Một triệu chứng nhỏ, hậu quả lớn: vì sao phải đi khám sớm
Phát hiện sớm ung thư là quá trình người bệnh và bác sĩ nhận diện các dấu hiệu cảnh báo ung thư ở giai đoạn sơ khai, khi khối u còn khu trú, ít triệu chứng và chưa lan rộng, từ đó áp dụng điều trị triệt căn nhằm cải thiện khả năng sống sót và hạn chế di chứng lâu dài. Những câu chuyện mới từ Bệnh viện K cho thấy: chỉ một triệu chứng bất thường ở vùng âm đạo hoặc hậu môn cũng có thể là cánh cửa mở ra chẩn đoán nhiều loại ung thư khác nhau, trong đó có cả ung thư trực tràng sớm và ung thư dạ dày giai đoạn đầu. Vấn đề không nằm ở việc triệu chứng “nặng” hay “nhẹ”, mà ở thái độ của người bệnh: xem thường, trì hoãn, hay chủ động đi khám bệnh định kỳ và thăm khám ngay khi cơ thể lên tiếng.
Từ chảy máu âm đạo đến hai chẩn đoán ung thư song song
Ngày 29/9, một phụ nữ 45 tuổi vốn khỏe mạnh đến Bệnh viện K vì chảy máu âm đạo bất thường kéo dài khoảng 2 tuần. Điều đáng nói là chính triệu chứng đơn lẻ này đã dẫn đến phát hiện cùng lúc hai ung thư độc lập: ung thư biểu mô tuyến cổ tử cung và ung thư dạ dày giai đoạn sớm. Khi soi cổ tử cung, bác sĩ ghi nhận một polyp trong ống cổ tử cung, tổn thương dài khoảng 12 mm, còn khu trú, chưa lan ra ngoài và chưa có hạch vùng chậu. Nội soi dạ dày trong cùng đợt khám lại phát hiện vùng niêm mạc lõm nhẹ khoảng 3 cm tại hang vị, sinh thiết xác định ung thư dạ dày T1bN0M0. Người bệnh hoàn toàn không có triệu chứng tiêu hóa cơ bản như đau bụng, đầy hơi. Đây là minh chứng rõ ràng rằng một triệu chứng ở một cơ quan có thể là điểm khởi đầu để lộ ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng ở cơ quan khác.
Ca bệnh này cũng cho thấy giá trị thực tế của phát hiện sớm ung thư: cả hai tổn thương đều ở giai đoạn còn khả năng phẫu thuật triệt căn. Ê-kíp ngoại khoa đã tiến hành phẫu thuật nội soi kết hợp nạo vét hạch cho dạ dày, sử dụng Indocyanine Green (ICG) để định vị tổn thương và bản đồ hạch, đồng thời cắt tử cung triệt căn và xác định hạch cửa bằng ICG để định hướng vét hạch chậu trong cùng một cuộc mổ. Nhờ phát hiện ở giai đoạn sơ khai, bệnh nhân có cơ hội điều trị tích cực với mục tiêu khỏi bệnh thay vì chỉ kiểm soát triệu chứng. Kết quả giải phẫu bệnh sau mổ sẽ tiếp tục là cơ sở xây dựng kế hoạch điều trị và theo dõi lâu dài. "Cả hai tổn thương đều được phát hiện ở giai đoạn còn có khả năng phẫu thuật triệt căn" là câu nói đáng để nhiều người suy ngẫm về giá trị của việc đi khám sớm.
Người đàn ông phát hiện ung thư trực tràng sớm nhờ không chủ quan với máu trong phân
Ở chiều ngược lại, một nam bệnh nhân 48 tuổi đã chứng minh rằng thái độ chủ động có thể thay đổi tiên lượng ung thư trực tràng sớm. Anh đến khám vì đại tiện ra máu – triệu chứng dễ bị quy cho bệnh trĩ, nhất là khi từng phẫu thuật cắt trĩ cách đây 3 năm. Nội soi cho thấy tổn thương loét sùi cách rìa hậu môn khoảng 8 cm, kích thước 2 x 3 cm, khối u còn khu trú. Giải phẫu bệnh xác định đây là ung thư biểu mô tuyến trực tràng giai đoạn sớm. Nếu người bệnh tiếp tục cho rằng máu trong phân chỉ là “bệnh cũ tái phát”, không đi khám, khối u có thể âm thầm phát triển đến giai đoạn muộn, khi điều trị phức tạp hơn và nguy cơ di căn tăng cao. Trường hợp này nhắc chúng ta rằng triệu chứng ung thư cơ bản như đại tiện ra máu không được phép xem nhẹ, nhất là khi kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm thay đổi thói quen đại tiện.
