Một hệ thống phát triển GPU thất lạc được tìm thấy
Intel Larrabee là dự án GPU rời của Intel, thiết kế để xử lý đồ họa bằng nhiều lõi x86 có đơn vị vector rộng, thay vì dựa hoàn toàn vào pipeline đồ họa cố định truyền thống. Việc một hệ thống phát triển Larrabee cùng driver và tài liệu liên quan bất ngờ xuất hiện khiến dự án dang dở này có cơ hội được khảo sát bằng phần cứng thật.
Người dùng Reddit pkellythompson mua thiết bị trong một cuộc đấu giá kho lưu trữ, ban đầu chỉ muốn nhận diện một card đồ họa Intel kỳ lạ. Hệ thống được cho là gồm mẫu kỹ thuật Larrabee bước C0, bo mạch chủ Intel DX58SO và một bo mạch chẩn đoán. Đây không phải sản phẩm thương mại, mà là dấu tích của một quá trình phát triển đã biến mất khỏi tầm nhìn công chúng.
Phát hiện này đáng chú ý không chỉ vì card hiếm. Nhiều mẫu Larrabee từng được biết đến nhưng thường thiếu driver; lần này, các thiết bị lưu trữ đi kèm cả phần mềm và hướng dẫn cần thiết, biến một hiện vật khó kiểm chứng thành một hệ thống có thể thử nghiệm.
Driver đưa prototype trở lại hoạt động
Để khởi động, người tìm thấy phải xử lý một số trục trặc tưởng nhỏ nhưng đủ khiến hệ thống đứng yên: pin bo mạch chủ đã cạn làm BIOS mất cấu hình, còn việc chuyển bộ điều khiển lưu trữ từ AHCI sang IDE được cho là giúp Windows khởi động. Card không xuất hình qua HDMI nhưng hoạt động với màn hình cũ nối bằng DVI. Những chi tiết này nhắc rằng phục hồi phần cứng cổ không chỉ là cắm điện rồi chạy.
Hai USB chứa các gói lưu trữ khoảng 82 MB và 728 MB, gồm driver, tài liệu, tiện ích phát triển và hướng dẫn cập nhật video BIOS. Sau khi cài phần mềm, Windows 7 được cho là nhận card và bật tăng tốc Direct3D. Chính driver Larrabee cùng công cụ đi kèm mới là phần làm cho phát hiện này có giá trị: chúng giúp người dùng kiểm tra chức năng đồ họa thay vì chỉ trưng bày một mẫu kỹ thuật.
Các tệp đã được lưu giữ và đưa lên Internet Archive, tạo điều kiện cho những người đam mê tiếp tục nghiên cứu. Tuy vậy, khả năng khởi chạy Direct3D trên một máy thử nghiệm không thể thay thế kiểm thử độc lập hay chứng minh độ ổn định của một sản phẩm hoàn chỉnh.
Larrabee chạy Crysis: dấu mốc thú vị, chưa phải benchmark
Sau khi thử các mẫu Direct3D cũ của Microsoft, chủ sở hữu đưa Crysis bản gốc lên hệ thống. Theo lời người này, game chạy ở độ phân giải 1280 × 720, thiết lập Medium, đạt khoảng 17 FPS với một driver và khoảng 36 FPS khi dùng driver khác. Larrabee chạy Crysis là một minh chứng hấp dẫn cho thấy prototype có thể dựng hình trong một trò chơi thương mại, nhưng con số ấy vẫn chỉ là kết quả do chủ hệ thống cung cấp, chưa được xác minh bằng phép đo độc lập.
Không nên đọc mức 36 FPS như lời giải đáp cho câu hỏi Larrabee sẽ cạnh tranh ra sao nếu được bán rộng rãi. Đây là phần cứng tiền thương mại, chạy trên cấu hình thử nghiệm và với phần mềm phục hồi; chênh lệch giữa hai driver cũng cho thấy lớp phần mềm ảnh hưởng đáng kể đến trải nghiệm.
Dù vậy, kết quả có ý nghĩa thực tế với giới sưu tầm và nghiên cứu: họ có thể quan sát cách kiến trúc này vận hành, thử công cụ phát triển và đối chiếu tài liệu với hành vi của phần cứng. Giá trị lớn nhất không nằm ở việc biến Larrabee thành một lựa chọn chơi game, mà ở khả năng mở rộng hiểu biết về một thiết kế khác thường.
Một dự án thất bại vẫn còn điều để kể
Intel phát triển Larrabee để cạnh tranh với AMD và Nvidia bằng nhiều lõi x86 cùng đơn vị vector rộng, với phần lớn công việc dựng hình dự kiến được xử lý bằng phần mềm và phần cứng texture hỗ trợ. Ý tưởng ấy khác đáng kể với GPU truyền thống, nhưng tiến độ phát triển không đạt kỳ vọng; Intel hủy kế hoạch ra mắt GPU tiêu dùng vào năm 2009. Kiến trúc sau đó có ảnh hưởng đến bộ tăng tốc tính toán Xeon Phi, song điều đó không biến Larrabee thành một sản phẩm đồ họa thành công.
Bởi vậy, prototype GPU Intel vừa được tìm thấy nên được nhìn nhận như tư liệu kỹ thuật hơn là đối thủ bị bỏ lỡ có thể đánh giá qua vài khung hình mỗi giây. Bộ công cụ phục hồi cho phép giới quan tâm tiếp cận phần mềm, tài liệu và cách vận hành thực tế của dự án; những thử nghiệm tiếp theo có thể hé lộ thêm về thiết kế và giới hạn của nó.
Kết luận hợp lý nhất lúc này là Larrabee đã chạy được, nhưng chưa có đủ bằng chứng để biết một phiên bản hoàn thiện sẽ hoạt động ra sao. Phát hiện này không viết lại kết cục của dự án, song giúp câu chuyện về nỗ lực GPU rời thất bại của Intel bớt dựa vào suy đoán.
