Một dự án GPU dang dở vừa có cơ hội lên tiếng
GPU Intel Larrabee là dự án card đồ họa rời mà Intel phát triển từ năm 2006, chính thức giới thiệu năm 2008, với tham vọng cạnh tranh cùng NVIDIA và AMD bằng kiến trúc nhiều lõi x86 có đơn vị vector rộng và phần lớn quy trình đồ họa xử lý bằng phần mềm. Một hệ thống phát triển gần hoàn chỉnh của dự án này vừa được tìm thấy trong lô phần cứng cũ mua từ một phiên đấu giá kho chứa đồ, đưa nguyên mẫu và phần mềm hiếm gặp trở lại hoạt động. Người mua, một thành viên Reddit có tên “pkellythompson”, ban đầu chỉ tìm cách nhận diện một card đồ họa Intel lạ. Câu chuyện đáng chú ý không phải vì một đối thủ mới của GPU hiện đại đã xuất hiện, mà vì bộ công cụ khôi phục hé lộ dự án Larrabee từng vận hành ra sao. Intel dừng phát triển Larrabee như sản phẩm đồ họa tiêu dùng vào tháng 12/2009, sau nhiều lần trì hoãn.
Hệ thống được báo cáo gồm bo mạch chủ Intel DX58SO, một nguyên mẫu Larrabee bước C0 và card chẩn đoán riêng. Card không xuất hình qua HDMI nhưng hoạt động khi nối màn hình cũ bằng DVI. Đây là những chi tiết về cấu hình do người tìm thấy thiết bị và các tường thuật về vụ phát hiện cung cấp; chúng chưa đồng nghĩa với việc đã có một sản phẩm thương mại hoàn thiện. Dù vậy, sự hiện diện của phần cứng cùng bộ tài liệu phát triển khiến phát hiện này có giá trị hơn một tấm card rời không rõ nguồn gốc.
Driver phục hồi đưa Windows 7 và Direct3D trở lại
Giá trị lớn nhất của phát hiện nằm ở hai USB chứa các gói phát triển Intel nguyên bản, dung lượng khoảng 82 MB và 728 MB. Chúng được cho là có driver, tài liệu, tiện ích phát triển và hướng dẫn cập nhật VBIOS; các tệp đã được lưu trữ và đưa lên Internet Archive. Sau khi chỉnh lại cấu hình BIOS bị sai, bao gồm thiết lập bộ điều khiển lưu trữ để Windows khởi động, hệ thống chạy lại Windows 7. Driver Larrabee phục hồi giúp hệ điều hành nhận diện card và bật tăng tốc phần cứng cho ứng dụng Direct3D. Trình tự này cho thấy phần mềm không chỉ là phụ kiện lưu niệm: nó là chìa khóa để kiểm tra phần cứng và hiểu cách Intel từng dự định vận hành pipeline đồ họa khác thường của mình.
Người sở hữu cho biết Larrabee chạy Crysis ở độ phân giải 1.280 × 720, thiết lập trung bình và tắt khử răng cưa: bản driver đầu tiên đạt hơn 17 FPS, còn một phiên bản khác nâng kết quả được báo cáo lên khoảng 36 FPS. Đây là con số đáng chú ý về mặt lịch sử, nhưng không phải phép đo độc lập. Kết quả dựa trên lời kể và ảnh chụp từ chủ thiết bị, nên cần xem là sơ bộ; chúng cũng không chứng minh hiệu năng của một card Larrabee thương mại giả định. Những thử nghiệm cũ với cấu hình và điều kiện khác nhau không đủ để đưa ra so sánh chắc chắn.
Crysis chạy được không có nghĩa Larrabee đã sẵn sàng
Larrabee theo đuổi một hướng đi khác GPU truyền thống: nhiều lõi xử lý x86 đảm nhiệm phần lớn công việc dựng hình bằng phần mềm, kết hợp phần cứng chuyên dụng hỗ trợ xử lý texture. Ý tưởng này hấp dẫn vì có thể tận dụng mô hình lập trình linh hoạt, nhưng cũng đặt gánh nặng lớn lên cả phần cứng lẫn hệ sinh thái driver. Intel hủy kế hoạch bán card đồ họa tiêu dùng năm 2009 khi phát triển chậm trễ và năng lực của dự án không đạt kỳ vọng so với đối thủ. Kiến trúc nhiều lõi sau đó tiếp tục phát triển trong dòng bộ tăng tốc Xeon Phi. Bởi vậy, bản demo hiện nay không viết lại kết cục thương mại của Larrabee; nó giúp thấy rõ hơn một thử nghiệm kiến trúc từng bị dừng lại.
Với người dùng thông thường, phát hiện này không mang lại card mới để mua hay driver hiện đại để cài. Giá trị thực tế dành cho giới sưu tầm, nhà nghiên cứu và người mê phần cứng: họ có thể khảo sát một nguyên mẫu Larrabee cùng phần mềm vốn gần như thất lạc. Việc các tệp đã được lưu trữ tạo cơ sở cho những thử nghiệm tiếp theo, dù chưa có lịch trình hay kế hoạch cụ thể nào được xác nhận. Kết luận hợp lý nhất là Larrabee đã hoạt động đủ để chạy một trò chơi Direct3D trên hệ thống phát triển, chứ không phải nó từng có hiệu năng cạnh tranh. Di sản của nguyên mẫu nằm ở những gì phần cứng và driver phục hồi có thể hé lộ về hướng đi Intel đã bỏ dở.
