Từ “tech gap” đến cuộc đua đưa thiết bị gia dụng AI vào đời sống
Thiết bị gia dụng AI là các sản phẩm phục vụ sinh hoạt gia đình nhưng tích hợp trí tuệ nhân tạo để tự học thói quen, tự động hóa tác vụ và kết nối với hệ sinh thái nhà thông minh, giúp người dùng giảm thao tác, tiết kiệm thời gian và năng lượng trong các công việc lặp lại hàng ngày. Công nghệ AI đã xuất hiện trên hàng loạt thiết bị cá nhân lẫn gia đình trên khắp thế giới, từ robot dân dụng, thiết bị nhà thông minh cho đến các thiết bị đeo theo dõi sức khỏe. Tuy vậy, tại Việt Nam, khoảng cách từ lúc người dùng biết đến thông tin đến khi được chạm tay thiết bị thật vẫn còn lớn. CEO một nhà bán lẻ lớn gọi đó là “tech gap” – khoảng cách trải nghiệm công nghệ và biến nó thành bài toán chiến lược phải giải càng sớm càng tốt.
Điều đáng nói, nhu cầu không hề thiếu. Thị trường điện máy được dự báo giảm 9% về sản lượng nhưng tăng 12,6% về giá trị, cho thấy người Việt sẵn sàng chi nhiều hơn cho sản phẩm tốt hơn. Nếu người dùng đã quen theo dõi CES, MWC rồi bàn luận về robot, AI PC, nhà thông minh trên mạng xã hội, thì việc vẫn phải “ngắm qua màn hình” trong nhiều tháng rõ ràng là một thiệt thòi. Khoảng cách thông tin gần như bằng không, nhưng khoảng cách trải nghiệm vẫn rộng, và chính khoảng trống đó đang mở ra một cuộc đua mới giữa các nhà bán lẻ Việt Nam.
Showroom trải nghiệm công nghệ: Khi điểm bán phải biến thành phòng lab cho người dùng
Làn sóng AI đang rời trung tâm dữ liệu để đi vào những thiết bị hiện hữu trong đời sống hàng ngày, từ máy tính, điện thoại đến căn nhà. Khi thiết bị gia dụng AI trở nên phức tạp hơn, người dùng không thể hiểu hết giá trị chỉ qua bảng thông số. Giá trị của một AI PC hay robot dân dụng nằm ở cách nó làm việc, chứ không nằm ở cấu hình trên giấy; người mua cần được dùng thử và được giải thích trực tiếp trước khi quyết định. Vì thế, showroom trải nghiệm công nghệ không còn là lựa chọn “trang trí” mà trở thành hạ tầng bắt buộc nếu nhà bán lẻ muốn dẫn dắt xu hướng.
Ba yếu tố khiến cửa hàng vật lý tiếp tục chiếm vai trò trung tâm với thiết bị gia dụng AI. Thứ nhất, đây là công nghệ khó hiểu qua màn hình; người bán phải biểu diễn được những kịch bản dùng thật, từ điều khiển giọng nói đến tự động hóa trong gia đình. Thứ hai, đơn hàng ngày càng có giá trị cao, nên người mua cần cả tư vấn lẫn các giải pháp trả chậm tại điểm bán để dễ nâng cấp. Thứ ba, thiết bị nhà thông minh cần lắp đặt, kết nối và bảo hành bởi đội ngũ có chuyên môn, điều mà kênh thuần online khó đáp ứng. Không ngạc nhiên khi dù đã phát triển mạnh super app và kênh online, một nhà bán lẻ lớn cho biết các kênh số mới đóng góp 14% tổng doanh thu 8 tháng, phần lớn khách vẫn chọn đến cửa hàng cho những sản phẩm cần tư vấn.
