Khởi nghiệp thời trang từ con số 0: câu chuyện không dành cho người thiếu kiên định
Hành trình entrepreneur nữ trong ngành thời trang là quá trình xây dựng thương hiệu từ con số 0, thường bắt đầu từ một chiếc máy may nhỏ, ít vốn, nhiều hoài bão, đòi hỏi khả năng nhìn ra khoảng trống thị trường, kiên trì với phong cách riêng và gắn kết cộng đồng để tạo nên một thương hiệu có giá trị bền vững. Hành trình đó không phải câu chuyện cổ tích, mà là chuỗi quyết định khó khăn, thử nghiệm liên tục và dám chọn con đường khác với số đông. Khi nhìn vào Jessica Liao Mayers hay Lê Thị Lệ Giang, ta thấy một mẫu số chung: họ không chờ điều kiện hoàn hảo, họ bắt đầu ngay khi chỉ có một chiếc máy may, vài mét vải và niềm tin rằng mình có thể tạo ra thứ tốt hơn những gì thị trường đang có. Chính thái độ này mới là điểm khởi đầu thật sự của khởi nghiệp thương hiệu đồ bơi và may mặc.
Jessica Liao Mayers: từ chiếc máy may cá nhân đến thương hiệu đồ bơi triệu USD
Jessica Liao Mayers là hình mẫu tiêu biểu của nữ doanh nhân thời trang biết tận dụng đúng thời điểm và kiên định với bản sắc riêng. Lớn lên trong gia đình toàn người làm nghề y ở vùng ngoại ô Dallas, cô không hề được “định sẵn” cho thời trang, nhưng một lớp học ở trường trung học đã xoay hướng cuộc đời, thôi thúc cô khởi nghiệp. Sau khi đi làm thiết kế và thu mua, sự nhàm chán trong công việc khiến cô nhận ra mình đang tiêu hao thời gian cho giấc mơ của người khác, không phải của chính mình. Năm 2015, ở tuổi 21, cô lập Slate Swim ngay tại nhà, dùng chiếc máy may cá nhân và số vải mua bằng khoản vốn ít ỏi để nhận may theo đơn. Quan trọng hơn cả, cô nhìn thấy khoảng trống trên thị trường: chưa có đồ bơi nào mang lại cảm giác thoải mái như làn da thứ hai, nên Slate được thiết kế tối giản, chất liệu mỏng mềm và cả việc thử nghiệm vải lót – một lựa chọn khác thường thời điểm đó.
Điều khiến Slate trở thành đế chế triệu USD không phải là bùng nổ trong một đêm, mà là chiến lược chậm mà chắc. Mayers khởi nghiệp đúng lúc mạng xã hội chưa được các thương hiệu tận dụng mạnh, nên mỗi bài đăng Instagram đều có sức nặng đặc biệt, giúp Slate lan tỏa nhanh mà không cần chi quá nhiều cho quảng cáo. Cô tự cắt may 30 mẫu để mang đến hội chợ ngành lướt sóng, trượt ván, và nhận đơn từ 22 nhà bán lẻ – một bước ngoặt cho năng lực sản xuất. Sau đó, cô hợp tác với nhà sản xuất nhỏ quen từ thời làm ở Tobi, rồi tái đầu tư doanh thu vào sản xuất, xây dựng thương hiệu, chụp ảnh và thương mại điện tử, từng bước giữ hoạt động kinh doanh trong tầm kiểm soát. Câu nói của cô đáng để trích lại: “Tôi thà thành công lớn với một việc còn hơn chỉ đạt mức trung bình ở nhiều việc”. Trong 11 năm, Slate kiên định với đồ bơi, từ chối mở rộng sang thời trang nam hay đồ nghỉ dưỡng, và quay về tông màu trung tính, phom dáng tôn cơ thể sau khi thấy màu vàng neon theo xu hướng không hiệu quả.
Từ xưởng may nhỏ thành công đến tập đoàn dệt may: bản lĩnh của Lê Thị Lệ Giang
Nếu Jessica cho thấy sức mạnh của việc bám vào một ngách thị trường toàn cầu, thì Lê Thị Lệ Giang lại chứng minh rằng một xưởng may nhỏ thành công hoàn toàn có thể trở thành nền tảng cho doanh nghiệp quy mô lớn tại địa phương. Sinh năm 1994, Giang sớm nuôi dưỡng tinh thần tự lập, từng thử kinh doanh nhiều mặt hàng ngay từ thời sinh viên với số vốn chỉ hơn 1 triệu đồng. Bước ngoặt đến năm 2019, khi chị đầu tư mở xưởng may hơn 100m² với 7 công nhân, chuyên sản xuất áo phông. Khác với hình dung lãng mạn về khởi nghiệp, thực tế ban đầu của chị là thiếu kinh nghiệm quản trị, áp lực cạnh tranh và vô số bài toán về thị hiếu khách hàng. Giang không bỏ cuộc; chị chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường, nâng chất lượng sản phẩm và mở rộng năng lực sản xuất, từng bước biến xưởng nhỏ thành Công ty TNHH Tập đoàn Dệt may An Thành.
