Một ngày tôn vinh văn hóa, một dịp để người dân cùng tham gia
Ngày Văn hóa Việt Nam là dịp toàn dân tôn vinh bản sắc dân tộc, tiếp cận và sáng tạo các giá trị văn hóa trong đời sống thường ngày, thay vì chỉ theo dõi hoạt động trên sân khấu. Ngày 24-11-2026, sự kiện lần đầu được tổ chức trên phạm vi cả nước, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Đây là bước mở đầu đáng chú ý, nhưng giá trị của ngày hội sẽ phụ thuộc vào việc văn hóa có thật sự đến được với cộng đồng hay không. Tính đến ngày 5-11, cả nước đã chuẩn bị 406 hoạt động, chương trình hưởng ứng; cả 34 tỉnh, thành phố đều ban hành kế hoạch triển khai. Quy mô ấy tạo đà rộng khắp, song điểm đáng quan tâm hơn là cơ hội để người dân trực tiếp tham gia, sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa.
Các hoạt động trải từ văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao đến trưng bày, triển lãm và bảo tồn, phát huy di sản, được tổ chức tại cộng đồng dân cư. Việc kết nối ngày 24-11 với Ngày hội Đại đoàn kết giúp chương trình có điểm tựa trong sinh hoạt địa phương, thay vì đứng riêng như một sự kiện mang tính nghi lễ. Đó cũng là hướng đi đúng: văn hóa cộng đồng bền vững khi người dân là người tham gia, không chỉ là khán giả.
Hà Nội đưa sự kiện lớn đến gần đời sống
Hà Nội được giao chủ trì chương trình nghệ thuật đặc biệt mang tầm quốc gia tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình, dự kiến diễn ra lúc 20 giờ ngày 24-11 với quy mô khoảng 50.000 người. Đây là điểm nhấn có sức hút lớn, nhưng chương trình toàn quốc không thể chỉ được đo bằng quy mô sân khấu hay lượng khán giả tại một địa điểm. Hà Nội cũng triển khai các hoạt động đồng loạt tại xã, phường, đưa ngày hội vào sinh hoạt văn hóa rộng khắp với sự tham gia của nhiều tầng lớp nhân dân. Sự kết hợp giữa một sự kiện quy mô lớn và hoạt động ở cơ sở là lựa chọn hợp lý: sân khấu tạo dấu mốc chung, còn các địa bàn giúp người dân gặp gỡ và tham gia theo cách gần gũi hơn.
Khi hoạt động văn hóa hiện diện ở khu dân cư, trường học, cơ quan và gia đình, ngày hội có thể vượt khỏi khuôn khổ một buổi biểu diễn. Điều đáng kỳ vọng không chỉ là người dân đến xem, mà là họ có thêm dịp tìm hiểu di sản, thực hành nghệ thuật và duy trì những thói quen văn hóa sau ngày 24-11. Đó mới là thước đo thuyết phục cho sức lan tỏa của chương trình.
Khánh Hòa kết nối di sản với sinh hoạt địa phương
Khánh Hòa chọn cách trải rộng hoạt động trong tháng 11, với hơn 30 chương trình về văn hóa, nghệ thuật, thể thao, di sản, văn hóa đọc và ẩm thực. Đáng chú ý, từ ngày 1 đến 18-11, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc được tổ chức tại 880 khu dân cư trong tỉnh. Đây là nền tảng cộng đồng cụ thể để hoạt động hưởng ứng không chỉ tập trung ở các điểm biểu diễn hay thiết chế văn hóa. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị địa phương chủ động tổ chức hoạt động ngay tại cơ sở, để ngày hội thực sự thuộc về người dân.
Các chương trình tại bảo tàng, di tích và không gian di sản tiếp tục mở ra cách tiếp cận giàu trải nghiệm. Từ ngày 15 đến 28-11, hai chuyên đề trưng bày tại các cơ sở của Bảo tàng tỉnh giới thiệu hiện vật và hình ảnh về lịch sử, văn hóa địa phương. Trong các ngày 20–24-11, khách tham quan có thể thử làm nghệ nhân bên bàn xoay gốm Bàu Trúc, khung dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp; học sinh có hoạt động hóa thân thành nhà khảo cổ nhí và truy tìm mảnh ghép di sản. Những trải nghiệm ấy biến di sản từ nội dung để ngắm nhìn thành điều có thể cùng khám phá, thực hành và trao truyền.
Thước đo nằm ở sự tiếp nối sau ngày hội
Hơn 400 hoạt động cho thấy Ngày Văn hóa Việt Nam được chuẩn bị trên quy mô rộng, nhưng số lượng không nên là đích đến. Một ngày tôn vinh văn hóa chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu khơi gợi sự quan tâm đến di sản, nghệ thuật, sách và những không gian sinh hoạt chung trong đời sống thường nhật. Vì thế, cách làm của Hà Nội và Khánh Hòa gợi ra một hướng đi đáng giữ: kết hợp điểm nhấn lớn với hoạt động tại cơ sở, đồng thời tạo cơ hội để nhiều nhóm người trực tiếp tham gia.
Lần đầu tổ chức trên phạm vi cả nước, ngày 24-11 là dịp để khẳng định văn hóa không chỉ thuộc về sân khấu hay cơ quan chuyên môn. Khi khu dân cư, trường học, bảo tàng và di tích cùng trở thành nơi gặp gỡ, trải nghiệm và sáng tạo, Ngày Văn hóa Việt Nam mới có thể gắn sâu với cộng đồng. Thành công cuối cùng không nằm ở một ngày đông vui, mà ở những hoạt động và thói quen văn hóa còn được tiếp nối sau ngày hội.
