Thời điện thoại giá rẻ chạm trần: khi linh kiện đội giá và chip trở nên khan hiếm
Giá điện thoại tăng là hệ quả trực tiếp của chi phí linh kiện và bộ nhớ leo thang, cộng với thiếu hụt chip trong bối cảnh cuộc đua AI khiến các nhà sản xuất buộc phải đẩy mạnh phân khúc tầm trung và cao cấp, thu hẹp mạnh mẽ smartphone giá rẻ, từ đó làm thay đổi cấu trúc thị trường và thói quen nâng cấp thiết bị của người dùng trên toàn cầu đến giai đoạn sau 2030. Ngay từ hiện tại, người dùng đã cảm thấy mua smartphone giá rẻ ngày càng khó hơn khi chi phí bộ nhớ và chip xử lý tăng cao khiến các hãng không thể duy trì cấu hình tối thiểu ở mức giá thấp. Đáng nói hơn, giá bán trung bình toàn cầu được dự báo tăng gần 1/5 trong một năm, báo hiệu giai đoạn giá điện thoại tăng không còn là ngoại lệ mà trở thành xu hướng dài hạn.
Smartphone giá rẻ bị “xóa sổ”: thị trường buộc phải đẩy người dùng lên phân khúc cao hơn
Khi chi phí linh kiện tăng, phân khúc smartphone giá rẻ đang trở thành nạn nhân đầu tiên chứ không phải các mẫu cao cấp. Các phân tích thị trường dự báo hàng trăm triệu máy dưới một ngưỡng giá thấp sẽ biến mất mỗi năm, tương đương mức sụt giảm khoảng 40% của phân khúc này, dù tổng sản lượng smartphone toàn cầu đến cuối thập kỷ có thể phục hồi gần về mức trước đó. Nói cách khác, số lượng máy bán ra vẫn nhiều, nhưng phần “giá mềm” bị cắt bỏ. Áp lực cấu hình tối thiểu – dung lượng bộ nhớ lớn hơn, chip mạnh hơn – khiến smartphone giá rẻ không còn “sống được” về mặt kinh tế. Kết quả, các hãng chuyển nguồn lực sang tầm trung và cao cấp, còn người dùng thu nhập thấp bị đẩy ra rìa, buộc phải kéo dài tuổi thọ thiết bị hoặc tìm đến máy cũ, máy tân trang.
Cuộc đua AI và thiếu hụt chip: vì sao biên lợi nhuận smartphone bị bóp nghẹt
Động lực làm giá điện thoại tăng vọt không chỉ là lạm phát thông thường, mà là cuộc đua AI ngốn tài nguyên khiến thị trường chip đảo lộn. Làn sóng đầu tư AI quy mô lớn đã đẩy chi phí của nhiều linh kiện tăng lên, từ bộ nhớ cho đến các thành phần xử lý, khiến các thương hiệu smartphone và thiết bị điện tử tiêu dùng toàn cầu đều chịu sức ép nặng lên biên lợi nhuận. Cùng lúc đó, chi phí bộ nhớ và linh kiện tăng cao khiến sản lượng điện thoại thông minh toàn cầu năm 2026 được dự báo giảm 12% so với năm trước, và khả năng phục hồi nhẹ chỉ có thể xuất hiện từ 2028 trở đi. Nói cách khác, các hãng đang ở thế khó: hoặc chấp nhận lợi nhuận teo tóp, hoặc tăng giá bán. Trong bối cảnh đó, việc giá điện thoại tăng là phản ứng phòng vệ, không phải lựa chọn xa xỉ.
Huawei và các đối thủ: nâng giá để sống sót, đẩy thị trường nghiêng về cao cấp
Các hãng lớn đã bắt đầu bộc lộ chiến lược: chấp nhận giá cao hơn để bảo vệ lợi nhuận và dồn lực cho phân khúc sinh lời. Một nhà sản xuất hàng đầu thừa nhận chi phí smartphone của họ đã tăng trung bình thêm một mức tương đương một model tầm trung, buộc công ty phải tăng giá, dù gọi đó là mức tăng “vừa phải”, vì chi phí bộ nhớ đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh lời. Do thiếu hụt bộ nhớ, hãng này nhìn thấy lợi thế trước các thương hiệu chuyên smartphone giá rẻ, khi nhu cầu với sản phẩm giá thấp tiếp tục co hẹp và người dùng buộc phải chuyển lên tầm trung, cao cấp. Trong khi đó, các đối thủ nội địa như những thương hiệu phổ biến tầm trung đã nhiều lần tăng giá điện thoại trong năm, cho thấy xu hướng “bỏ bớt rẻ, giữ biên lợi nhuận” đang lan rộng trên toàn ngành.
Người dùng chịu thiệt: chu kỳ nâng cấp kéo dài, khoảng cách số bị nới rộng
Tác động xấu nhất của giá điện thoại tăng là dồn lên người dùng phổ thông và các thị trường thu nhập thấp. Chi phí bộ nhớ và chip xử lý tăng, cộng với yêu cầu cấu hình cơ bản ngày càng cao, khiến người dùng ngày càng khó mua smartphone giá rẻ. Theo các phân tích, chi phí tăng buộc nhà sản xuất điều chỉnh chiến lược: thu hẹp nhanh phân khúc giá rẻ, ưu tiên điện thoại tầm trung và cao cấp, thay vì chạy theo số lượng xuất xưởng. Hệ quả, mức giá cao hơn làm chu kỳ thay thế kéo dài; người dùng phải dùng máy lâu hơn, chuyển sang điện thoại đã qua sử dụng hoặc tân trang. Điều này có nguy cơ làm chậm quá trình phổ cập smartphone và internet di động tại các thị trường mới nổi. Nếu không có chính sách hỗ trợ hoặc các mô hình sở hữu mới, khoảng cách số giữa nhóm có khả năng chi trả và nhóm yếu thế sẽ ngày càng lớn.
