó tiếp cận giáo dục trong môi trường an toàn hơn, thì nguy cơ bất bình đẳng, tội phạm, xung đột cũng giảm ngay từ gốc. Thượng tướng Phạm Thế Tùng nói rõ: việc thành lập Trường Văn hóa CAND IV là để tiếp tục triển khai chính sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục – an sinh, đồng thời cụ thể hóa nhận thức mới về bảo vệ an ninh quốc gia, chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa. Đây chính là điểm then chốt: bảo vệ an ninh không chỉ bằng lực lượng, mà bằng việc phát triển toàn diện trẻ em, xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh và văn minh.
Từ dạy chữ đến nuôi dưỡng năng lực sống: Môi trường bao trùm cho trẻ em yếu thế
Nếu chỉ dừng ở chỗ lo ăn, lo chỗ ở, mô hình trường văn hóa công an sẽ khó khác biệt. Điểm cốt lõi là triết lý giáo dục: xây dựng nhà trường thành “mái ấm hạnh phúc”, nơi không chỉ dạy chữ mà còn giáo dục nhân cách, chăm lo toàn diện thể chất và tâm hồn cho học sinh. Phần lớn học sinh là các em hoàn cảnh khó khăn, nên cán bộ, giáo viên, nhân viên được yêu cầu dành sự quan tâm, chia sẻ và tình yêu thương, để nơi đây thực sự là “mái nhà” an toàn, nhân văn, nơi các em được chăm sóc, giáo dục và phát triển toàn diện. Cách đặt trẻ em yếu thế vào trung tâm mọi hoạt động là bước đi quan trọng để biến khẩu hiệu phát triển toàn diện trẻ em thành thực tế hằng ngày.
Về chương trình, bên cạnh chuẩn văn hóa quốc gia, nhà trường được yêu cầu chú trọng ngoại ngữ, khoa học – công nghệ, năng lực số, hướng nghiệp và kỹ năng sống, kỹ năng phòng chống tội phạm. Đây là điểm rất đáng giá, vì trẻ em vùng khó thường bị bỏ lại trong cuộc chuyển đổi số và hội nhập. Kỷ luật nội trú công an, nếu được thực hiện đúng như khẳng định – nhằm xây dựng tính tự giác, trách nhiệm, bản lĩnh vượt khó chứ không để gò ép tư tưởng – sẽ trở thành “khung” giúp các em rèn thói quen tốt. Ở góc độ giáo dục trẻ em yếu thế, đó là sự kết hợp hiếm hoi giữa bao dung và yêu cầu cao, vừa bảo vệ các em, vừa đòi hỏi các em vươn lên.
Hướng tới năm học 2026–2027: Cần gì để mô hình đi vào chiều sâu?
Không thể phủ nhận: mô hình trường văn hóa công an đang mở thêm một con đường để trẻ em yếu thế, nhất là trẻ dân tộc thiểu số, được học tập trong môi trường bao trùm. Tuy nhiên, để những mái trường này không trở thành “dự án ngắn hơi”, điều quan trọng là cách vận hành. Trong năm học 2026–2027, Công an tỉnh Tây Ninh được giao nhiệm vụ hoàn thiện tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, giáo viên, nhân viên theo tiêu chuẩn, đồng thời chuẩn hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị và chương trình giáo dục trước khi đón học sinh. Ở đây, chất lượng thầy cô – cả nghiệp vụ sư phạm lẫn hiểu biết về tâm lý trẻ em vùng khó – sẽ quyết định sự khác biệt của mô hình.
Đi xa hơn, các trường văn hóa công an chỉ phát huy đầy đủ ý nghĩa khi có cơ chế phối hợp chặt giữa nhà trường – gia đình – xã hội – công an cơ sở, như yêu cầu đã được đặt ra. Một câu nói đáng trích lại là: “Mọi hoạt động xây dựng, phát triển các Trường Văn hóa Công an nhân dân phải lấy trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em là con gia đình chính sách làm chủ thể, trung tâm”. Điều đó phải được đo bằng tỉ lệ trẻ em yếu thế được tiếp cận, bằng câu chuyện nghề nghiệp và cuộc sống của các em sau khi rời trường. Khi ấy, mô hình này mới thật sự là một bước đi chiến lược nhân văn, chứ không chỉ là một điểm sáng truyền thông nhất thời.
