Lễ hội hoa tam giác mạch: Không chỉ là ngắm hoa, đó là lý do để lên vùng địa đầu
Lễ hội hoa tam giác mạch là chuỗi sự kiện văn hóa – du lịch tổ chức trên Cao nguyên đá Đồng Văn, nơi những cánh đồng hoa tam giác mạch được gieo trồng quy mô, kết hợp trình diễn nghệ thuật, giới thiệu sản phẩm địa phương và trải nghiệm đời sống cộng đồng vùng cao, biến mùa hoa thành lý do đặc biệt để du khách tìm đến vùng địa đầu cực Bắc.
Điều đáng nói ở kỳ lễ hội lần thứ XII là cách Tuyên Quang chọn mở màn câu chuyện Tuyên Quang du lịch bằng một thông điệp rất rõ ràng: đến với miền đá không chỉ để chụp vài bức ảnh, mà để nghe, chạm và sống cùng nhịp thở của vùng biên viễn. Lễ khai mạc diễn ra lúc 20 giờ ngày 25/10 tại Quảng trường Thanh niên, xã Đồng Văn, với chủ đề “Âm vang miền đá”. Đây là tuyên ngôn rằng hoa tam giác mạch chỉ là cánh cửa bước vào, còn phần nội dung chính là thiên nhiên, con người và bản sắc văn hóa được kể lại bằng cả nghệ thuật truyền thống lẫn đương đại.
400 ha hoa tam giác mạch và tầm nhìn dài hơi cho cảnh quan miền đá
Nếu trước đây, hoa tam giác mạch trong mắt nhiều người chỉ là một mùa rộ lên rồi tắt, thì năm nay cách làm đã khác. Toàn vùng Công viên địa chất được trồng khoảng 400 ha hoa tam giác mạch, gắn với các tuyến đường, điểm du lịch và điểm dừng chân. Đây không còn là vài thửa ruộng lẻ loi giữa núi đá, mà là một chuỗi cảnh quan liên kết, dẫn dắt du khách từ thị trấn đến bản làng, từ thung lũng tới những cung đường đèo.
Tại xã Lũng Cú, chính quyền và người dân gieo trồng khoảng 70 ha hoa tam giác mạch trong mùa vụ 2026, phân bổ tại 16 thôn, tập trung ở Thèn Pả, Lô Lô Chải, Sán Trồ, Ma Lé và Má Sồ. Hoa được chia nhiều trà, kéo dài thời gian nở tới đầu tháng 12. Một câu nói đáng nhớ ở mùa lễ hội này là: “Việc trồng hoa tam giác mạch là một phần trong phát triển không gian du lịch, thay vì chỉ phục vụ riêng một mùa lễ hội”. Đó là bước chuyển từ làm cảnh nhất thời sang xây dựng tài sản cảnh quan lâu dài cho du lịch vùng địa đầu.
Âm vang miền đá: từ khai mạc hoành tráng đến chuỗi sự kiện cuối năm
Khai mạc với chủ đề “Âm vang miền đá”, chương trình được thiết kế kết hợp không gian văn hóa truyền thống và nghệ thuật đương đại, tái hiện vẻ đẹp thiên nhiên, con người và bản sắc các dân tộc trên Cao nguyên đá Đồng Văn. Không chỉ có phần lễ, phần hội là sân chơi để nghệ sĩ, nghệ nhân và chính người dân bản địa cùng kể câu chuyện miền đá bằng âm nhạc, vũ đạo, trang phục và nghi lễ. Việc truyền hình trực tiếp và phát trên các nền tảng số biến đêm khai mạc thành một “tấm danh thiếp” số của Tuyên Quang trong mùa lễ hội.
