Một bức ảnh đẹp có thể đổi bằng quyền kiểm soát dữ liệu
Trào lưu ảnh AI nữ thần là cách dùng ứng dụng trí tuệ nhân tạo để biến ảnh chân dung thật thành hình ảnh theo phong cách thần thoại, cổ trang hoặc huyền ảo, thường sau khi người dùng tải ảnh lên và nhập câu lệnh. Xu hướng này lan rộng vì chỉ cần vài thao tác là có ảnh bắt mắt để chia sẻ, nhưng sự tiện lợi không nên khiến người dùng bỏ qua cái giá về quyền riêng tư.
Trào lưu tạo ảnh nữ thần bằng AI đang được chia sẻ rộng trên mạng xã hội; người tham gia thường tải ảnh chân dung lên công cụ rồi chọn phong cách hoặc nhập câu lệnh để tạo ảnh mới. Các ứng dụng ghép ảnh AI như FacePlay, Reface và dịch vụ tương tự cũng khiến việc biến đổi chân dung trở nên dễ tiếp cận. Vấn đề không nằm ở việc tạo ảnh, mà ở chỗ người dùng có thể giao khuôn mặt của mình cho một nền tảng mà chưa hiểu rõ nền tảng sẽ xử lý nó ra sao.
Khuôn mặt không giống mật khẩu: bị lộ thì khó thay
Ảnh khuôn mặt gắn với một người cụ thể có thể là dữ liệu cá nhân; khi đặc điểm khuôn mặt được xử lý để nhận dạng, chúng còn liên quan đến dữ liệu sinh trắc học. Khác với mật khẩu, khuôn mặt không thể đổi sau một sự cố. Vì thế, ảnh rõ nét tải lên dịch vụ thiếu minh bạch có thể tạo rủi ro vượt xa một bài đăng mạng xã hội.
Nếu dữ liệu khuôn mặt bị thu thập, lưu trữ hoặc khai thác trái phép, kẻ xấu có thể tạo ảnh, video hay cuộc gọi video giả để lừa đảo, bôi nhọ, đe dọa hoặc tống tiền. Nội dung giả mạo cũng có thể được dùng để tiếp cận người thân, bạn bè hay đồng nghiệp, dựng chuyện vay tiền hoặc phát tán thông tin sai sự thật. Đây không phải lý do để mặc định mọi ứng dụng đều có hành vi xấu, nhưng là lý do đủ mạnh để không tải ảnh một cách tùy tiện.
Kiểm tra ứng dụng trước khi trao ảnh
Bảo mật ảnh chân dung bắt đầu trước nút tải lên. Hãy xác định đơn vị vận hành ứng dụng, đọc chính sách quyền riêng tư và tìm câu trả lời cụ thể: ảnh được dùng vào mục đích gì, lưu trong bao lâu, có chia sẻ với bên thứ ba hay dùng để huấn luyện mô hình không, tác phẩm có thể bị công khai không và làm cách nào yêu cầu xóa dữ liệu. Nếu điều khoản mơ hồ hoặc quyền sử dụng ảnh quá rộng, lựa chọn an toàn hơn là không gửi ảnh.
Cũng cần xem kỹ quyền truy cập: một ứng dụng tạo ảnh AI thường không cần danh bạ hay micro để biến chân dung thành ảnh theo phong cách mới. Chỉ cấp quyền cần thiết, ưu tiên chọn một ảnh thay vì cho phép truy cập toàn bộ thư viện, và tránh ảnh có nhiều góc mặt, thông tin nhận diện hoặc người khác trong khung hình. Khi không rõ ứng dụng xử lý dữ liệu thế nào, đừng xem việc bấm đồng ý là thủ tục vô hại.
- Kiểm tra mục đích sử dụng ảnh, thời gian lưu trữ, chia sẻ với bên thứ ba và quyền dùng ảnh để huấn luyện mô hình.
- Tìm cách yêu cầu xóa ảnh và dữ liệu sau khi sử dụng; tránh dịch vụ không giải thích rõ quy trình này.
- Từ chối các quyền không liên quan đến chức năng tạo ảnh, như danh bạ hoặc micro.
- Cân nhắc kỹ trước khi đăng công khai ảnh đầu ra, nhất là khi ảnh có thể nhận diện rõ bạn hoặc người khác.
Nếu bị giả mạo, hãy giữ bằng chứng và báo cơ quan chức năng
Không nhất thiết phải từ chối mọi công nghệ AI, nhưng nên xem việc kiểm tra quyền truy cập và chính sách dữ liệu là điều kiện trước khi sử dụng. Nếu phát hiện ảnh, video hoặc tài khoản bị giả mạo, hãy lưu lại đường dẫn, ảnh chụp màn hình, thời điểm và nội dung liên quan; đừng vội xóa những dấu vết có thể giúp xác minh sự việc.
Khi có dấu hiệu deepfake được dùng để lừa đảo hoặc đe dọa, cần bình tĩnh giữ bằng chứng và trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn xử lý. Kết luận rất rõ: ảnh AI nữ thần có thể là trò vui, nhưng khuôn mặt tải lên không phải tài sản có thể dễ dàng thu hồi nếu bị khai thác. Chỉ chia sẻ khi đã hiểu ứng dụng muốn gì, sẽ giữ ảnh bao lâu và cho phép bạn xóa dữ liệu bằng cách nào.
