An Cung phòng đột quỵ: Niềm tin nguy hiểm hơn cả bệnh
An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là bài thuốc cổ truyền được quảng cáo rộng rãi như “thần dược” An Cung phòng đột quỵ, nhưng trên thực tế y học hiện đại chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào chứng minh thuốc này có khả năng phòng ngừa đột quỵ ở người khỏe mạnh hoặc giảm nguy cơ tái phát ở người đã từng bị đột quỵ, thậm chí có thể gây hại nếu dùng sai đối tượng và sai thời điểm. Vấn đề không chỉ nằm ở chỗ thuốc không hiệu quả để phòng ngừa đột quỵ mà còn ở tâm lý “bảo hiểm giả” mà nó tạo ra. Khi tin rằng trong nhà đã có một viên thần dược, nhiều người cao huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc từng tai biến trở nên chủ quan, lơ là việc kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và chế độ ăn. ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, nhấn mạnh chưa có nghiên cứu khoa học uy tín nào công nhận An Cung là biện pháp dự phòng đột quỵ và thuốc này không thể thay thế các phương pháp đột quỵ cấp cứu hiện đại.
Đột quỵ là cấp cứu, không phải lúc để tìm hộp thuốc
Đột quỵ là một cấp cứu y khoa, trong đó từng phút đều quyết định khả năng sống sót và mức độ di chứng của người bệnh. Với nhồi máu não, thời gian vàng để can thiệp tái thông mạch máu tốt nhất là trong 3–4,5 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng; nếu chậm trễ, cơ hội điều trị tối ưu sẽ trôi qua. Thực tế tại các khoa đột quỵ cấp cứu, không ít bệnh nhân được đưa đến viện sau khi người nhà đã mất thời gian tìm và cho uống An Cung Ngưu Hoàng Hoàn vì tin rằng thuốc giúp họ tỉnh táo trở lại. Một số gia đình chờ xem thuốc “có tác dụng không” thay vì gọi cấp cứu ngay, khiến bệnh nhân bỏ lỡ thời gian vàng, não bị tổn thương nặng nề hơn và nguy cơ tử vong tăng cao. Nguy cơ còn ở chỗ nhiều người nghi ngờ đột quỵ đang rối loạn ý thức hoặc khó nuốt; việc cố cho uống viên hoàn có thể gây sặc đường thở, làm tình trạng thêm nguy kịch.
Thuốc An Cung nguy hiểm với xuất huyết não và dùng sai cách
Không phải mọi cơn đột quỵ đều giống nhau. Phần lớn ca hiện nay là nhồi máu não – mạch máu bị tắc, cần được can thiệp để tái thông – chứ không phải các thể “nhiệt” như An Cung thường được dùng trong y học cổ truyền. Dùng thuốc trong trường hợp nhồi máu não không mang lại lợi ích, thậm chí có thể làm người bệnh tưởng rằng mình đã được điều trị và trì hoãn vào viện. Nguy hiểm hơn cả là với bệnh nhân xuất huyết não. Các thành phần mang tính chống đông trong An Cung có thể làm tăng chảy máu, đẩy người bệnh vào tình thế “nghìn cân treo sợi tóc”, nên thuốc đặc biệt nguy hiểm ở nhóm này. Bên cạnh đó, một số thành phần như chu sa (chứa thủy ngân), hùng hoàng (chứa arsenic), xạ hương… nếu dùng sai liều hoặc kéo dài có thể gây tổn thương gan, thận, hệ thần kinh, thậm chí suy đa cơ quan. Đặc biệt, phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 3 tuổi và người suy gan thận được khuyến cáo không nên dùng thuốc này, kể cả ngoài bối cảnh đột quỵ.
Quảng cáo sai lệch và thị trường An Cung giả: Lợi nhuận trên sức khỏe người bệnh
Trong khi giới chuyên môn liên tục lên tiếng cảnh báo, trên mạng xã hội An Cung Ngưu Hoàng Hoàn vẫn được quảng cáo ầm ầm với các cụm từ như “viên uống chống đột quỵ”, “thuốc phòng đột quỵ”, “bổ não”, “hỗ trợ phục hồi sau tai biến”. Người bán còn hướng dẫn uống đều mỗi sáng cho người từ 30 tuổi trở lên như một cách phòng ngừa đột quỵ, bất chấp việc công dụng này không có cơ sở khoa học. Lợi dụng niềm tin mù quáng đó, một đường dây làm giả hơn một triệu viên “An Cung phòng ngừa đột quỵ” đã bị cơ quan chức năng phát hiện. Công an đã thu giữ khoảng 10.000 hộp An Cung các loại cùng 300 kg viên hoàn, tương đương hơn 1 triệu viên, sản xuất từ bột mì, hóa chất, chất tạo màu rồi đóng gói, dán nhãn nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc. Mỗi hộp giả chỉ tốn khoảng 105.000 đồng chi phí sản xuất nhưng được bán tới người dùng với giá gần 3.000.000 đồng, tức cao gần 30 lần. Điều trớ trêu là nhiều người bỏ ra số tiền lớn để mua một sản phẩm vừa không phòng ngừa đột quỵ, vừa có nguy cơ là hàng giả, trong khi lại tiết kiệm với việc khám định kỳ và kiểm soát bệnh nền.
Phòng ngừa đột quỵ đúng cách: kiểm soát huyết áp chứ không ôm hộp thuốc
Nếu An Cung không phải “lá chắn” phòng ngừa đột quỵ, vậy chúng ta nên làm gì? Câu trả lời đã rất rõ ràng: phòng ngừa đột quỵ phải bắt đầu từ thay đổi lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ, chứ không phải dự trữ một hộp thuốc chưa được chứng minh. Người có tăng huyết áp, mỡ máu cao, đái tháo đường, rung nhĩ… cần theo dõi và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, đồng thời dùng thuốc đúng chỉ định của bác sĩ. Bên cạnh đó, nên tập thể dục 3–5 lần mỗi tuần, kiểm soát cân nặng, ăn ít muối, hạn chế đồ béo ngọt, rượu bia, thuốc lá và xây dựng chế độ ăn lành mạnh. Với người từng bị đột quỵ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, phương án phòng ngừa phải được bác sĩ lựa chọn dựa trên nguyên nhân, bệnh nền và tình trạng cụ thể từng người; mọi việc tự ý dùng “thuốc phòng tai biến” đều tiềm ẩn rủi ro. Thay vì đặt niềm tin vào An Cung phòng đột quỵ, hãy đầu tư cho kiểm soát huyết áp, tái khám đều đặn và nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ để gọi cấp cứu ngay khi cần.