Nhưng sức hấp dẫn thực sự nằm ở chuỗi hoạt động trải dài từ tháng 10 đến hết tháng 12. Không gian giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản và hàng thủ công tại phố cổ Đồng Văn từ 21–25/10 biến việc mua sắm thành một phần câu chuyện du lịch. Ngày hội văn hóa dân tộc Lô Lô và giao lưu văn hóa Việt – Trung ngày 23/10, show Rock “Tinh thần đá” ngày 31/10, rồi Hội chợ Thương mại quốc tế Việt – Trung, Cúp bóng bàn Hoa Tam giác mạch mở rộng và Festival ẩm thực “Tinh hoa ẩm thực miền Bắc” trong tháng 11 cho thấy lễ hội được thiết kế như một mùa sự kiện liên tiếp, chứ không phải một đêm khai mạc rồi thôi.
Trải nghiệm du lịch vùng địa đầu: hoa chỉ là mở đầu cho đời sống bản địa
Vùng địa đầu cực Bắc Lũng Cú luôn hấp dẫn du khách bởi cảnh quan hùng vĩ và văn hóa truyền thống đặc sắc. Hoa tam giác mạch Lũng Cú, vì thế, không đứng một mình mà gắn chặt với đời sống cộng đồng. Từ tháng 10 đến hết tháng 12, các xã trong vùng Công viên địa chất tổ chức giao lưu văn nghệ, trình diễn nhạc cụ, trang phục truyền thống, nghệ thuật dân gian và các trò chơi như tung còn, ném pao, đánh yến, đánh sảng, kéo co, đẩy gậy, bắn nỏ, đi cà kheo. Đó là những trải nghiệm mà bất kỳ chương trình Tuyên Quang du lịch nào nghiêm túc cũng phải coi là trọng tâm, bởi chúng cho phép du khách tham gia chứ không chỉ đứng nhìn.
Điểm đáng giá hơn cả là cơ hội chạm tới tri thức bản địa: kỹ thuật thổ canh hốc đá, canh tác trên nương đá, các nghề dệt lanh, se lanh, nhuộm chàm, thêu thổ cẩm, rèn, đan lát và chế biến bánh tam giác mạch. Song song là trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, nông sản, sản phẩm làng nghề và ẩm thực đặc trưng. Theo định hướng của tỉnh, chuỗi sự kiện này nhằm tăng thu hút khách du lịch, kết nối doanh nghiệp, mở rộng cơ hội đầu tư và tạo thêm đầu ra cho nông sản, sản phẩm OCOP, hàng hóa đặc trưng. Du lịch vùng địa đầu vì thế được nhìn như một chiến lược sinh kế chứ không chỉ là phong trào lễ hội.
Lũng Cú đã sẵn sàng, phần còn lại là lựa chọn của du khách
Xã Lũng Cú đang tích cực chăm sóc và tạo dựng những triền hoa tam giác mạch rực sắc trên vùng địa đầu cực Bắc, sẵn sàng phục vụ du khách trong mùa lễ hội lần thứ XII. Các trà hoa nối tiếp nhau giúp kéo dài mùa nở, giữ cảnh quan hoa trong thời gian dài và tạo thêm lựa chọn trải nghiệm. Hoa được gắn với thôn bản, tuyến đường, điểm du lịch và điểm dừng chân, từng bước hình thành những không gian đặc trưng của vùng cực Bắc.
Điều tích cực nhất là vai trò chủ động của người dân: chính họ trồng, chăm sóc, tạo hình các khu vực hoa, biến hoa tam giác mạch trở thành sản phẩm trải nghiệm gần gũi và giàu cảm xúc. Nhìn rộng hơn, lễ hội hoa tam giác mạch không còn là một “show diễn” cho du khách, mà là thỏa thuận mới giữa thiên nhiên, cộng đồng và ngành du lịch. Với chuỗi hoạt động kéo dài, Tuyên Quang đang gửi một lời mời thẳng thắn: nếu bạn muốn tìm một mùa du lịch có ý nghĩa, hãy để chuyến đi đến hoa tam giác mạch Lũng Cú là điểm khởi đầu cho hành trình khám phá sâu hơn về con người và văn hóa nơi địa đầu Tổ quốc.
