AI thay mặt diễn viên: từ khái niệm đến cú sốc mang tên Bối Vy Vy
AI thay mặt diễn viên là việc dùng công nghệ hoán đổi khuôn mặt để giữ nguyên cảnh quay, cơ thể và diễn xuất gốc nhưng thay gương mặt bằng một khuôn mặt khác, nhằm “tẩy” hình ảnh nghệ sĩ vướng bê bối hoặc chỉnh sửa dàn diễn viên sau khi tác phẩm đã hoàn thành và từng phát hành công khai. Ngày 24/9, Yêu Em Từ Cái Nhìn Đầu Tiên bản truyền hình 2016 bất ngờ xuất hiện lại trên nền tảng Youku dưới tên Nhất tiếu khuynh thành, với gương mặt nữ chính Bối Vy Vy – vốn do Trịnh Sảng thủ vai – được thay hoàn toàn bằng AI. Bộ phim bị gỡ suốt 5 năm vì bê bối của Trịnh Sảng, và màn “tái sinh” nhân vật này cho thấy ngành phim Trung Quốc đang chọn công nghệ làm công cụ xử lý hậu kỳ cho những sản phẩm bị ám bởi scandal diễn viên, thay vì chấp nhận chôn vùi một “cơn sốt thanh xuân” từng gây bão châu Á.
Kỹ thuật hoán đổi khuôn mặt: giải pháp rẻ tiền hay sự phản bội ký ức khán giả?
Trong phiên bản Nhất tiếu khuynh thành, toàn bộ cảnh quay của Bối Vy Vy được giữ nguyên, chỉ phần khuôn mặt được ghép bằng gương mặt diễn viên Vương Chu Duyệt bằng AI, trong khi vóc dáng, chuyển động cơ thể và giọng nói vẫn dựa trên bản ghi hình ban đầu của Trịnh Sảng. Phim lên sóng độc quyền trên Youku, phát hành lặng lẽ không quảng bá, thành viên VIP được xem trước 3 tập rồi mỗi ngày cập nhật 2 tập. Đây là lựa chọn rõ ràng thiên về chi phí thấp: không phải quay lại, không phải thay kịch bản, chỉ cần công nghệ hoán đổi khuôn mặt. Nhưng cái giá mà nhà sản xuất tiết kiệm được lại đổ lên cảm xúc người xem. Với khán giả gắn thanh xuân với cặp đôi Dương Dương – Trịnh Sảng, việc đổi mặt nữ chính khiến tác phẩm quen thuộc xuất hiện với diện mạo xa lạ, gần như là một bộ phim “khác” khoác tên cũ.
Khi bê bối cá nhân đẩy phim bộ vào vùng xám pháp lý và đạo đức
Không thể hiểu việc AI thay mặt diễn viên nếu tách khỏi bối cảnh phim Trung Quốc bê bối liên tiếp. Đầu năm 2021, Trịnh Sảng vướng scandal thuê người mang thai hộ tại Mỹ rồi bỏ rơi con, và tháng 8 cùng năm cô bị cơ quan thuế Thượng Hải xử phạt nặng vì trốn thuế, dẫn tới lệnh “cấm sóng” và các tác phẩm có cô lần lượt bị gỡ. Trong hoàn cảnh đó, truyền thông nhận định việc dùng công nghệ hoán đổi khuôn mặt là cách nhà sản xuất xóa dấu vết nghệ sĩ vi phạm với chi phí thấp để phim được phát hành lại. Vấn đề ở chỗ, liệu ê-kíp có quyền dùng lại thân thể, giọng nói, diễn xuất của một người bị cấm, nhưng xóa mặt họ khỏi khung hình? Khán giả Trung Quốc lập tức chỉ ra những điểm kỳ quặc: tỷ lệ đầu–thân gượng gạo, ánh sáng trên gương mặt mới không khớp, biểu cảm đôi lúc cứng đơ, biến nữ chính thành một hình hài “lạc quẻ” ngay trong chính câu chuyện của mình.
Ranh giới giữa công nghệ và diễn xuất: vì sao AI chưa thể thay thế cảm xúc nguyên bản
Tranh cãi quanh Nhất tiếu khuynh thành là điển hình cho nghịch lý của AI thay mặt diễn viên: công nghệ ngày càng phổ biến, nhưng sức chịu đựng của người xem với hình ảnh “nhân tạo” lại có giới hạn. Một bộ phận khán giả cho rằng gương mặt xử lý bằng AI thiếu tự nhiên, không đồng bộ với chuyển động cơ thể, khiến biểu cảm gượng gạo và làm nhân vật Bối Vy Vy mất đi sự nhất quán vốn có. Với những ai từng yêu Yêu Em Từ Cái Nhìn Đầu Tiên, việc hoán đổi khuôn mặt khiến ký ức thanh xuân bị chỉnh sửa cưỡng bức: Tiêu Nại vẫn là Dương Dương, nhưng Bối Vy Vy không còn là Trịnh Sảng nữa, mà là một “avatar” kỹ thuật số khó đồng cảm. Như một ý kiến chua chát, “thay mặt với người hâm mộ chẳng khác gì phim bị gỡ thêm lần nữa”. Công nghệ xây thêm lớp mặt nạ, nhưng lại bóp méo cảm xúc nguyên bản mà diễn xuất mang tới.
Tương lai phim bộ Hoa ngữ: chấp nhận AI như công cụ khẩn cấp hay luật hóa để bảo vệ khán giả?
Thời gian gần đây, việc dùng công nghệ AI để thay đổi gương mặt diễn viên trong tác phẩm xuất hiện ngày càng nhiều và nhanh chóng trở thành bài toán nan giải của ngành giải trí. Vụ Yêu Em Từ Cái Nhìn Đầu Tiên cho thấy mô hình mới: khi phim bị ám bởi scandal, nhà sản xuất không còn chỉ có lựa chọn gỡ vĩnh viễn, mà có thể “tái sinh” nhân vật bằng hoán đổi khuôn mặt. Điều này có thể giúp cứu doanh thu và tận dụng lại tài sản nội dung, nhưng nếu thiếu khung pháp lý rõ ràng về quyền hình ảnh, thiếu chuẩn mực đạo đức về việc can thiệp vào diễn xuất, công nghệ sẽ bị biến thành công cụ xóa lịch sử hơn là sửa sai. Người xem ngày càng đặt câu hỏi về ranh giới giữa công nghệ và diễn xuất, giữa sự chân thực và cảm xúc nguyên bản. Chừng nào câu hỏi đó còn bỏ ngỏ, mỗi lần AI thay mặt diễn viên sẽ tiếp tục là một phép thử gây tranh cãi hơn là giải pháp được xã hội chấp nhận.
