Top 8 bắt đầu từ những vấn đề sát đời sống
Các dự án sinh viên là những sáng kiến do người học phát triển nhằm giải quyết vấn đề cụ thể trong cộng đồng, từ chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ người khuyết tật đến giảm phế phẩm nông nghiệp và giữ nghề truyền thống. Bốn đội miền Nam và miền Trung vừa giành những suất cuối để hoàn thiện top 8 cuộc thi Sinh viên Thế hệ mới 2026: ba đại diện miền Nam đến từ Đại học Nguyễn Tất Thành, Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP HCM và Đại học Kinh tế - Luật – Đại học Quốc gia TP HCM; đội thứ tám là Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng.
Kết quả này đáng chú ý không phải vì mọi ý tưởng đều đã thành sản phẩm hoàn thiện, mà vì các nhóm bắt đầu từ nhu cầu có thật quanh mình. Bốn đại diện miền Bắc đã được xác định trước đó; bốn đội mới đưa tổng số vào vòng tiếp theo lên tám. Cuộc thi đặt các sáng kiến trước những câu hỏi cần thiết về tính mới, khả năng triển khai và hiệu quả với người dùng — một phép thử thực tế hơn lời hứa tốt đẹp.
Robot và kính AI nhắm vào khoảng trống trong chăm sóc, giao tiếp
VieGrand AI Plus của sinh viên Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP HCM kết hợp camera thông minh, ứng dụng di động, thiết bị đeo và robot VieBot để hỗ trợ theo dõi, chăm sóc người cao tuổi. Hệ thống hướng đến nhận diện tình huống bất thường như té ngã, báo cho người thân và giúp người lớn tuổi kết nối với gia đình. Đây là hướng ứng dụng công nghệ có giá trị khi không chỉ quan sát sức khỏe mà còn gợi mở nhu cầu giao tiếp; phản hồi từ một cụ bà từng bị đột quỵ cũng khiến nhóm nhận ra khía cạnh kết nối cần được quan tâm hơn.
Ở Đà Nẵng, SignSound AI của Đại học Sư phạm Kỹ thuật – Đại học Đà Nẵng dùng AI và thực tế tăng cường để chuyển lời nói thành phụ đề hoặc hình ảnh ngôn ngữ ký hiệu 3D hiển thị trên kính. Kính AI khiếm thính có thể giúp người khiếm thính giao tiếp thuận tiện hơn, nhưng giá trị của nó sẽ được xác định qua trải nghiệm sử dụng chứ không chỉ qua công nghệ được tích hợp. Sau khi trao đổi với giảng viên hướng dẫn, nhóm đưa sản phẩm đến một trung tâm hỗ trợ người khuyết tật tại Đà Nẵng để người khiếm thính trực tiếp trải nghiệm.
Đổi mới không nhất thiết phải gắn với AI
Logitop của Đại học Nguyễn Tất Thành cho thấy một hướng đổi mới khác: tận dụng thân chuối sau thu hoạch để làm vật liệu bao bì sinh học, nhắm đến thay thế lớp lót nhựa khi đóng gói và vận chuyển nông sản. Ý tưởng bắt nguồn từ việc thân chuối thường bị bỏ lại sau khi thu hoạch ở Đồng Nai. Đây là cách nhìn đáng khuyến khích: một nguồn phụ phẩm quen thuộc có thể trở thành vật liệu hữu ích, đồng thời góp phần giảm rác thải nhựa. Nhưng tiềm năng môi trường chưa đủ; mẫu sản phẩm bị nhận xét dễ rách và còn phải giải quyết câu hỏi về chống ẩm mốc.
Dự án “Giữ một nghề, dệt nên tương lai” của Đại học Kinh tế - Luật – Đại học Quốc gia TP HCM lại dùng số hóa để hỗ trợ nghề dệt thổ cẩm tại Gia Lai. Website giới thiệu hoa văn, nghệ nhân và nguồn gốc sản phẩm; mã QR trên khăn giúp người mua tìm hiểu câu chuyện văn hóa, còn kết nối với homestay, quán cà phê và điểm du lịch mở thêm đường tiếp cận thị trường. Dự án khởi đầu từ nỗi lo thiếu đầu ra và thiếu người trẻ nối nghề. Hai hướng đi này nhắc rằng công nghệ hữu ích không chỉ là AI: đôi khi đổi mới nằm ở cách tạo giá trị mới từ tài nguyên và tri thức sẵn có.
Vòng tiếp theo cần chứng minh khả năng triển khai
Bốn dự án bổ sung cho top 8 cho thấy sinh viên có thể nối kiến thức với những vấn đề cụ thể, nhưng việc được chọn mới là khởi đầu. Các nhóm cần tiếp tục kiểm nghiệm độ bền của vật liệu, tính hữu ích của thiết bị và khả năng để cộng đồng tiếp cận, sử dụng giải pháp. Những phản biện về khác biệt, chi phí và duy trì hoạt động cũng nhắc rằng tác động xã hội phải đi cùng một phương án triển khai có thể đứng vững.
Với chủ đề “Quê mình có việc, Gen Z Việt có cách”, tám đội bước vào chặng tiếp theo và phải tiếp tục chứng minh khả năng hoàn thiện, đưa ý tưởng vào thực tế. Hành trình được phát sóng lúc 21h30 thứ Bảy hằng tuần trên VTV3. Điểm sáng của Sinh viên Thế hệ mới không nằm ở việc công nghệ xuất hiện trong mọi dự án, mà ở chỗ sinh viên bắt đầu từ nhu cầu của người thật. Muốn tạo khác biệt lâu dài, các đội cần giữ trọng tâm ấy khi biến ý tưởng thành giải pháp có thể dùng được.
