AI đã thành công cụ quen thuộc, không còn là thử nghiệm
AI tạo sinh là công nghệ tạo nội dung mới như văn bản, hình ảnh hoặc câu trả lời dựa trên yêu cầu của người dùng, và tại Việt Nam, công nghệ này đã bước vào sử dụng thường nhật ở quy mô lớn. Báo cáo e-Conomy SEA do Google, Temasek và Bain & Company thực hiện, công bố ngày 5/11, ước tính có khoảng 45 triệu người Việt dùng AI tạo sinh, tương đương 65% lực lượng lao động. Con số ấy đáng chú ý không chỉ vì độ phủ: nó cho thấy AI đã rời khỏi nhóm người thử công nghệ để trở thành một phần trong cách nhiều người tìm thông tin, học tập và làm việc. Việt Nam có tỷ lệ sử dụng trong lực lượng lao động cao hơn Thái Lan, nhưng vẫn thấp hơn Singapore và Malaysia. Tuy vậy, mức phổ cập rộng chỉ là bước đầu; thước đo quan trọng hơn là AI có giúp người dùng làm việc tốt hơn hay không.
Năm công cụ mỗi người: thói quen đang phân mảnh
Mức độ gắn bó thể hiện rõ ở tần suất và sự đa dạng lựa chọn. Cứ năm người dùng AI tại Việt Nam thì có hai người sử dụng mỗi ngày, còn tổng số truy vấn được ước tính đạt khoảng 31 tỷ lượt mỗi năm. Đáng chú ý hơn, mỗi người dùng tiếp cận trung bình ít nhất năm công cụ AI khác nhau. Đây không còn là câu chuyện về một chatbot duy nhất: người dùng có thể chọn công cụ theo việc cần làm, từ soạn thảo và tìm kiếm đến học tập. Trong các công cụ AI phổ biến, chatbot cũng được dùng cho mục tiêu giáo dục: 17% câu lệnh của người dùng Việt với Gemini phục vụ học tập. Tiếng Việt chiếm 80% hội thoại với AI, cho thấy trải nghiệm bản địa hóa không phải tiện ích phụ mà là điều kiện để công nghệ hữu dụng với số đông.
Từ năng suất lao động đến quyết định mua sắm
Tỷ lệ 65% cho biết AI đã phổ biến trong lực lượng lao động, nhưng báo cáo còn nêu một chỉ dấu sâu hơn: 26% người lao động sử dụng AI trong công việc, tỷ lệ cao nhất khu vực. Khoảng cách giữa mức tiếp cận và ứng dụng nghề nghiệp nhắc rằng doanh nghiệp vẫn cần chuyển từ thử nghiệm sang quy trình cụ thể, có kỹ năng và mục tiêu rõ ràng. Với người tiêu dùng, ranh giới ứng dụng cũng đang mở rộng: 4 trong 5 người dùng sẵn sàng giao việc mua sắm cho tác nhân AI. Đây là tín hiệu về niềm tin và sự tiện lợi, nhưng cũng đặt ra yêu cầu minh bạch về quyền quyết định, dữ liệu cá nhân và trách nhiệm khi hệ thống chọn sản phẩm. AI sẽ có giá trị lâu dài không phải vì có thể làm thay mọi việc, mà vì người dùng kiểm soát được lúc nào nên giao việc và lúc nào cần tự quyết.
AI phổ cập song hành với kinh tế số tăng tốc
Bức tranh sử dụng AI diễn ra cùng lúc kinh tế số Việt Nam được dự báo đạt tổng giá trị hàng hóa 49 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước; thương mại điện tử là động lực chính. Các nền tảng đang dùng AI để cá nhân hóa trải nghiệm, hỗ trợ người bán tiếp cận khách hàng và tối ưu vận hành. Điều đó tạo vòng lặp đáng chú ý: người dùng quen với AI hơn, dịch vụ số tích hợp công nghệ nhiều hơn, rồi lại thúc đẩy nhu cầu sử dụng. Nhận định của Tổng giám đốc Google Việt Nam Marc Woo gắn đà tăng trưởng với sự đón nhận của người dùng và các chính sách AI chủ động cấp quốc gia. Tuy nhiên, quy mô thị trường không tự động đảm bảo lợi ích được chia đều. Đào tạo kỹ năng, mô hình hiểu tiếng Việt và bảo vệ người dùng cần theo kịp tốc độ triển khai. Nếu không, số lượng công cụ tăng nhanh hơn năng lực sử dụng có trách nhiệm.
Tóm lại, 45 triệu người dùng và mức trung bình ít nhất năm công cụ mỗi người cho thấy AI tạo sinh Việt Nam đang chuyển từ tò mò sang thói quen. Thách thức tiếp theo không phải là đưa thêm ứng dụng vào đời sống bằng mọi giá, mà là giúp người lao động, doanh nghiệp và người tiêu dùng dùng chúng hiệu quả, an toàn và phù hợp với tiếng Việt.
