DSLR có thật sự “chết” khi Canon vẫn giữ dây chuyền chạy hết công suất?
Máy ảnh DSLR là loại máy sử dụng gương lật và ống ngắm quang học, từng thống trị nhiếp ảnh số trong hơn một thập kỷ trước khi bị máy ảnh mirrorless lấn át, và hiện nay đang bị xem là định dạng lỗi thời dù vẫn còn một lượng đáng kể người dùng trung thành trên toàn cầu. Theo dữ liệu từ Techno System Research, Canon vẫn sản xuất khoảng 580.000 máy ảnh DSLR trong năm 2025, chiếm gần 90% tổng số 650.000 máy ảnh DSLR sản xuất bởi ba hãng còn hoạt động trong phân khúc này. Con số đó đối lập với tuyên bố của chính Canon rằng họ đã dừng phát triển mẫu DSLR mới từ năm 2021 và chỉ duy trì một vài dòng như EOS‑1D X Mark III, EOS 5D Mark IV và EOS Rebel T7 / 2000D. Việc một hãng đã chuyển trọng tâm sang mirrorless nhưng vẫn sản xuất DSLR số lượng lớn cho thấy định dạng này không hề “chết”, mà đang âm thầm sống khỏe trong các thị trường ngách và nhóm người dùng cũ.
Canon: vừa đẩy mạnh mirrorless vừa nuôi DSLR – chiến lược hai đường ray
Điểm mấu chốt của thị trường máy ảnh DSLR hiện nay là Canon đã dịch chuyển phát triển công nghệ sang mirrorless, nhưng vẫn coi DSLR như một nguồn thu ổn định. Họ không còn tung mẫu DSLR mới, song dây chuyền máy ảnh DSLR sản xuất vẫn chạy ở quy mô hàng trăm nghìn chiếc mỗi năm. Điều này chỉ có một lời giải hợp lý: cầu vẫn đủ mạnh để việc tiếp tục sản xuất mang lại lợi nhuận. Chính lãnh đạo Canon thừa nhận họ sẽ “tiếp tục sản xuất hàng loạt DSLR khi doanh số còn tốt” và dữ liệu sản xuất hiện tại là bằng chứng cho điều đó. Mặt kinh doanh rất đơn giản: nền tảng đã khấu hao, hệ sinh thái ống kính đồ sộ, nhà máy đã tối ưu; mỗi chiếc DSLR bán ra là thêm biên lợi nhuận từ một công nghệ quen thuộc. Canon dùng mirrorless để tăng trưởng, nhưng dùng DSLR để khai thác tối đa giá trị quá khứ – một chiến lược hai đường ray khá khôn ngoan trong giai đoạn chuyển đổi công nghệ.
Pentax gần như rời khỏi sân chơi: sự phân hóa chiến lược DSLR vs mirrorless
Trong khi Canon vẫn duy trì máy ảnh DSLR sản xuất với quy mô khổng lồ, Pentax lại cho thấy một hướng đi gần như trái ngược. Dữ liệu từ TSR cho thấy Pentax chỉ sản xuất khoảng 10.000 thân máy DSLR, quá nhỏ bé so với 580.000 chiếc của Canon và 60.000 của Nikon. Đồng thời, tại Nhật Bản, mẫu Pentax K‑1 Mark II được các nhà bán lẻ lớn và cả chính hãng liệt kê là đã ngừng bán hoặc hết hàng, kéo theo việc không còn bất kỳ mẫu DSLR nào của Pentax trong trạng thái sản xuất hoạt động tại thị trường nội địa. Trước đó, Pentax KF cũng đã bị khai tử, khiến K‑1 II trở thành DSLR cuối cùng trước khi biến mất khỏi dây chuyền. Dẫu vậy, lãnh đạo Ricoh vẫn khẳng định họ “bám trụ hệ thống DSLR như bản sắc Pentax” và kỹ sư đang nghiên cứu một mẫu DSLR mới để hấp dẫn thế hệ trẻ. Nghĩa là Pentax tạm rút về phòng thí nghiệm, chấp nhận khoảng lặng sản xuất để tái định nghĩa DSLR theo cách riêng, trái ngược với chọn lựa sản xuất ổn định của Canon.
Nhu cầu thực tế: vì sao người dùng chuyên nghiệp và người chơi cũ chưa rời bỏ DSLR?
Nhìn từ phía người dùng, thị trường máy ảnh DSLR vẫn tồn tại vì những thói quen và ưu tiên rất cụ thể. Một lớp nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp vẫn gắn bó với cảm giác ống ngắm quang học, độ tin cậy cơ học và hệ thống ống kính họ đã đầu tư qua nhiều năm. Họ không bị thuyết phục hoàn toàn bởi mirrorless, hoặc chưa thấy đủ lí do kinh tế để chuyển đổi toàn bộ bộ gear. Song song, còn một lượng lớn người chơi lâu năm từng gắn bó với dòng EOS hoặc các thân máy DSLR khác, đang tìm kiếm máy thay thế hay nâng cấp nhẹ trong cùng hệ sinh thái. Việc Canon tiếp tục sản xuất máy ảnh DSLR số lượng lớn chứng minh “thị trường máy ảnh DSLR chưa biến mất và cầu vẫn đủ mạnh để giữ dây chuyền chạy, dù hãng gần như tập trung toàn bộ phát triển cho mirrorless”. Giảm sản lượng từ khoảng 790.000 thân máy xuống 580.000 trong một năm cho thấy phân khúc đang co lại, nhưng co lại không đồng nghĩa biến mất – đó là thị trường lão luyện, chậm mà chắc, sống nhờ người dùng trung thành hơn là trào lưu.
DSLR vs mirrorless: tương lai là song song chứ không phải đứt đoạn
Cuộc tranh luận DSLR vs mirrorless thường bị đơn giản hóa thành câu chuyện kẻ thắng người thua, nhưng dữ liệu sản xuất lại kể một câu chuyện tinh tế hơn. Mirrorless chắc chắn là hướng phát triển công nghệ: nhỏ gọn, lấy nét thông minh, video tốt, được các hãng dồn lực. Tuy vậy, máy ảnh DSLR sản xuất vẫn duy trì với quy mô đủ lớn để coi đây là một nhánh kinh doanh đang có lãi, chứ không phải di sản xếp bảo tàng. Trong khi Canon chọn cách duy trì một vài mẫu DSLR đã hoàn thiện để “hái quả” từ hệ sinh thái cũ, Pentax tạm dừng sản xuất, chấp nhận giai đoạn trống để chuẩn bị một định nghĩa DSLR mới phù hợp thế hệ trẻ. Điều này gợi ý tương lai nhiều khả năng là cộng sinh: mirrorless chiếm phần lớn thị trường, DSLR thu hẹp vào các nhóm người dùng chuyên biệt, nhưng vẫn có sản phẩm mới và dây chuyền đang chạy. Kết luận hợp lý là: DSLR không còn thời hoàng kim, nhưng nói định dạng này “đã chết” là quá vội vã – nó đang chuyển sang giai đoạn trưởng thành chậm rãi, nơi mỗi chiếc thân máy sản xuất ra phải phục vụ nhu cầu rất rõ ràng, và vẫn đóng góp vào lợi nhuận cho những hãng biết cách khai thác.
