Khám định kỳ chỉ có ý nghĩa khi người dân tiếp cận được
Khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí là hoạt động đưa dịch vụ kiểm tra, phát hiện nguy cơ bệnh tật đến với người dân theo kế hoạch, giúp họ biết tình trạng sức khỏe và có cơ sở theo dõi, điều trị tiếp theo. Muốn chương trình đạt mục tiêu khám sức khỏe toàn dân, địa phương không thể chỉ phát động mà cần tổ chức thuận tiện cho từng nhóm dân cư.
Ngày 3/11, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng Phạm Thị Phúc kiểm tra công tác khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí tại ba phường Bình Thuận, Phan Thiết và Mũi Né. Động thái này diễn ra khi chiến dịch còn nhiều người chưa được khám, trong khi hạn hoàn thành là ngày 30/11/2026; lịch khám chưa thường xuyên, liên tục là một trở ngại lớn.
Đây không chỉ là bài toán chỉ tiêu. Với người dân, giá trị của tầm soát miễn phí phụ thuộc vào việc biết rõ thời gian, địa điểm, nhóm đối tượng và cách nhận kết quả. Nếu thông tin đến muộn hoặc buổi khám khó sắp xếp, nhóm cần được tiếp cận nhất có thể vẫn bị bỏ lại.
Tỷ lệ chung che khuất khoảng cách giữa các địa bàn
Tại cuộc họp cấp tỉnh rà soát tiến độ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Sâm yêu cầu các sở, ngành và địa phương coi khám định kỳ, sàng lọc miễn phí là nhiệm vụ trọng tâm, phối hợp đồng bộ và phấn đấu đạt ít nhất mức bình quân cả nước trong năm 2026. Tính đến ngày 26/10, gần 1,5 triệu người đã tham gia khám, sàng lọc và hoạt động sức khỏe liên quan, tương đương 67,77% dân số.
Con số toàn tỉnh không nên tạo cảm giác tiến độ đã bảo đảm. Theo báo cáo được nêu tại văn bản chỉ đạo, địa phương xếp thứ 30/34 tỉnh, thành về tỷ lệ khám, thấp hơn mức bình quân cả nước. Vì vậy, yêu cầu tập trung nguồn lực, hoàn thành chỉ tiêu theo từng nhóm và đúng lịch kế hoạch là cần thiết, nhưng phải đi cùng việc nhận diện nơi và nhóm dân cư đang tụt lại.
Ở ba phường được kiểm tra, Bình Thuận ghi nhận 13.532/34.674 người đã khám, đạt 39%. Mũi Né đạt 37,1%, còn Phan Thiết đạt 30,4%. Chênh lệch ấy cho thấy một tỷ lệ tổng hợp không nói hết khả năng tiếp cận: cần công khai tiến độ theo địa bàn và nhóm đối tượng để điều phối nhân lực đúng nơi.
Muốn tăng độ bao phủ, phải tiếp cận ngoài trường học
Các nhóm trẻ em và học sinh tại cơ sở giáo dục ở Phan Thiết, Bình Thuận đã đạt tỷ lệ khám 100%; tại Mũi Né, nhóm trẻ em, học sinh trong cơ sở giáo dục cũng được ghi nhận hoàn thành chỉ tiêu. Kết quả này cho thấy tổ chức khám qua trường học có thể giúp huy động tập trung. Nhưng cách làm ấy không bao phủ người trưởng thành, người cao tuổi, người thuộc diện chính sách hay trẻ từ 6 đến dưới 18 tuổi không đi học.
Khoảng trống hiện rõ tại Bình Thuận: nhóm trẻ 6 đến dưới 18 tuổi không đi học mới đạt 0,6%; còn 16.077 người trên 18 tuổi chưa khám, chiếm khoảng 76% số người còn phải khám của phường. Bởi vậy, vận động chung chung khó đủ sức thay đổi tiến độ. Cần rà soát danh sách sát thực tế, mời theo nhóm cụ thể và thông báo lại kết quả kịp thời.
Lãnh đạo tỉnh đề nghị phường, trung tâm y tế và trạm y tế phối hợp lập kế hoạch chi tiết; huy động lực lượng cơ sở, công an khu vực vận động người dân, đồng thời tổ chức khám lưu động ở địa bàn xa khu dân cư. Ngành y tế cũng được yêu cầu huy động bác sĩ, nhân viên, cơ sở vật chất và phối hợp với cơ sở quân y đủ điều kiện để tổ chức linh hoạt theo từng địa bàn.
Từ buổi khám đến hồ sơ sức khỏe có ích
Mở thêm buổi khám, tăng ca và bố trí điểm lưu động chỉ phát huy tác dụng nếu thông tin đến được người dân và quy trình sau khám không đứt đoạn. Tại cuộc họp ở Lâm Đồng, các địa phương nêu khó khăn trong đối chiếu danh sách do biến động nơi cư trú, sai lệch thông tin cá nhân và kết quả chưa được xác nhận hoặc báo kịp thời. Đây là những khâu hành chính tưởng nhỏ nhưng có thể khiến người dân phải chờ hoặc không biết mình đã hoàn tất khám hay chưa.
Thông tin khám sau chiến dịch dự kiến được tích hợp vào sổ khám sức khỏe điện tử, tạo thuận lợi cho việc khám, chữa bệnh về sau. Muốn lợi ích này thành hiện thực, cơ sở khám cần cập nhật dữ liệu chính xác, liên thông hồ sơ và hướng dẫn người dân cách tra cứu; nếu không, một lần khám miễn phí khó trở thành nền tảng theo dõi sức khỏe lâu dài.
Chỉ đạo của tỉnh Quảng Ngãi còn yêu cầu khẩn trương lập tổ công tác theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và hỗ trợ địa phương thực hiện mục tiêu năm 2026. Tại ba phường của Lâm Đồng, các đơn vị đang phối hợp tháo gỡ vướng mắc và phấn đấu đạt kết quả cao nhất trước hạn 30/11/2026.
Kết luận rất rõ: khám sức khỏe toàn dân không thể chỉ được đo bằng số người đã đến điểm khám. Muốn tăng độ bao phủ, địa phương phải đưa dịch vụ đến gần cộng đồng, ưu tiên nhóm khó huy động và khép kín quy trình từ mời khám đến cập nhật hồ sơ. Khi đó, sàng lọc sức khỏe mới thực sự trở thành quyền lợi người dân có thể sử dụng, thay vì một chỉ tiêu trên báo cáo.
