Từ giường bệnh đến công viên: thông điệp thay đổi cách chăm sóc người cao tuổi
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi chủ động là cách tiếp cận trong đó người lớn tuổi được theo dõi, sàng lọc và tư vấn định kỳ để phòng ngừa bệnh tật, duy trì sức khỏe khối cơ, dinh dưỡng và vận động, giúp họ sống độc lập, gắn kết gia đình – cộng đồng thay vì chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã nặng. Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số, nên câu hỏi không còn là sống được bao lâu, mà là sống khỏe được bao năm nữa. Trong bối cảnh đó, chương trình “Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi – Vì một Việt Nam khỏe mạnh” tại Công viên Tao Đàn, nơi hơn 1.000 người cao tuổi được khám sức khỏe miễn phí, là một tín hiệu rõ ràng rằng mô hình chăm sóc cần dịch chuyển từ điều trị sang phòng ngừa.
Vì sao già hóa dân số đòi hỏi mô hình phòng ngừa, chủ động?
Già hóa dân số Việt Nam không chỉ tạo áp lực lên hệ thống y tế mà còn đặt lại câu hỏi về chất lượng những năm cuối đời. Nếu tiếp tục cách làm “có bệnh mới đi khám”, kết quả sẽ là bệnh mãn tính phát hiện muộn, chi phí điều trị cao và người cao tuổi mất dần khả năng tự chủ trong sinh hoạt. Nghị quyết 72-NQ/TW đã yêu cầu chuyển trọng tâm sang chăm sóc sức khỏe toàn dân theo hướng dự phòng, chủ động và toàn diện. Chương trình sàng lọc tại TP.HCM – với khám tổng quát, kiểm tra sức cơ, tư vấn dinh dưỡng – cho thấy phòng ngừa bệnh tật không hề xa vời: đó là những can thiệp rất cụ thể để kéo dài số năm sống khỏe, bảo vệ sức cơ, tinh thần và sự gắn kết xã hội của người cao tuổi.
Sàng lọc cộng đồng: phòng bệnh bằng dữ liệu và thói quen hằng ngày
Hơn 1.000 người cao tuổi được khám và tư vấn sức khỏe miễn phí tại Công viên Tao Đàn không chỉ nhận một tờ phiếu kết quả, họ nhận một bản đồ sức khỏe cá nhân để hành động sớm. Các bác sĩ thực hiện khám sức khỏe tổng quát, kiểm tra sức cơ, đồng thời giải thích vai trò của dinh dưỡng, vận động với lão hóa khỏe mạnh. Câu chuyện của cô Lê Thị Tình và cô Trần Thị Thu Hương cho thấy khi hiểu rõ tình trạng sức khỏe, người lớn tuổi sẵn sàng điều chỉnh ăn uống, tăng vận động, bổ sung dinh dưỡng phù hợp để phòng bệnh thay vì chờ bệnh đến mới chữa. Một câu nói xứng đáng được trích lại là: “Lão hóa khỏe mạnh không chỉ là sống lâu, mà là tiếp tục sống chủ động”.
Vai trò không thể thay thế của gia đình trong chăm sóc sức khỏe chủ động
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi chủ động không phải hành trình một mình. Việc con cháu cùng đi khám với cha mẹ, như chị Diễm Quỳnh hay anh Ngô Quang Tín, cho thấy gia đình là “cánh tay nối dài” của bác sĩ trong việc theo dõi và nhắc nhở thay đổi lối sống. Khi người thân hiểu dấu hiệu thường gặp ở người già, họ có thể khuyến khích khám định kỳ, hỗ trợ lập kế hoạch ăn uống, vận động và phát hiện sớm bất thường. Đó cũng là cách giảm gánh nặng chăm sóc về sau: một buổi khám sức khỏe miễn phí hôm nay có thể tránh được nhiều năm nằm viện mai sau. Gia đình vì thế cần được coi là một “đơn vị chăm sóc sức khỏe” chứ không chỉ là nơi người cao tuổi nghỉ ngơi.
Từ một ngày hội đến một chiến lược dài hạn
Điểm đáng chú ý nhất trong sáng kiến này là mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp y tế và Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam để đưa chăm sóc sức khỏe chủ động đến tận cộng đồng. Chuỗi hoạt động đã được triển khai tại Hà Nội từ đầu năm 2026 và tiếp tục mở rộng ra nhiều địa phương, tiếp cận hàng nghìn người dân bằng khám, tư vấn và giáo dục sức khỏe dự phòng. Đây không phải chiến dịch “một lần rồi thôi”, mà là một phần trong định hướng dài hạn nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng, với trọng tâm là lão hóa khỏe mạnh và phòng ngừa bệnh tật ở người cao tuổi. Nếu được duy trì và nhân rộng, mô hình này có thể trở thành trụ cột cho chiến lược quốc gia chuyển từ điều trị sang phòng ngừa trong bối cảnh già hóa dân số Việt Nam.
