45 triệu người dùng: AI đã vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm
AI tạo sinh là công nghệ trí tuệ nhân tạo có thể tạo nội dung mới như văn bản, hình ảnh hoặc câu trả lời dựa trên yêu cầu của người dùng. Quy mô phổ cập của công nghệ này tại Việt Nam đã đủ lớn để trở thành một dấu hiệu đáng chú ý của chuyển đổi số, chứ không còn là câu chuyện giới hạn trong giới công nghệ.
Báo cáo e-Conomy SEA 2026 do Google, Temasek và Bain & Company công bố ngày 5/11 ghi nhận khoảng 45 triệu người tại Việt Nam sử dụng AI tạo sinh, tương đương 65% lực lượng lao động. Tỷ lệ này cao hơn Thái Lan, dù còn dưới Singapore và Malaysia. Con số gây ấn tượng, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở việc AI đã có mặt trong công việc và sinh hoạt của hàng chục triệu người. Đây là nền tảng thuận lợi để doanh nghiệp thử nghiệm cách làm mới; song lượng người dùng tự nó chưa chứng minh năng suất đã tăng hay lợi ích được phân bổ rộng.
Tần suất và cách dùng mới là thước đo sâu hơn
Số lượng người dùng chỉ cho biết độ rộng của cánh cửa; cách họ bước qua mới phản ánh mức độ phổ cập thực chất. Google ước tính cứ năm người dùng AI tại Việt Nam thì có hai người sử dụng hằng ngày, tạo khoảng 31 tỷ lượt truy vấn mỗi năm. Trung bình, mỗi người dùng sử dụng ít nhất năm công cụ AI khác nhau.
Ở nhóm chỉ số về công việc, Việt Nam dẫn đầu khu vực về tỷ lệ người trong lực lượng lao động sử dụng AI, đạt 26%. Tiếng Việt chiếm 80% các cuộc hội thoại với AI tại Việt Nam, mức cao nhất trong sáu nền kinh tế lớn Đông Nam Á. Hai dấu hiệu này gợi ý rằng mức độ sử dụng AI không chỉ được đo bằng lượt tải ứng dụng: công nghệ cần hoạt động bằng ngôn ngữ người dùng quen thuộc và hỗ trợ nhiệm vụ cụ thể. Đáng chú ý, 17% câu lệnh gửi tới Gemini phục vụ học tập; khoảng 80% người dùng nói sẵn sàng giao việc mua sắm cho tác nhân AI. Đây là tín hiệu về sự cởi mở, chưa phải bằng chứng mọi tác vụ đều có thể giao phó an toàn.
AI tăng tốc trong nền kinh tế số đang mở rộng
Bối cảnh kinh tế khiến độ phủ AI trở nên đáng quan tâm hơn. Báo cáo dự kiến tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ giao dịch trên các nền tảng số tại Việt Nam đạt 49 tỷ USD trong năm 2026, tăng 20% so với năm trước; tốc độ tăng chung của kinh tế số Đông Nam Á là 17%. Điều đó đặt Việt Nam vào nhóm thị trường tăng trưởng nhanh của khu vực, nhưng không nên hiểu tăng trưởng của nền tảng số đồng nghĩa tự động với năng suất cao hơn.
Thương mại điện tử tiếp tục là động lực lớn, với giao dịch dự kiến đạt 32 tỷ USD. Các nền tảng dùng AI để cá nhân hóa trải nghiệm, giúp người bán tiếp cận khách hàng và tối ưu hoạt động. Du lịch trực tuyến, truyền thông số, gọi xe và giao đồ ăn cũng duy trì đà phát triển. Trong bức tranh này, AI tạo sinh Việt Nam có cơ hội tạo giá trị khi giải quyết nhu cầu thật của người dùng và doanh nghiệp, thay vì chỉ bổ sung thêm một công cụ vào danh sách ứng dụng.
Phổ cập rộng cần đi cùng năng lực và niềm tin
45 triệu người dùng là dấu mốc đáng kể, nhưng cũng đặt ra phép thử tiếp theo: người lao động có được trang bị kỹ năng để dùng AI đúng việc, doanh nghiệp có đo được hiệu quả, và sản phẩm có bảo vệ dữ liệu cũng như hạn chế sai sót hay không? Tỷ lệ sử dụng cao trong lực lượng lao động cho thấy AI đã có chỗ đứng; nó chưa trả lời đầy đủ câu hỏi về chất lượng ứng dụng.
Lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở quy mô, mà còn ở tần suất sử dụng và tỷ trọng hội thoại bằng tiếng Việt. Muốn chuyển những chỉ dấu ấy thành năng lực cạnh tranh, nhà phát triển cần tạo sản phẩm phù hợp ngôn ngữ, thói quen và nhu cầu trong nước; tổ chức sử dụng cần xác định rõ khi nào AI hỗ trợ và khi nào con người phải kiểm tra. Khi đó, kinh tế số Việt Nam mới có thể hưởng lợi từ độ phổ cập thay vì chỉ ghi nhận lượng người dùng.
Tóm lại, 45 triệu người dùng cho thấy AI tạo sinh đã trở thành một phần đáng kể của đời sống số Việt Nam. Đây là lợi thế khởi đầu trong một nền kinh tế số tăng trưởng nhanh, không phải kết quả cuối cùng. Thước đo quyết định sẽ là giá trị thiết thực, an toàn và bền vững mà người dân và doanh nghiệp tạo ra từ công nghệ.