House of Future, shop-in-shop và chiến lược “cho chạm tay trước, bán sau”
Trong bối cảnh khoảng cách trải nghiệm công nghệ vẫn rộng, một nhà bán lẻ điện máy lớn đã công bố mô hình House of Future (HOF) như lời giải trực diện cho bài toán “biết mà chưa được dùng” của người Việt. Thay vì chỉ là nơi xếp đầy sản phẩm chờ bán, House of Future được định hướng thành không gian để người dùng đến khám phá trước, trải nghiệm trước và hình dung công nghệ sẽ bước vào căn nhà mình ra sao. Internet đã gần như xóa nhòa khoảng cách thông tin, nhưng khi AI, robotics và các công nghệ mới liên tục xuất hiện, trải nghiệm thực tế lại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Điểm đáng chú ý là vai trò chuyển dịch của nhà bán lẻ: từ “chợ công nghệ” sang “phòng lab sống”. Mô hình shop-in-shop – những khu vực chuyên đề của từng hãng hoặc từng hệ sinh thái trong lòng siêu thị điện máy – kết hợp với House of Future tạo ra hành trình liền mạch: khách có thể xem toàn cảnh xu hướng ở HOF, rồi đi vài bước là chạm tay vào các dòng thiết bị gia dụng AI, robot dân dụng hay AI PC đang được bán thật. Mặc dù dự án House of Future chưa công bố toàn bộ thời điểm mở cửa, địa điểm hay quy mô, nó đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới trẻ yêu công nghệ. Điều đó cho thấy nhu cầu “được chơi, được thử” công nghệ mới mạnh không kém nhu cầu sở hữu.
Lợi thế của nhà bán lẻ phủ rộng trong cuộc chơi AI PC và nhà thông minh
Khi làn sóng thiết bị tích hợp AI bùng nổ, quy mô và năng lực vận hành không chỉ là lợi thế mà trở thành điều kiện cần. Với vị thế nhà bán lẻ ICT và điện máy lớn nhất, một hệ thống đã đạt doanh thu 87.050 tỷ đồng trong 8 tháng, tăng 29% so với cùng kỳ, lợi nhuận sau thuế 6 tháng tăng 73%, chủ yếu nhờ năng suất mạng lưới hiện hữu. Trong mỗi chu kỳ sản phẩm mới, nguồn cung ban đầu thường hạn chế và các hãng phân bổ hàng theo thứ tự ưu tiên, nên nhà bán lẻ có sức tiêu thụ lớn thường được nhận hàng sớm hơn và nhiều hơn. Điều này đặc biệt quan trọng khi các dòng AI PC mới được giới thiệu và dự kiến lên kệ từ mùa thu, trở thành phép thử đầu tiên cho lợi thế của những hệ thống có độ phủ lớn.
Để người Việt được trải nghiệm công nghệ gần như cùng lúc với thế giới, nhà bán lẻ không thể chỉ trông chờ vào “địa điểm đẹp”. Họ phải đưa hàng về sớm, có mạng lưới đủ rộng, có đội ngũ tư vấn – lắp đặt – bảo hành chuyên nghiệp và tích hợp các giải pháp thanh toán linh hoạt ngay tại điểm bán. Mạng lưới điểm bán rộng khắp cùng nền tảng tài chính, logistics, kết nối vững chắc là cơ sở để các doanh nghiệp lớn triển khai mô hình tiên phong như House of Future và các showroom trải nghiệm công nghệ chuyên sâu. Nói cách khác, trong kỷ nguyên thiết bị gia dụng AI, ai sở hữu hạ tầng phân phối và dịch vụ đủ mạnh sẽ có cơ hội định hình cách người Việt sống cùng công nghệ trong nhiều năm tới.
Kết luận: Tương lai thuộc về những nhà bán lẻ dám biến cửa hàng thành nơi học AI
Khoảng cách giữa “xem video về AI” và “để AI bước vào nhà mình” ở Việt Nam sẽ không tự nhiên thu hẹp. Nó chỉ được rút ngắn nếu nhà bán lẻ chấp nhận đầu tư cho showroom trải nghiệm công nghệ, chấp nhận để khách đến khám phá trước, mua sau – thậm chí có người chỉ đến chơi, không mua gì. Đổi lại, họ trở thành nơi đầu tiên người dùng nghĩ đến mỗi khi có xu hướng mới, từ AI PC đến robot và thiết bị gia dụng AI.
Chiến lược xây dựng House of Future, shop-in-shop và các không gian trải nghiệm là bước chuyển vai trò rõ ràng: nhà bán lẻ không chỉ bán hàng, mà còn dạy người dùng cách sống cùng công nghệ. Với những hệ thống có độ phủ rộng, dịch vụ dày dặn và năng lực tài chính đủ mạnh, đây là cơ hội để dẫn dắt thị trường chứ không phải chạy theo. Còn với người tiêu dùng, sự xuất hiện của những không gian như vậy đơn giản là tin vui: khoảng cách trải nghiệm công nghệ – “tech gap” – đang được thu hẹp từng mét vuông showroom một.