Ngày nay, nhà xưởng của Giang gần 1.000m², được trang bị 50 máy may, sản xuất áo phông, đồng phục trường học, cơ quan, doanh nghiệp với công suất khoảng 120 nghìn sản phẩm mỗi tháng, doanh thu hằng năm gần 30 tỷ đồng và lợi nhuận trên 3 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 50 lao động với thu nhập 8–15 triệu đồng/người/tháng. Đây là một trong những câu chuyện hiếm hoi cho thấy nữ doanh nhân thời trang không chỉ làm đẹp cho khách hàng, mà còn làm đẹp cho bức tranh kinh tế địa phương. Theo đánh giá của Tỉnh đoàn, Giang là doanh nhân trẻ tiêu biểu vừa phát triển kinh tế, vừa có trách nhiệm với cộng đồng, tích cực tham gia hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp và định hướng nghề nghiệp. Chị không chỉ chia sẻ kinh nghiệm mà còn biến trách nhiệm xã hội thành hành động cụ thể: tài trợ hàng nghìn áo đồng phục cho các sự kiện thanh niên, tặng máy vi tính cho trường học và áo cho người dân vùng cao. Với chị, doanh nghiệp bền vững là doanh nghiệp tạo việc làm, bảo đảm đời sống người lao động và đóng góp tích cực cho cộng đồng.
Bài học cho các cô gái trẻ muốn bước vào ngành thời trang
Từ Jessica đến Giang, hành trình entrepreneur nữ trong thời trang có nhiều điểm chung mà các cô gái trẻ Việt Nam nên ghi nhớ. Thứ nhất, hãy bắt đầu từ khoảng trống thị trường, không phải từ xu hướng. Jessica khởi nghiệp vì không tìm được đồ bơi mang lại cảm giác thoải mái thực sự, nên Slate ra đời với thiết kế tối giản, chất liệu như làn da thứ hai và lựa chọn vải lót khác thường. Khi chạy theo màu vàng neon theo trào lưu mà kết quả kinh doanh không tốt, cô lập tức quay về phong cách cốt lõi. Thứ hai, đừng vội mở rộng. Cả hai đều đi theo chiến lược phát triển bền vững: Mayers tái đầu tư doanh thu vào sản xuất, hình ảnh, thương mại điện tử từng bước để giữ kinh doanh trong tầm kiểm soát, còn Giang mở rộng nhà xưởng và nhân sự sau khi đã hiểu rõ thị hiếu và nâng chất lượng sản phẩm.
Thứ ba, hãy coi cộng đồng là tài sản chiến lược. Trong giai đoạn đầu, các nhiếp ảnh gia chủ động mượn đồ bơi Slate để chụp ảnh, giúp Mayers có hình ảnh chất lượng cao mà không phải chi nhiều cho quảng cáo. Một người có sức ảnh hưởng đăng ảnh mặc đồ bơi Slate và thương hiệu nhận 30 đơn hàng chỉ sau một đêm; từ đó cô kiên trì tặng sản phẩm cho những người phù hợp với hình ảnh thương hiệu, xây dựng quan hệ lâu dài thay vì trông chờ một lần lan truyền đột biến. Ở Việt Nam, Giang lại chọn cách đồng hành với thanh niên: tổ chức tư vấn, đào tạo, hội thảo về kinh doanh và quản trị, hỗ trợ hàng trăm người trẻ khởi nghiệp, nhiều người đạt doanh thu hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Điểm chung là cả hai đều hiểu rằng thương hiệu mạnh không chỉ bán sản phẩm, mà còn truyền cảm hứng cho cộng đồng xung quanh.
Tương lai của nữ doanh nhân thời trang: từ Slate đến Knitte, từ xưởng may đến hệ sinh thái khởi nghiệp
Câu hỏi “vì sao là lúc này?” có câu trả lời khá rõ: thời điểm mạng xã hội chưa bị bão hòa đã giúp Slate phát triển nhanh chóng, còn tại Việt Nam, sự đồng hành bài bản của các cấp Hội Phụ nữ đang khiến ngày càng nhiều hội viên tự tin bước ra khỏi vùng an toàn, làm chủ công nghệ, chuyển đổi xanh và biến nguồn lực bản địa thành giá trị kinh tế bền vững. Khi Mayers hoàn tất thương vụ bán Slate – lúc này đã là doanh nghiệp trị giá hàng triệu USD – cô không dừng lại, mà chuẩn bị ra mắt Knitte, thương hiệu thời trang nữ đương đại theo phong cách tối giản vào mùa xuân năm 2027. Điều đó cho thấy khởi nghiệp không phải đích đến, mà là nền tảng để tiếp tục tạo ra những thương hiệu mới, tinh tế hơn, bền vững hơn.
Ở phía Việt Nam, Giang cũng không dừng lại ở việc xây dựng một công ty dệt may; chị đang góp phần hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trẻ bằng cách tư vấn, đào tạo và tài trợ cho các hoạt động cộng đồng. Khi những nữ doanh nhân thời trang như Jessica và Giang cùng tiến về phía trước, họ mở ra một chuẩn mực mới: phụ nữ không chỉ có thể làm chủ chiếc máy may, mà còn có thể làm chủ thương hiệu, nhà xưởng, đội ngũ lao động và cả thế hệ doanh nhân trẻ tiếp theo. Kết luận thẳng thắn là: nếu bạn là một cô gái trẻ muốn bước vào ngành thời trang, hãy bắt đầu từ chiếc máy may nhỏ nhưng nghĩ như người xây đế chế – kiên định với phong cách riêng, phát triển bền vững và luôn kéo cộng đồng cùng đi lên. Đó là con đường ít người chọn, nhưng là con đường đang chứng minh hiệu quả rõ rệt.
