Camera giám sát nơi làm việc là gì và vì sao doanh nghiệp dễ bị phạt?
Camera giám sát nơi làm việc là hệ thống thiết bị ghi hình, ghi lại hoạt động của người lao động trong khu vực sản xuất, kinh doanh nhằm phục vụ mục đích an ninh, quản lý tài sản và kiểm soát hoạt động nội bộ của doanh nghiệp. Vấn đề không nằm ở việc lắp camera, mà ở cách doanh nghiệp thu thập và xử lý dữ liệu cá nhân từ những hình ảnh, thông tin, vị trí gắn với người lao động. Khi camera trở thành công cụ theo dõi vô hình mà người lao động không hề được thông báo, doanh nghiệp không chỉ đánh mất niềm tin nội bộ mà còn đối mặt nguy cơ bị xử phạt đến 70 triệu đồng vì vi phạm quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Quy định pháp luật camera: Lắp không sai, giấu mới sai
Pháp luật không cấm doanh nghiệp lắp camera để bảo đảm an ninh doanh nghiệp, an toàn tài sản và nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động. Ngược lại, nhà nước thừa nhận đây là công cụ cần thiết trong bối cảnh số hóa quản trị nhân sự. Tuy nhiên, khi dữ liệu hình ảnh, thông tin hoạt động, vị trí… gắn với người lao động, chúng được xem là dữ liệu cá nhân và phải tuân thủ nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân, đặc biệt là yêu cầu minh bạch và thông báo. Nghị định 330/2026/NĐ-CP quy định rõ: hành vi áp dụng biện pháp công nghệ, kỹ thuật để thu thập dữ liệu cá nhân của người lao động mà không bảo đảm họ biết rõ về biện pháp đó, bao gồm cả việc dùng camera giám sát tại môi trường làm việc mà không thông báo, sẽ bị xử lý hành chính.
Mức phạt 70 triệu đồng: Cái giá của việc coi nhẹ thông báo
Điểm c khoản 2 Điều 61 Nghị định 330/2026/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng đối với tổ chức áp dụng biện pháp công nghệ, kỹ thuật để thu thập dữ liệu cá nhân của người lao động mà không bảo đảm người lao động biết rõ về biện pháp đó. Đây là một trong những mức phạt cao, thể hiện quan điểm: "Doanh nghiệp không được coi dữ liệu cá nhân của người lao động là tài sản mặc định để khai thác". Đáng chú ý, mức phạt này áp dụng cho cả trường hợp sử dụng phần mềm theo dõi thiết bị, camera giám sát hoặc thiết bị thu thập dữ liệu khác tại môi trường làm việc mà không thông báo cho người lao động. Với cá nhân vi phạm, mức phạt bằng một nửa so với tổ chức, tương ứng từ 25 triệu đồng đến 35 triệu đồng.
Quyền của người lao động: Không chỉ là được nhìn thấy camera
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 khẳng định người lao động – với tư cách chủ thể dữ liệu – có quyền được biết về hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân của mình; có quyền đồng ý, không đồng ý hoặc rút lại sự đồng ý trong những trường hợp pháp luật cho phép; quyền xem, chỉnh sửa hoặc yêu cầu chỉnh sửa dữ liệu; yêu cầu cung cấp, xóa hoặc hạn chế xử lý dữ liệu; phản đối việc xử lý dữ liệu và thực hiện các quyền khiếu nại, tố cáo, khởi kiện, yêu cầu bồi thường. Nói cách khác, việc nhân viên làm việc trong môi trường có camera hoặc sử dụng thiết bị, phần mềm của doanh nghiệp không đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên được thu thập, sử dụng mọi dữ liệu liên quan mà không cần thông báo. Bỏ qua quyền này không chỉ là vi phạm luật, mà còn là phá vỡ nền tảng tôn trọng trong quan hệ lao động.
Doanh nghiệp cần làm gì để vừa an ninh vừa không bị phạt?
Nếu muốn dùng camera giám sát nơi làm việc một cách hợp pháp và hiệu quả, doanh nghiệp phải thay đổi tư duy: từ "lắp cho xong" sang "quản trị dữ liệu có trách nhiệm". Cơ quan công an khuyến cáo các cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh chủ động rà soát toàn bộ hệ thống camera, phần mềm theo dõi và thiết bị công nghệ đang dùng để thu thập, xử lý dữ liệu cá nhân của người lao động. Đồng thời, doanh nghiệp cần xác định rõ mục đích thu thập, phạm vi dữ liệu, phương thức xử lý, thời gian lưu trữ và biện pháp bảo vệ dữ liệu; song song là nghĩa vụ thông báo, cung cấp thông tin cho người lao động theo đúng quy định. Khi camera được dùng đúng mục đích, đúng phạm vi và minh bạch, doanh nghiệp vừa bảo đảm an ninh, vừa xây dựng được môi trường làm việc tôn trọng quyền riêng tư.
