Kiến trúc nội thất: Một không gian, không hai bản thiết kế
Kiến trúc nội thất hiện đại là cách thiết kế không gian trong đó cấu trúc, ánh sáng, vật liệu và đồ nội thất được hoạch định từ đầu như một tổng thể liên kết, thay vì hai bộ môn làm việc tách rời rồi cố gắng vá víu nhau ở giai đoạn cuối. Nếu phải rút gọn một luận điểm, đó là: khi kiến trúc tạo ra khung, tỷ lệ và bầu không khí, nội thất hiện đại chính là phần tiếp tục kể câu chuyện đời sống bên trong khung ấy. Thực hành kiến trúc của atelier tho.A cho thấy kiến trúc tạo ra khung không gian, còn đời sống sinh hoạt lại biểu hiện qua sự phong phú của các đồ vật. Tách hai thứ này ra chỉ còn bản vẽ đẹp trên giấy, nhưng không tạo được cảm giác ở cho con người. Với đời sống đô thị chật chội, bài toán không phải chỉ là tiết kiệm diện tích, mà là thiết kế một trải nghiệm sống có chiều sâu.
Ranh giới đang mờ đi: Khi kiến trúc, nội thất và đồ vật hòa làm một
Trong nhiều thập kỷ, kiến trúc, nội thất hiện đại, đồ họa hay thiết kế sản phẩm thường được dạy và hành nghề như những bộ môn riêng biệt. Nhưng trải nghiệm thực tế của người sử dụng chưa từng vận hành theo các đường biên này: bước vào một căn phòng, chúng ta cảm nhận kiến trúc, ánh sáng, đồ vật và vật liệu cùng một lúc. Ở thế hệ kiến trúc sư trẻ, xu hướng là xóa nhòa ranh giới này để quay về với cách cảm nhận tự nhiên của con người. Thực hành kiến trúc của atelier tho.A luôn trong mối tương tác qua lại với đồ nội thất; kiến trúc tạo ra một trật tự hình thức và không gian, đồng thời dựng lên bộ khung cho đời sống và các vật thể bên trong. Nói cách khác, bộ ghế sofa, giá sách hay chiếc đèn không còn là “phần phụ” được mang tới sau cùng, mà là một lớp ngôn ngữ tiếp nối cấu trúc, tỷ lệ không gian và bầu không khí mà kiến trúc đã khởi tạo.
Từ khoảng trống đến khoảng thở: Thiết kế không gian như một dòng chảy liên tục
Trong đời sống hiện đại, bài toán đặt ra không phải là giữ lại những khoảng trống theo cách hoài niệm, mà là tìm lại đúng chức năng của chúng bằng những giải pháp linh hoạt hơn. Khi mỗi mét vuông đều phải tạo giá trị, những khoảng không “không có công năng trực tiếp” thường bị lấp bằng kho chứa, máy giặt hay chỗ để xe. Hậu quả là không gian sống thiếu những vùng chuyển tiếp giúp con người nghỉ ngơi, quan sát và kết nối với thiên nhiên. Thiết kế không gian thông minh phải xem khoảng trống như một phần tích cực của kiến trúc nội thất, nơi kiến trúc và đồ vật tạm lùi lại để nhường chỗ cho ánh sáng, không khí và chuyển động cơ thể. Với nhà ống, “khoảng thở” có thể được tạo ra ngay từ cách tổ chức mặt cắt công trình; việc giật tầng, lùi dần các tầng phía trên cho phép ánh sáng và gió đi sâu vào nhà, sau đó nội thất được bố trí theo dòng chảy đó, thay vì chống lại nó bằng những bức tường kín đặc và tủ kệ dày đặc.
Tích hợp nội thất từ bản vẽ đầu tiên: Không còn chỗ cho “hậu kỳ chữa cháy”
Khi kiến trúc sư xem nội thất là phần mở rộng của cấu trúc chứ không phải trang trí bổ sung, mọi quyết định từ rất sớm đều gắn với đời sống sau này. Với nhà ống, “khoảng thở” không phải thứ thêm vào, mà được tạo ra ngay từ cách tổ chức mặt cắt công trình; các tầng được giật lùi để ánh sáng, không khí và bóng đổ trở thành chất liệu thiết kế chính. Trong một công trình, việc kết hợp kính trong, kính mờ và kính hoa văn theo nhịp điệu tạo nên một lớp bao che nhẹ, sinh động thay cho cảm giác kín đặc; đây vừa là giải pháp kiến trúc, vừa là nền cho đồ nội thất và đồ vật bên trong đối thoại. Thực hành của atelier tho.A chứng minh: kiến trúc tạo khung không gian, còn đời sống sinh hoạt hiện ra qua đồ vật. Làm đồ nội thất là đam mê cá nhân, nên trong công trình của họ, tính thủ công và tỉ mỉ được đề cao; điều này giúp mỗi chiếc bàn, chiếc ghế ăn khớp với tỷ lệ không gian và nhịp ánh sáng, thay vì là những “khối lạ” đặt vào sau khi công trình đã xong.
Từ nội thất cao cấp đến thay đổi đời sống thường ngày
Ở phân khúc nội thất cao cấp, việc xóa nhòa ranh giới giữa kiến trúc và đồ vật thể hiện rõ qua thái độ với thủ công và vật liệu. Theo kiến trúc sư Phạm Nhân Thọ, thủ công trong kiến trúc đương đại cần được hiểu như một thái độ: hiểu vật liệu, hiểu cấu tạo, tôn trọng người thợ và chịu trách nhiệm với thứ mình tạo ra. Bộ sưu tập Water Fold của S.norm giành chiến thắng tại Isola Design Awards 2025 chính là ví dụ cho việc một sản phẩm nội thất được phát triển song hành với tư duy kiến trúc, thay vì là món đồ rời rạc. Nhưng thay đổi không nhất thiết bắt đầu từ các dự án lớn. Hai kiến trúc sư tham gia Podcast Trend+ cho rằng nó có thể khởi phát từ một gia đình giữ lại khoảng ban công thay vì biến thành kho chứa đồ, một nhóm cư dân cải tạo khu đất bỏ trống hay một khu phố dành lại một phần vỉa hè cho trẻ em. Khi kiến trúc nội thất được nhìn như một hệ sinh thái, quyết định nhỏ tại từng căn hộ vẫn góp phần tạo nên những khoảng thở chung cho đô thị.
