Từ một cú vật ngã trên sàn diễn đến cú trượt dài của lãnh đạo ngành
Sự cố CEO CFDA Steven Kolb dùng vũ lực khống chế các nhà hoạt động PETA tại show COS trong khuôn khổ Tuần lễ Thời trang New York là một biến cố gây chấn động, vì nó không chỉ làm gián đoạn một buổi biểu diễn mà còn phơi bày căng thẳng đạo đức tích tụ lâu nay giữa các thương hiệu xa xỉ và những người phản đối việc khai thác động vật trong thời trang.
Tại địa điểm WSA số 175 Water Street ở New York, khi 5–6 nhà hoạt động PETA bất ngờ tràn lên sàn catwalk COS, mang biểu ngữ tố cáo “cừu bị đánh đập và chảy máu để lấy lông”, bầu không khí trình diễn lập tức sụp đổ. Đây không còn là một “biểu tình thời trang PETA” theo kiểu màn kịch quen thuộc, mà là khoảnh khắc lộ rõ giới hạn chịu đựng của người đứng đầu Hội đồng Thiết kế Thời trang Mỹ. Thay vì chờ lực lượng an ninh, CEO CFDA Steven Kolb lao vào vật ngã một nữ nhà hoạt động, đè cô xuống sàn, dùng tay bịt miệng và mũi trong lúc cô hô to về những con cừu bị đánh đập để lấy len. Khoảnh khắc đó, ông không chỉ khống chế người biểu tình, mà còn vô tình trao cho PETA một biểu tượng hoàn hảo về quyền lực dùng bạo lực để bịt miệng đối lập.
Khi biểu tình PETA va chạm trực diện với quyền lực sàn diễn
Những gì diễn ra sau đó không chỉ là hỗn loạn trên đường băng, mà là chuỗi hành động khiến cả ngành phải tự chất vấn. Sau khi vật người phụ nữ xuống, Kolb còn bị ghi hình khi đẩy mạnh, chộp lấy mặt một nhà hoạt động khác đang quay phim, giật băng rôn khỏi tay anh này trước khi an ninh kịp can thiệp. Video lan truyền trên mạng xã hội biến ông, vốn là gương mặt điều phối và xây dựng hình ảnh cho New York Fashion Week, thành nhân vật chính trong một ví dụ điển hình về “lạm quyền mềm” trên sàn diễn.
Theo các nhà hoạt động, PETA sẽ nộp đơn báo cảnh sát và theo đuổi cáo buộc hình sự với Steven Kolb vì hành vi bạo lực này. Người sáng lập PETA gọi đây là minh chứng cho cách “những người đứng đầu thời trang dùng bạo lực để bịt miệng những ai phơi bày cảnh cừu bị đánh đập, đổ máu và giết hại để làm khăn choàng và áo len”. Nói cách khác, trận xô xát ngắn ngủi trong show COS đã bị PETA biến thành bằng chứng sống cho lập luận họ theo đuổi nhiều năm: phía quyền lực sẽ làm mọi thứ để giữ nguyên trật tự, kể cả ngay trên một sàn diễn vốn được ca tụng là “thánh đường sáng tạo”.
Len, lông thú và đường ranh đạo đức bị xóa nhòa tại New York Fashion Week
Điều trớ trêu là sự cố diễn ra ngay trong mùa mà lệnh cấm lông thú của CFDA đã có hiệu lực trên toàn bộ lịch trình New York Fashion Week. Lông thú thời trang tranh cãi lâu nay được coi là chiến tuyến rõ ràng: các thương hiệu lần lượt tuyên bố “fur-free”, trong khi PETA chuyển mục tiêu sang những vật liệu khác như da, shearling và đặc biệt là len. Với COS, mũi tấn công của PETA nhắm thẳng vào len cừu trong chuỗi cung ứng gắn với tập đoàn H&M – công ty mẹ của thương hiệu – sau một cuộc điều tra tại các trang trại Nam Phi, nơi công nhân bị cáo buộc đá, đánh, kéo lê cừu và để chúng chảy máu trong quá trình thu hoạch lông.
