Khám gần dân giúp phòng bệnh chủ động hơn
Khám sức khỏe miễn phí là hoạt động đưa dịch vụ kiểm tra, sàng lọc và tư vấn y tế đến người dân mà không thu phí khám, qua đó hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ bệnh và kết nối họ với bước theo dõi phù hợp. Điểm đáng giá của mô hình này không chỉ nằm ở việc có bác sĩ đến khám, mà còn ở cách tổ chức giúp người dân tiếp cận dịch vụ ngay tại địa bàn sinh sống hoặc nơi làm việc. Tại xã Khánh Sơn, chương trình khám định kỳ và sàng lọc miễn phí được triển khai thành nhiều đợt. Đợt thứ hai dành cho tất cả người đang sinh sống trên địa bàn nhưng chưa tham gia đợt đầu. Toàn xã có 11.074 người thuộc diện được khám; trong đợt một, 544 người tham gia, tương đương 4,91%. Quy mô này cho thấy nhiệm vụ bao phủ sức khỏe cộng đồng còn lớn, nhưng việc tổ chức tiếp nối tạo thêm cơ hội để người dân chưa được khám có thể tham gia.
Sàng lọc cần đi cùng theo dõi và chăm sóc
Một buổi khám chỉ tạo ra giá trị lâu dài khi kết quả được dùng để tư vấn, quản lý và điều trị tiếp, thay vì dừng ở bước kiểm tra ban đầu. Ở Khánh Sơn, người dân được hỗ trợ phát hiện bệnh tật và yếu tố nguy cơ để tư vấn, theo dõi, quản lý sức khỏe, điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần. Thông tin khám được tích hợp vào Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, còn thuốc bổ và thuốc điều trị một số bệnh thông thường được cấp từ nguồn kinh phí xã hội hóa. Mô hình tại xã Ngọc Đường cho thấy sàng lọc sức khỏe có thể bao quát nhiều hạng mục: khám nội tổng quát, kiểm tra tim mạch và hô hấp, đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết mao mạch, siêu âm ổ bụng, khám mắt, tai–mũi–họng, răng–hàm–mặt và cơ xương khớp. Sau khám, người dân được tư vấn phòng bệnh và lập hồ sơ sức khỏe điện tử để theo dõi. Đây là hướng chăm sóc sức khỏe cộng đồng thiết thực: phát hiện sớm phải gắn với hướng dẫn và quản lý liên tục.
Ưu tiên đúng nhóm, không bỏ quên người khó tiếp cận
Khám cộng đồng hiệu quả hơn khi thiết kế đối tượng linh hoạt, thay vì chỉ tập trung vào một nhóm dân cư. Tại Ngọc Đường, chương trình từ ngày 27 đến 30-10 do Trung đoàn 877, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh phối hợp với UBND xã tổ chức tại bốn thôn: Thái Sơn, Bản Tùy, Bản Cườm và Đoàn Kết. Người dân thuộc diện khám được ưu tiên nếu là hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi hoặc người khuyết tật. Cách ưu tiên này hướng nguồn lực đến những người có thể gặp nhiều trở ngại hơn khi tự tiếp cận dịch vụ y tế. Trong khi đó, Khánh Sơn mở đợt khám cho mọi cư dân chưa tham gia lần trước. Hai cách tổ chức bổ sung cho nhau: một bên nhấn mạnh tiếp cận rộng, bên kia chủ động dành ưu tiên cho nhóm dễ bị bỏ sót. Đáng lưu ý, danh sách đối tượng được nêu tại Ngọc Đường không bao gồm gia đình chính sách; vì vậy không nên mặc định nhóm này được ưu tiên trong chương trình.
Đưa khám định kỳ đến cả nơi làm việc
Chăm sóc sức khỏe không chỉ dành cho các chương trình tổ chức tại xã. Sáng 23/10, TAND TP. Hải Phòng phối hợp với Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp tổ chức khám sức khỏe định kỳ năm 2026 cho cán bộ, công chức và người lao động; đối tượng gồm nhân sự của Tòa án thành phố cùng Tòa án nhân dân khu vực 4 và khu vực 5. Hoạt động diễn ra trong hai ngày 23 và 24/10, với đội ngũ y tế đến khám tại trụ sở, giúp người tham gia giảm thời gian đi lại và các đơn vị duy trì công việc chuyên môn. Mô hình này không phải chương trình miễn phí dành cho toàn dân, nhưng cho thấy khám sức khỏe định kỳ có thể được tổ chức theo nơi làm việc và nhóm nghề nghiệp. Khi đặt cạnh Khánh Sơn và Ngọc Đường, bức tranh trở nên rõ hơn: hoạt động khám cộng đồng có thể phục vụ cư dân nói chung, ưu tiên nhóm dễ tổn thương, hoặc chăm lo cho cán bộ và người lao động. Chính sự đa dạng đó giúp dịch vụ y tế đến gần nhiều nhóm hơn.
Giá trị nằm ở khả năng tiếp nối
Các mô hình trên cho thấy khám sức khỏe miễn phí và khám định kỳ có thể mở rộng tiếp cận theo nhiều cách: tổ chức tại địa bàn dân cư, ưu tiên người có nhu cầu cao hoặc đưa đội ngũ y tế đến ngay cơ quan làm việc. Tuy vậy, số lượt khám không nên là thước đo duy nhất. Sàng lọc sức khỏe chỉ phát huy ý nghĩa khi kết quả được giải thích, lưu trữ và dẫn tới tư vấn, theo dõi hay điều trị phù hợp. Khánh Sơn kết nối kết quả với hồ sơ sức khỏe điện tử và hướng xử trí; Ngọc Đường kết hợp nhiều hạng mục khám với tư vấn và quản lý hồ sơ; còn chương trình tại TAND TP. Hải Phòng cho thấy tổ chức tại chỗ có thể giảm trở ngại tham gia cho người lao động. Đây là những lựa chọn đáng duy trì và phát triển phù hợp từng địa bàn. Một hệ thống chăm sóc sức khỏe cộng đồng tốt không chờ người dân bệnh nặng mới tìm đến, mà chủ động đưa dịch vụ phòng ngừa đến với họ.
