AI ghép nhân vật kinh điển: từ trò vui cõi mạng đến câu hỏi về di sản
AI ghép nhân vật kinh điển là hiện tượng dùng công nghệ tạo sinh và deepfake để lấy hình ảnh, gương mặt các nhân vật trong những phim cổ trang Trung Quốc nổi tiếng, rồi đưa họ vào bối cảnh, câu chuyện hoàn toàn mới, thường là đời sống hiện đại hoặc tình tiết lãng mạn, khiến nội dung nhân tạo viral và đồng thời làm dấy lên tranh luận về tính nguyên bản, đạo đức và quyền đối với hình tượng nghệ sĩ. Hàng loạt video do AI tạo ra, ghép nhân vật Tôn Ngộ Không trong bản Tây Du Ký 1986 với Lâm Đại Ngọc của Hồng Lâu Mộng 1987 thành cặp đôi yêu nhau đã trở thành hiện tượng viral lớn nhất trên mạng xã hội Trung Quốc đầu tháng 10, xuất hiện dày đặc trên Douyin, Kuaishou và Bilibili. Đây không còn là fan fiction chữ nghĩa mà là deepfake phim Trung Quốc với khuôn mặt thật, cảm xúc thật, nhưng câu chuyện hoàn toàn mới.
Tôn Ngộ Không AI hẹn hò Lâm Đại Ngọc: khán giả mê, nền tảng sợ
Các video Tôn Ngộ Không AI và Lâm Đại Ngọc giữ nguyên tạo hình kinh điển: áo gấm cổ trang, trang phục hành giả, nhưng được đặt vào công viên, siêu thị, Disneyland, sở thú Bắc Kinh – một thế giới đời thường mà khán giả chưa từng thấy hai nhân vật này bước vào. Câu chuyện “cô gái độc miệng và anh khỉ thẳng tính” đi xem pháo hoa, đạp xe, thậm chí Tôn Ngộ Không đại náo Địa Phủ sửa sổ sinh tử để cứu người yêu, đã chinh phục hàng chục triệu lượt xem và được fan đặt tên là “Thánh Đại CP” – một nội dung nhân tạo viral đúng nghĩa. Thế nhưng, trong khi cộng đồng mạng sáng tạo thêm tình tiết, nền tảng lại hoảng hốt. Ngày 8/10, Kuaishou thông báo gỡ hơn 2.500 video trong chiến dịch truy quét “AI ma cải”, riêng tháng 9 đã xử lý 2.544 video vi phạm, chủ yếu là ghép nhân vật Tây Du Ký, Hồng Lâu Mộng vào tình cảm bị cho là “không phù hợp” hoặc cho họ tương tác với nhân vật game. Câu hỏi đặt ra: ai có quyền quyết định thế nào là “phù hợp” với di sản?
Khi Lục Tiểu Linh Đồng khen “cũng hay”: đạo đức deepfake không còn trắng – đen
Điểm khiến tranh cãi về deepfake phim Trung Quốc thêm phức tạp là phản ứng của người trong cuộc. Diễn viên Lục Tiểu Linh Đồng – gương mặt gắn liền với Tôn Ngộ Không bản 1986 – công khai nói ông thấy hiện tượng ghép đôi AI này “cũng hay”. Khi chính “Tề Thiên Đại Thánh” bằng xương bằng thịt không phản đối, việc nền tảng truy quét, gỡ video có còn là bảo vệ di sản văn hóa, hay đã chạm vào ranh giới kiểm duyệt sáng tạo? Một mặt, deepfake Tôn Ngộ Không AI cho thấy khán giả muốn tiếp tục sống cùng nhân vật kinh điển, mở rộng đời sống tưởng tượng thay vì chỉ hoài niệm. Mặt khác, nó đặt ra vấn đề quyền hình ảnh, sự đồng thuận của các diễn viên khác, và nguy cơ biến những biểu tượng văn hóa thành chất liệu meme vô tận. Cuộc tranh luận trên các nền tảng thảo luận vì thế chia thành hai phe rõ rệt: một bên xem đây là sáng tạo thứ cấp thú vị, bên kia lo ngại sự “ma cải” làm nhòe ranh giới giữa bản gốc và bản chế.
Phim cổ trang AI và thế giới giang hồ nhân tạo: thỏa mãn trí tưởng tượng hay pha trộn vô hồn?
Không chỉ Tôn Ngộ Không AI, làn sóng phim cổ trang AI đang mở rộng sang thế giới võ hiệp. Video “Anh hùng xạ điêu” bản AI dựng lại giang hồ Kim Dung với Hoàng Dung cười tỏa nắng, Quách Tĩnh thi triển Hàng long thập bát chưởng, cùng các trận nội công của Hoàng Dược Sư, Âu Dương Phong, Hồng Thất Công, Vương Trùng Dương khiến nhiều khán giả nhận xét phiên bản này “thỏa mãn trí tưởng tượng về thế giới võ hiệp giang hồ”. Một bộ phận thậm chí cho rằng “AI làm hay hơn bản người đóng”, đặc biệt khen tạo hình Mai Siêu Phong. Nhưng không ít người lại thấy nam nữ chính “na ná các nhân vật AI trong phim ngắn, không tạo ấn tượng đặc biệt”, và cho rằng AI mới chỉ nắm được vẻ ngọt ngào của Hoàng Dung chứ chưa lột tả sự tinh ranh, khôn ngoan. Cuộc thăm dò với 157 lượt biểu quyết cho thấy 48% người xem thấy tuyệt vời, 39% đánh giá nhạt, 13% chưa xem – một bức tranh phân cực rõ ràng về giá trị nghệ thuật của nội dung nhân tạo viral.
Tương lai giang hồ nhân tạo: AI có nên thay thế trí tưởng tượng con người?
Điều đáng chú ý là các nhà làm phim không đứng ngoài cuộc. Nhiều công ty đang chạy đua phát triển phim truyền hình, điện ảnh AI, từ dự án hoạt hình “Tây du ký: 500 năm lạc lõng” do một công ty AI Mỹ hợp tác với hãng sản xuất Trung Quốc, đến trailer “Tam Tinh Đôi: Vị lai vãng sự” – phim AI đầu tiên được cấp phép phát hành trên toàn bộ hệ thống rạp, dự kiến ra mắt từ ngày 23/10. CEO các nền tảng lớn dự đoán 2026 là năm bản lề của phim dài AI, thậm chí khẳng định muộn nhất tới mùa thu sẽ có tác phẩm gây sốt. Khán giả kỳ vọng AI mở ra thời kỳ mới cho tiểu thuyết thần thoại, võ hiệp, nhưng câu hỏi quan trọng hơn là: chúng ta muốn AI mô phỏng, tổng hợp điểm mạnh từ những bản chuyển thể cũ – như một cỗ máy hoài niệm – hay chấp nhận nó như một đồng tác giả, dám đi chệch khỏi khuôn mẫu? Nếu AI chỉ pha trộn hình ảnh, không mang trải nghiệm sống, nó khó thay thế được chiều sâu cảm xúc mà diễn viên và đạo diễn bằng xương bằng thịt tạo ra. Nhưng nếu được dùng như công cụ, chứ không là chủ thể sáng tạo, AI có thể giúp những thế giới giang hồ, thần thoại tiếp tục sống động mà không đánh mất linh hồn nguyên bản.