Theo PETA, họ đã công bố 17 cuộc điều tra về hơn 150 cơ sở thuộc ngành công nghiệp len tại bảy quốc gia, trong đó có cơ sở liên quan đến tập đoàn sở hữu COS. Đó là một con số lạnh lùng, phá vỡ câu chuyện đẹp đẽ về len như chất liệu “tự nhiên” và tưởng chừng vô hại. Mặc dù lông thú bị cấm, việc dùng len cừu vẫn trở thành tâm điểm tranh cãi gay gắt giữa nhà hoạt động xã hội và các thương hiệu.TRÍCH_DẪN Theo một thư mà PETA gửi Steven Kolb, tổ chức này kêu gọi CFDA phải tiếp tục xem xét nghiêm túc chuyện sử dụng len, dựa trên những bằng chứng đã được công bố về ngành công nghiệp này.
Tạm đình chỉ CEO CFDA: kỷ luật cần thiết hay đòn bẫy cho thay đổi?
Sau làn sóng phản ứng dữ dội, CFDA thừa nhận Steven Kolb đã “phản ứng không đúng mực” và khẳng định những gián đoạn như vậy phải do đội ngũ an ninh xử lý. Tổ chức này quyết định cho ông tạm nghỉ, và đó không chỉ là một biện pháp “hạ nhiệt dư luận” mà còn là thông điệp gửi tới toàn bộ ngành: nhà tổ chức không được phép hóa thân thành lực lượng trấn áp trên sàn diễn. Kolb đã giữ ghế CEO kiêm Chủ tịch CFDA trong 20 năm, dưới thời ba đời chủ tịch; vì thế, động thái tạm đình chỉ lập tức dấy lên câu hỏi về tương lai của ông và về những gương mặt có thể kế nhiệm nếu ông rời vị trí.
Ở tầng sâu hơn, việc một nhân vật từng góp phần dựng nên lệnh cấm lông thú lại bị kỷ luật vì bạo lực với người bảo vệ động vật phơi bày mâu thuẫn nội tại của giới thời trang. Ngành muốn cho thấy mình tiến bộ, nhưng lại không chịu nổi những cuộc biểu tình thời trang PETA phá vỡ bề mặt hào nhoáng. Câu hỏi thực sự không phải là Steven Kolb có nên bị xử lý hay không – điều đó gần như hiển nhiên – mà là liệu CFDA và các thương hiệu có dám biến cú trượt tay của ông thành bước ngoặt thúc đẩy cuộc đối thoại trung thực hơn về trách nhiệm với động vật, thay vì chỉ dừng ở một thông cáo xin lỗi chuẩn mực.
Khi sàn diễn trở thành chiến trường đạo đức dài hạn
Dù show COS vẫn hoàn tất phần trình diễn và dàn khách mời hạng A được hộ tống rời khỏi địa điểm, câu nói “Ai còn chú ý đến quần áo nữa?” vang lên trong đám đông đã tóm gọn hiện thực: thời trang cao cấp đang bị chính những cuộc tranh luận đạo đức lấn át. Từ những lần PETA tràn sàn để phản đối lông thú, đến nay là len, da, shearling và các sợi liên quan, mỗi New York Fashion Week lại trở thành một chương mới của cuộc đối đầu dài hạn.
Điều đáng nói là cả hai phía đều không có ý định lùi bước. Các thương hiệu muốn bảo vệ quyền sáng tạo và mô hình kinh doanh; PETA tuyên bố sẽ tiếp tục phá vỡ những show diễn dùng vật liệu từ động vật. Trong bối cảnh đó, việc chỉ trông chờ vào an ninh hoặc phản ứng bột phát của một CEO là công thức chắc chắn dẫn tới khủng hoảng. Nếu ngành thời trang không chủ động xây dựng lộ trình rõ ràng cho việc giảm phụ thuộc vào vật liệu có nguồn gốc động vật và áp dụng tiêu chuẩn đạo đức nghiêm ngặt, mỗi sàn diễn lớn sẽ tiếp tục trở thành chiến trường, nơi một hành động nóng nảy có thể kéo theo cả sự nghiệp – như trường hợp của CEO CFDA Steven Kolb.
