Gen Z định nghĩa lại du lịch: ngắn ngày, ưu tiên bản thân
Du lịch Gen Z là cách thế hệ trẻ xem mỗi chuyến đi như một lần tái tạo năng lượng ngắn ngày, được thiết kế xoay quanh niềm vui và nhu cầu cá nhân thay vì những lịch trình dài, cố định, giúp họ chủ động xé nhỏ thời gian trong năm để đi nhiều chuyến, tận hưởng đa dạng trải nghiệm mà vẫn giữ được nhịp sống và công việc ổn định. Thay vì một kỳ nghỉ dài ngày kiểu “một năm một lần”, họ chọn me-first travel: đặt cảm xúc, sức khỏe tinh thần và sở thích lên trước. Theo các báo cáo về xu hướng du lịch, 81% Gen Z Việt Nam có kế hoạch thực hiện tối đa 6 chuyến đi mỗi năm, gần 80% ưu tiên lưu trú dưới một tuần và nhiều chuyến chỉ kéo dài 1–3 ngày. Đây không còn là “đi chơi cho biết”, mà là chiến lược sống thực tế và tự chăm sóc chính mình.
Thoát tour truyền thống: chiếc điện thoại thay thế công ty lữ hành
Nếu thế hệ trước gắn du lịch với tour trọn gói, thì Gen Z chọn "thoát tour truyền thống" để giành lại quyền kiểm soát hành trình. Khi vé máy bay, phòng nghỉ, xe, vé tham quan và cả lịch trình đều có thể tự tìm kiếm, so sánh trên điện thoại, nhiều người trẻ không còn muốn giao toàn bộ chuyến đi cho một công ty lữ hành. Họ không bỏ dịch vụ, họ bỏ sự cứng nhắc: có thể mua một hạng mục từ doanh nghiệp, rồi tự lên kế hoạch cho phần còn lại. OTA hỗ trợ so sánh giá phòng và vé máy bay, bản đồ số giúp tìm đường, các nền tảng đánh giá cho biết chất lượng nhà hàng, khách sạn, địa điểm tham quan. Kết quả là 57% người tiêu dùng Việt Nam ưu tiên du lịch tự túc, chỉ 27% chọn tour trọn gói. Gen Z muốn tự chọn giờ bay, nơi ở, nhà hàng, điểm tham quan và thời lượng cho từng trải nghiệm.
Me-first travel: xách balo vì một buổi nhạc, một món ăn hay một chuyến chữa lành
Điểm táo bạo của me-first travel là lý do “lên đường” đôi khi nhỏ nhưng ý nghĩa với từng cá nhân. Người trẻ không còn chọn địa danh trước rồi mới lên lịch trình, họ tìm “nguyên do” trước rồi mới tìm vé máy bay: một đêm hòa nhạc, một lễ hội ẩm thực, một retreat giữa rừng hay bên biển. Theo báo cáo, có tới 62% du khách từng thực hiện chuyến đi chỉ để tham dự một sự kiện giải trí hay đêm hòa nhạc. 53% Gen Z xây dựng lịch trình dựa trên các sở thích cá nhân như âm nhạc, thể thao, ẩm thực hoặc chăm sóc sức khỏe. Những vùng đất ít dấu chân bê tông trở thành trạm dừng chân lý tưởng cho trải nghiệm chữa lành ngắn ngày. Họ xem du lịch là công cụ tái tạo năng lượng thường xuyên, thay vì một sự kiện đặc biệt hiếm hoi. Sự tự do này khiến hành trình ít “hoành tráng” nhưng nhiều chiều sâu cá nhân hơn.
Food tour bằng tàu hỏa: cuối tuần rời thành phố để ăn và thở
Một biểu hiện sống động của du lịch ngắn ngày là các chuyến food tour bằng tàu hỏa. Cuối tuần hoặc dịp lễ, ga Hải Phòng luôn đông khách vì nhiều người dùng tàu từ Hà Nội về đây để khám phá ẩm thực địa phương. Bạn Vũ Gia Huy (23 tuổi, Ninh Bình) cho biết đây là lần thứ hai đến Hải Phòng, sau chuyến food tour mùa hè cùng gia đình, lần này trở lại cùng nhóm bạn trong chuyến đi ngắn ngày. Với các nhóm trẻ, một chuyến đi cuối tuần không cần kéo dài nhiều ngày; chọn thành phố lân cận giúp họ chủ động thời gian, tập trung vào đồ ăn và không khí tại chỗ. Đinh Linh Chi (25 tuổi, Hà Nội) xem việc đi tàu là một phần của trải nghiệm: di chuyển chậm để ngắm cảnh, trò chuyện trên đường. Tàu hỏa vừa tiết kiệm, vừa tạo cảm giác "thoát" khỏi thành phố lớn, đúng tinh thần trải nghiệm cá nhân.
Mặt trái của những chuyến đi ngắn và bài toán cho tương lai du lịch
Du lịch ngắn ngày và thoát tour không phải không có mặt trái. Tần suất di chuyển dày đặc đòi hỏi giới trẻ phải có bài toán tài chính linh hoạt, nếu không rất dễ sa vào vòng xoáy “kiếm tiền để đi chơi, đi chơi xong lại quay về kiếm tiền”. Tại các điểm hot như Hải Phòng, cuối tuần, quán xá phải làm số lượng gấp 2–3 lần ngày thường; nhiều du khách đến muộn có thể không kịp thưởng thức đồ uống yêu thích vì hết hàng, cho thấy áp lực lên dịch vụ và trải nghiệm. Với ngành lữ hành, việc khách tự đặt vé và phòng khiến doanh thu của các đại lý tăng chậm, chỉ khoảng 10,4% trong khi lưu trú và ăn uống tăng rất mạnh. Mô hình tour trọn gói buộc phải thay đổi. Nếu doanh nghiệp không chuyển sang cung cấp dịch vụ linh hoạt xoay quanh trải nghiệm cá nhân, họ sẽ khó giữ chân thế hệ khách mới.
