Nâng hạng thị trường chứng khoán: Không chỉ là câu chuyện điểm số xếp hạng
Nâng hạng thị trường chứng khoán là quá trình cải thiện chuẩn mực, hạ tầng và khung pháp lý để một thị trường được các tổ chức xếp hạng quốc tế công nhận ở nhóm phát triển cao hơn, từ đó mở rộng khả năng thu hút dòng vốn nước ngoài một cách ổn định, giảm rủi ro cấu trúc và tăng tính gắn kết giữa thị trường vốn với tăng trưởng kinh tế bền vững. Hướng tới nhóm thị trường mới nổi bậc cao không đơn giản là “leo bảng xếp hạng”, mà là quyết định mang tính chiến lược về mô hình phát triển vốn cho nền kinh tế. Khi Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng và chuẩn mực thị trường để đáp ứng tiêu chí của MSCI và FTSE, thông điệp quan trọng là: nâng hạng chỉ là bước mở cửa, câu hỏi thật sự là chúng ta dùng cánh cửa đó để làm gì.
Mục tiêu hai con số và vai trò trung tâm của thị trường vốn
Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn 2026-2030, đồng thời giữ ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Đây là tham vọng cao và không thể dựa mãi vào tín dụng ngân hàng hay đầu tư công. Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 xác định rõ thị trường vốn phải trở thành kênh huy động trung và dài hạn quan trọng, phát triển theo hướng ổn định, lành mạnh, hiệu quả và bền vững, đồng thời tăng cường hội nhập sâu rộng vào tài chính quốc tế. Nâng hạng thị trường chứng khoán lên nhóm mới nổi và xa hơn là mới nổi bậc cao là điều kiện cần để dòng vốn nước ngoài coi Việt Nam là điểm đến dài hạn, nhưng điều kiện đủ là khả năng chuyển dòng vốn đó thành vốn đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – những động lực tăng trưởng mới mà Chính phủ đã nêu rõ.
Từ nâng hạng đến mới nổi bậc cao: Thiết kế lại “luật chơi” cho vốn ngoại
Thông tin tổ chức FTSE Russell đã nâng hạng thị trường Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi được Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đánh giá là có tác dụng lớn cả ngắn hạn và dài hạn. Tuy nhiên, nếu dừng ở mức thu hút vốn ngắn hạn vào cổ phiếu “hot”, nâng hạng sẽ mất ý nghĩa chiến lược. Chính phủ đặt mục tiêu duy trì bền vững tiêu chí thị trường mới nổi thứ cấp, đồng thời hướng tới đáp ứng tiêu chí mới nổi bậc cao của FTSE và nâng hạng theo MSCI. Điều này đòi hỏi phải thiết kế lại “luật chơi”: hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng, chuyển đổi số, nâng cao minh bạch và hiệu quả giám sát. Trong đó, dòng vốn nước ngoài cần được nhìn như đối tác cùng chia sẻ rủi ro và lợi ích với doanh nghiệp Việt, thay vì chỉ là lực cầu ngắn hạn săn lợi nhuận chênh lệch. Muốn vậy, nhà làm luật phải chủ động đặt ra chuẩn quản trị, công bố thông tin và bảo vệ nhà đầu tư đạt tiệm cận thông lệ quốc tế.
Giải pháp của Bộ Tài chính: Biến dòng vốn nâng hạng thành nguồn lực lâu dài
Điểm đáng chú ý trong chia sẻ của Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi là cách Chính phủ nhìn nâng hạng như cơ hội tái cấu trúc thị trường, không chỉ là tin vui xếp hạng. Bộ Tài chính sẽ trình Quốc hội Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán ngay kỳ họp tháng 10/2026, nhằm phản ánh yêu cầu thực tiễn sau khi thị trường được nâng hạng và xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giao dịch, giám sát. Bên cạnh sửa luật, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước đang rà soát, cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính để giảm ma sát cho các chủ thể tham gia thị trường. Đáng chú ý, định hướng phát triển mạnh hệ thống nhà đầu tư tổ chức, tăng tỷ trọng họ trong cơ cấu thị trường được xem là nhiệm vụ rất quan trọng để tạo phát triển bền vững. Đây là lựa chọn đúng: dòng vốn dài hạn và chuyên nghiệp đến từ quỹ đầu tư, bảo hiểm, tổ chức tài chính sẽ tạo nền vốn ổn định hơn nhiều so với tâm lý đầu cơ ngắn hạn.
Từ cơ hội thu hút dòng vốn nước ngoài đến tăng trưởng kinh tế bền vững
Nâng hạng thị trường chứng khoán rõ ràng là cơ hội để thu hút nhà đầu tư nước ngoài và nâng vị thế tài chính trong khu vực, khi Việt Nam khẳng định mong muốn tăng cường hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và tiếp thu chuẩn mực quốc tế phù hợp. Nhưng cơ hội không tự chuyển thành tăng trưởng kinh tế bền vững. Điều quyết định là cách dòng vốn ngoại đi vào doanh nghiệp có quản trị tốt, dự án gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số – đúng định hướng mô hình tăng trưởng mới mà Chính phủ nêu. Chiến lược hướng tới thị trường mới nổi bậc cao buộc Việt Nam phải song song phổ cập kiến thức cho nhà đầu tư cá nhân, hoàn thiện cơ chế CCP, cải thiện quy trình IPO, đặc biệt với doanh nghiệp quy mô lớn, có vốn đầu tư nước ngoài. Nếu những cải cách này được triển khai nhất quán, nâng hạng sẽ không chỉ là điểm nhấn trên báo cáo, mà là bước ngoặt đưa thị trường chứng khoán trở thành trụ cột của tăng trưởng kinh tế bền vững.