Ê-kíp phẫu thuật đã kết hợp công nghệ huỳnh quang ICG với hệ thống robot Da Vinci Xi để định vị khối u nhỏ, khó quan sát trong không gian hẹp của vùng tiểu khung. Tín hiệu ICG hỗ trợ nhận diện vị trí khối u và đường dẫn lưu bạch huyết, giúp bác sĩ xác định phạm vi vét hạch phù hợp theo nguyên tắc ung thư học. Theo bác sĩ Trần Đình Tân, công nghệ hiện đại chỉ phát huy giá trị khi được dùng đúng chỉ định và gắn với đánh giá toàn diện đặc điểm khối u, giai đoạn bệnh và giải phẫu từng người. Nhưng điều kiện tiên quyết vẫn là phát hiện sớm ung thư – nếu bệnh nhân không đi khám ngay khi thấy máu trong phân, mọi công nghệ tiên tiến đều trở nên muộn màng. Đây là ví dụ sống động cho thấy đi khám bệnh định kỳ kết hợp thăm khám khi có dấu hiệu bất thường chính là cách bảo vệ bản thân thực tế nhất.
Dấu hiệu cảnh báo ung thư thường bị bỏ qua và cách thay đổi thói quen
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng nhiều bệnh nhân không nhận ra triệu chứng ban đầu có thể là dấu hiệu của các loại ung thư khác nhau. Ở ca ung thư dạ dày giai đoạn sớm nói trên, người bệnh không hề có triệu chứng tiêu hóa như đau bụng, đầy hơi. Ung thư trực tràng lại có thể biểu hiện bằng những triệu chứng bị nhầm với bệnh hậu môn – trực tràng thường gặp, điển hình là đại tiện ra máu. Không phải mọi trường hợp chảy máu khi đi ngoài đều là do trĩ, cũng như không phải mọi chảy máu âm đạo ngoài kỳ kinh đều là rối loạn nội tiết vô hại. Khi dấu hiệu cảnh báo ung thư xuất hiện dai dẳng, lặp lại, hoặc khác thường so với cơ thể bạn trước đây, việc trì hoãn thăm khám đồng nghĩa với chấp nhận rủi ro để bệnh diễn tiến âm thầm.
Câu hỏi đặt ra là làm sao để thay đổi thói quen? Thứ nhất, cần xem đi khám bệnh định kỳ như một phần của chăm sóc sức khỏe cá nhân, không phải việc “chỉ làm khi ốm nặng”. Phụ nữ trong độ tuổi phù hợp nên tầm soát ung thư cổ tử cung bằng xét nghiệm HPV và/hoặc tế bào cổ tử cung theo lịch bác sĩ tư vấn. Người có yếu tố nguy cơ ung thư dạ dày như nhiễm Helicobacter pylori, gia đình có người mắc, hút thuốc, ăn nhiều muối nên chủ động trao đổi về nội soi tầm soát. Người có nguy cơ ung thư đại trực tràng do chế độ ăn nhiều thịt đỏ, ít chất xơ, bệnh lý viêm ruột kéo dài hoặc hội chứng di truyền cũng cần thăm khám đều đặn để nhận diện tổn thương tiền ung thư và phát hiện sớm ung thư. Việc nhận diện các yếu tố nguy cơ không phải để lo lắng hơn, mà để thăm khám đúng lúc và điều trị khi cơ hội còn rộng mở.
Kết luận: Đừng chờ triệu chứng nặng mới đi khám
Hai câu chuyện – một phụ nữ phát hiện đồng thời ung thư cổ tử cung và ung thư dạ dày từ chảy máu âm đạo bất thường, một người đàn ông phát hiện ung thư trực tràng sớm nhờ không bỏ qua máu trong phân – có chung một thông điệp: phát hiện sớm ung thư bắt đầu từ việc tôn trọng những tín hiệu nhỏ của cơ thể. Khi khối u ở giai đoạn sơ khai và còn khu trú, bác sĩ có thể áp dụng phẫu thuật triệt căn, kết hợp các kỹ thuật hiện đại như nội soi, ICG, robot để tối ưu điều trị. Ngược lại, tâm lý né tránh, tự chẩn đoán và tự điều trị là cánh cửa mở cho ung thư đi xa hơn. Hãy coi những triệu chứng ung thư cơ bản – chảy máu âm đạo, đại tiện ra máu, thay đổi thói quen tiêu hóa – là lời nhắc phải hành động ngay: đi khám, tầm soát, và xây dựng lịch khám bệnh định kỳ. Không ai có thể kiểm soát hoàn toàn nguy cơ ung thư, nhưng mỗi người đều có thể kiểm soát thời điểm mình đi gặp bác sĩ.
